Ἀρετή ΚΑΙ Τόλμη

Ὁ ἱπποπόταμος τοῦ Ροῒδη ( ΑΣΜΟΔΑΙΟΣ 1875)

2012-02-17T10:26:00.013+02:00

Κάνοντας μιά διαδρομή 137 χρόνων πρός τά πίσω ἐπιστρέφουμε, μέσῳ τοῦ Ἐμμανουὴλ Ροῒδη, στὰ 1875. Ἀφοῦ διαβάσουμε τὸ παρακάτω ἄρθρο του, ἀπὸ τὸν «Ἀσμοδαῖο» ( 14/12/1875 & 21/12/1875), ἂς ἐπιχειρήσουμε μιὰ πρώτη σύγκριση μὲ τὴν δική μας πολιτικὴ πραγματικότητα. Μιά πολιτικὴ ἡγεσία διαρκῶς ἀνιστόρητη, προερχόμενη ἀπό μιά κοινωνία ὕποπτα ἀνεκτική, καὶ οἱ μεταξύ τους σχέσεις, ἐλάχιστη ποιοτικὴ διαφορὰ παρουσιάζουν μὲ τὶς ἀντίστοιχες τοῦ σήμερα. Τό νεοελληνικό κοινό, ὡς ἱπποπόταμος ἀρκούμενος στήν ἡσυχία τοῦ βάλτου ἀδυνατοῦσε, ὅπως καί τό σημερινό, ὄχι μόνο νὰ σταθεῖ στὴν ὄρθια στάση καὶ νὰ ἀρθρώσει λόγο πολιτικὸ κατὰ τῶν κυβερνώντων καί τῶν παρασίτων πού τούς περιτριγύριζαν, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον, γυρνῶντας τὴν πλάτη σὲ πένες σὰν τοῦ Ροῒδη, ἀπέτυχε καὶ νὰ ἀντιληφθεῖ τὴν οὐσία τῶν πραγμάτων, πού παραμένει μέχρι τις ἡμέρες μας ἀπαράλλαχτη. Ἄν ὅμως αὐτή ἡ ἄμεσα συνδεδεμένη μέ το κρατικό και διοικητικό ξεχαρβάλωμα κοινωνική χαλαρότητα, λίγο πολύ παραμένει ἴδια, ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν δημοσιογραφία καὶ τὸν δημόσιο λόγο φαίνεται τεραστία ὡς μέγεθος καὶ ἐπὶ τὰ χείρω ὡς ποιότητα. Ὄχι ὡς πρὸς τὰ τεχνολογικὰ μέσα, ἡ ἐξέλιξις τῶν ὁποίων εἶναι φυσικὸ νὰ ἐπηρεάζει τὴν λειτουργία της. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τοὺς ἀναθεωρημένους στόχους καὶ τὴν ἀναμφισβήτητη ἀποτελεσματικότητα πού τοὺς συνοδεύει. Οἱ φορεῖς τοῦ δημοσίου λόγου, «ἀνταποκρινόμενοι» στὶς συνθῆκες βάλτου στόν ὁποῖο παγίδευσε τὸν νεοέλληνα ἡ ἐπίσημη καί ἄνευ συνεπειῶν μεγαλόστομη καί κούφια «ἐθνική διανόηση», στρογγυλοκάθησαν στὴ θέση της καί συνέχισαν τό ἔργο της. Ὁ «ἐξευγενισμὸς» τοῦ βάλτου, μὲ τὴν μετατροπή του σὲ πολυκατάστημα καί τοῦ παλαιοῦ «ἱπποποτάμου» σέ καταναλωτή, ἦταν πλέον θέμα χρόνου. Ὅπως θέμα χρόνου εἶναι, μέσα σέ περιβάλλον ἰδεολογικοῦ βαλτώματος, ἀνευθυνότητας καί μιμητισμοῦ, ἡ περαιτέρω μετάλλαξη τοῦ νεοέλληνα σέ δεσμώτη ἑνός ἀναπτυξιακοῦ στρατοπέδου συγκεντρώσεως, στό ὁποῖο θά προσφέρει «ἐθελοντικά» τίς ὑπηρεσίες του ἔναντι πινακίου φακῆς.

ΤΡΙΑΝΔΡΟΛΟΓΙΟΝ

Ὁ κ. Ἀ. Κουμουνδοῦρος

Ὁ Αἴσωπος τῶν Γάλλων Λαφονταῖνος, καίτοι πωλήσας τὸν κάλαμόν του καὶ διαζευχθείς ἀναφανδὸν τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἠθικήν, ἦτο ἐν τούτοις τόσον καλὸς ἄνθρωπος, ὥστε εἷς τῶν φίλων του ἀκούων αὐτὸν κατηγορούμενον ἐν τινι συναναστροφῇ, ἐγερθείς ἔφραξε διὰ τῆς χειρὸς τὸ στόμα τοῦ κακογλώσσου κράζων « Κακολόγει, ἂν θέλεις τὸν πατέρα μου, ὄχι ὅμως καὶ τὸν καλὸν Λαφονταῖνον».

Ἂν ἠκούομεν κατηγορούμενον τὸν σήμερον πρωθυπουργόν, ἠθέλομεν πιθανῶς ἀποστομώσει καὶ ἡμεῖς τὸν κατήγορον διὰ τῆς αὐτῆς φράσεως• τόσον καλὸς ἄνθρωπος εἶναι καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος.

Κατὰ τοὺς πιστεύοντας τὴν ὕπαρξιν τῆς θείας Προνοίας, ἐπιβλεπούσης τὸν κόσμον τοῦτον, αὕτη, ὁσάκις πλάσμα τι γεννᾶται ἐπὶ τῆς γῆς, φροντίζει νὰ παρασκευάσῃ αὐτῷ τὰ ἀναγκαιοῦντα, ἵνα ἱκανοποίησῃ τὰς ὀρέξεις καὶ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδιότητας, δι' ὧν ἐπροικίσθη ὑπ 'αὐτῆς. Ὅπου ἔθεσε λύκους, ἐκεῖ ἐτοποθέτησε καὶ πρόβατα πρὸς χρῆσιν αὐτῶν, ὅπου πιθήκους, ἐκεῖ καὶ μεγάλα δένδρα, ἵνα ἀσκῶνται οὗτοι εἰς τὴν γυμναστικήν, ὅπου Καλλιγούλαν, ἐκεῖ καὶ Ρωμαίους τῆς παρακμῆς, ἵνα προσκυνῶσι τὸν ἵππον του. Οὕτω καὶ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον πλάσασα τόσον ἀγαθόν, ἐφρόντισεν ἡ θεία Πρόνοια νὰ παρασκευάσῃ αὐτῷ καὶ φορολογουμένους Ἕλληνας, ἀναδεχόμενους τὸ ἔξοδον τῆς ἀγαθότητός του.

Οἱ ἀστρονόμοι, μὴ εὑρίσκοντες μονάδα ἀρκούντως μεγάλην προστρέχουσιν εἰς παρομοιώσεις, ἵνα δώσωσιν ἡμῖν ἰδέαν τινά τῶν οὐρανίων ἐκτάσεων. Εἰς τοιοῦτον σύστημα ἀναγκαζόμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ καταφύγωμεν δι' ἔλλειψιν ἠθικοῦ πήχεως, ἱκανοῦ πρὸς καταμέτρησιν τῆς ἀγαθότητος τοῦ ἡμετέρου πρωθυπουργοῦ.

Κατὰ τὸ μέγεθος λοιπὸν τῆς ἀγαθότητος ταύτης, ἵνα ἀποχτήσῃ τις τὸ δικαίωμα νὰ τρέφεται δημοσίᾳ δαπάνῃ, ἀρκεῖ νὰ ἔχη στόμα καὶ τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζῃ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον.

Ἂν φίλος του ὤν ὁ «Ἀσμοδαῖος» ἐζήτει παρ’ αὐτοῦ νὰ διορισθῇ καθηγητὴς τῆς Ἑβραϊκῆς ἀντὶ τοῦ κ. Κοντογόνου, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ αἴτησίς του ἤθελεν εἰσακουσθῇ. Ἀφ' ἑτέρου ὅμως πρέπει νὰ προσθέσωμεν ὅτι ἂν προσετίθετο καὶ ὁ χορὸς εἰς τὴν προταθεῖσαν στρατιωτικὴν παίδευσιν τάξεως τινὸς πολιτῶν, τὸν ἀξιότιμον κ. Κοντογόνην ἤθελε διορίσει ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μετ' ἴσης προθυμίας καθηγητὴν τῆς ὀρχηστικῆς, καὶ αἰτιολογήσει τὸ διάταγμα λέγων ὅτι, ἂν οὗτος δὲν ἔχη πόδας ἵνα χορεύῃ, ἔχει ὅμως στόμα ἵνα τρώγῃ.

Ὡς ὁ Ἰησοῦς ἐκήρυξεν ὅτι ἦλθε νὰ σώσῃ τοὺς ἁμαρτωλούς καὶ οὐχὶ τοὺς δικαίους, οὕτω καὶ σήμερον παρ' ἡμῖν ἡ αἰσχρότης τῆς διαγωγῆς εἶναι πρόσθετος τίτλος εἰς τὰς εὐεργεσίας τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Πολλοὶ μάλιστα λέγουσιν ὅτι αὐτὴ εἶναι παρ' αὐτῷ ἀπαραίτητον προσόν, ἡμεῖς ὅμως πιστεύομεν ὅτι καὶ μόνη ἡ ἀνικανότης ἀρκεῖ πρὸς ἀπόκτησιν τῆς εὐνοίας του, φθάνει μόνον νὰ ᾖναι ἀρκούντως ἀποδεδειγμένη.

Κατὰ τὸν Μακιαβέλλην πολιτικὸς ἀνήρ λέγεται ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι πάντοτε ἕτοιμος νὰ κρεμάσῃ δύο ἀνθρώπους, ὁσάκις πρόκειται διὰ τούτου νὰ σωθῶσι τρεῖς. Ὁ ἀγαθώτατος ὅμως κ. Κουμουνδοῦρος οὐ μόνον κανένα δὲν κρεμάζει, ἀλλά καί ὁλοπρόθυμος εἶναι νὰ καύσῃ τὴν Ἑλλάδα, ἵνα θερμάνη τὴν χύτραν οἱουδήποτε τινος Περρωτοῦ ἢ Θεοδώρου.

Ὁσάκις εἰς τὸν ἡμέτερον πρωθυπουργὸν γίνονται παρατηρήσεις περὶ τοῦ ποιοῦ τῶν ὑπ' αὐτοῦ διοριζομένων, ὅτι εἶναι ἀμαθεῖς, βλάκες, ὑπόδικοι ἐπὶ κλοπῇ ἤ κατάδικοι ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, εἰς τὰς ἐνστάσεις ταύτας ἡ ἀγαθότης αὐτοῦ εὑρίσκει τὴν ἑξῆς στερεότυπον καὶ ὄντως λακωνικὴν ἀπάντησιν « Δὲν πειράζει.»

Οἱ γάλλοι ἱδρύσαντες ἀκαδημίαν κατέστησαν μετὰ μακρὰν συζήτησιν τὰς ἐν αὐτῇ θέσεις ἀμίσθους « ἐκ φόβου μὴ οἱ αὐλικοὶ τοποθετήσωσιν ἐκεῖ τούς ἀναπήρους ὑπηρέτας των». Τοιαύτης ὅμως προνοίας μὴ ληφθείσης καὶ διὰ τὸ ἡμέτερον πανεπιστήμιον, ἡ ἀγαθότης τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἀνέδειξεν ἐν αὐτῷ ἱστορικοὺς Τζιβανοπούλους• εἰς δὲ τοὺς παρατηρήσαντας ὅτι ὁ κύριος οὗτος ἀνεκάλυψε τὸ « κατὰ τὸν μεσαιῶνα ἐμπόριον τῶν Φοινίκων» ἀπεκρίθη « Δὲν πειράζει».

Ἄδικον ὅμως ἤθελεν εἶναι νὰ μὴ μνημονεύσωμεν ὅτι ἐνίοτε, κατὰ τὰς τελευταίας μάλιστα ἡμέρας ἑκάστης πρωθυπουργίας του, μετὰ τοσαύτης σπουδῆς διανέμει τὰ περισσεύματα τῶν λαφύρων, ὥστε ἐν τῇ βίᾳ καὶ ἀπροσεξίᾳ τῆς τελευταίας ὥρας συνέβη ἐνίοτε καὶ εἷς ἢ δύο τίμιοι ἄνθρωποι νὰ παρεισφρήσωσι κατὰ λάθος.

Καὶ ἄλλην τινὰ δικαιοσύνην πρέπει ν' ἀποδώσωμεν τῷ κ. Κουμουνδούρῳ. Οἱ λοιποὶ κομματάρχαι μόνους τούς ἀνθρώπους αὐτῶν τροφοδοτοῦσιν, ἐνῷ οὗτος παρέχει, ὁσάκις δύναται, καὶ εἰς τοὺς τῶν ἀντιπάλων αὐτοῦ κοχλιάριον, ἵνα ἀντλήσωσιν εἰς τὴν χύτραν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐκ τῶν συγχρόνων πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς ὑφηλίου, μόνος ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι οὐ μόνον τὴν πλειονοψηφίαν του ἀλλ' ὁλόκληρον τὴν νεοελληνικὴν ἀντιπροσωπείαν κατώρθωσεν ἅπαξ νὰ χορτάσῃ, ὑποθηκεύσας διὰ τὸ ἔξοδον τοῦ πρωτοφανοῦς συμποσίου τὰ τελωνεῖα τοῦ κράτους.

Ἀλλ' ἂν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀνεδείχθη κατὰ τὴν μεγαλοδωρίαν μοναδικός, εἶναι ἀφ' ἑτέρου καὶ πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς τοῦτο δαπάνης ἀνώτερος παντὸς ἄλλου. Μὴ ἀρκούμενος εἰς ὅσα πρὸς τοιαύτην χρῆσιν παρέχει αὐτῷ ἡ παροῦσα φορολογουμένη γενεά, προεξοφλεῖ καὶ τῶν τέκνων αὐτῆς τοὺς ἱδρῶτας, προκαταβάλλων ἀπὸ τοῦδε εἰς τούς φίλους του τὰ μερίσματα μεγάλης τινος ὅσον οὔπω συντελούμενης ἐθνικῆς ἐπιχειρήσεως, τῆς χρεωκοπίας τῆς Ἑλλάδος.

Εἰς ἑκάστου ἔθνους τὴν ἱστορίαν ἀπαντῶνται ἐποχαὶ τινες, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἠθικὸν φρόνημα τοῦ λαοῦ ἐξεγείρεται ὡς ἐκ μακροῦ ληθάργου καὶ λαῦρον ἐπιπίπτει κατὰ τῆς πληθυνθείσης ἐνῷ ἐκοιμᾶτο αἰσχρότητος καὶ διαφθορᾶς. Τοιοῦτόν τι συνέβη ἐν Γαλλίᾳ κατὰ περίοδον τινα τῆς πρώτης ἐπαναστάσεως. Ὁ λαὸς ἐκεῖνος ὑπὸ τοσούτου κατελήφθη πρὸς τὴν ἀρετήν προσκαίρου ἐνθουσιασμοῦ καὶ μίσους πρὸς τὰς καταχρήσεις, ὥστε ἐμαστίγωσε δημοσίᾳ γυναῖκα τινα, διότι ἀπέκοψεν ἓν μόνον ρόδον ἐκ τοῦ βασιλικοῦ κήπου. Κατὰ τὰς τοιαύτας ἐποχὰς καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ μᾶλλον πεπωρωμένοι ὑποκύπτουσιν εἰς τὸ ρεῦμα τοῦ ἐξαγνίζοντος τούτου χειμάρρου τῆς κοινῆς γνώμης. Τοιαύτη ὀργὴ λαοῦ εἶχεν ἐγερθῇ ἐσχάτως καὶ παρ' ἡμῖν μετὰ τὰς αἰσχρότητας τῶν βουλγαριστῶν, πρὸ πάντων δὲ κατὰ τοῦ στυγεροῦ ἐγκλήματος της δωροδοκίας. Τῆς ὀργῆς ταύτης φλογερὸς διερμηνέας ὑπῆρξε καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος κατὰ τὴν ἱστορικὴν αὐτοῦ προσλαλιὰν ἐν Πειραιεῖ. Ἐπὶ ταύτην πεποιθότες ἠλπίσαμεν ὅτι ἤθελε θέσει τέλος πάντων χαλινὸν τινα εἰς τὴν ἀγαθότητα τῆς καρδίας του. Ἀλλ' ἡ σοφία τῶν ἐθνῶν εἶναι, φαίνεται, ἀλάνθαστος λέγουσα «Chassez le naturel il revient au galop». Οὕτω, ἀκριβῶς καθ’ ἥν στιγμήν, πιεζόμενος ὑπὸ τοῦ ἀκαταμαχήτου ρεύματος τῆς κοινῆς γνώμης προεφυλάκιζε δημοσίᾳ τούς κ. Νικολόπουλον καὶ Βαλασσόπουλον, ὡς δωροδοκηθέντας, ἀνεδείκνυεν ἔπαρχον Παξῶν τὸν κ. Παγκράτην, καὶ ὑπὸ τοῦ Βούλγαρη λαβόντα ἑκατὸν τάληρα ἵνα προσέλθῃ εἰς τούς στηλίτας καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἀναφανδὸν διακόσια, συλλεγέντα δι’ ἐράνου, ἵνα μὴ προσέλθῃ. Εἰς δὲ τὰς γενομένας αὐτῷ παρατηρήσεις ἀπεκρίνετο μειδιῶν ὁ ἡμέτερος πρωθυπουργός, ὅτι ἂν ἡ φύσις ἔδωκεν εἰς τὸν κ. Παγκράτην ἓν μόνον στόμα ἵνα τρώγῃ, παρέσχεν αὐτῷ ἀφ' ἑτέρου δύο χεῖρας, ἵνα ἑκατέρωθεν δωροδοκῆται.

Οὕτω πανάγαθος ὢν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἤθελον εἶναι βεβαίως ὁ ἄριστος κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ὑφηλίου, ἂν ἦτο καὶ παντοδύναμος.

Λέγοντες παντοδύναμος δὲν ἐννοοῦμε ἔχων τὴν ἄδειαν νὰ διαθέτῃ εἰς ἀγαθοεργίας τὴν πτωχὴν πρόσοδον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ νὰ διατάσσῃ τοὺς κλασσικοὺς ἡμῶν ρύακας νὰ κυλίωσῃ γάλα ἀντὶ ὕδατος, τὰς πούπας νὰ παρέχωσιν ἀρτοκάρπους καὶ τοὺς στάχεις νὰ ὡριμάζωσιν ἄνευ ἱδρῶτος.

Πολλάκις ἐφαντάσθημεν τὸν ἡμέτερον πρωθυπουργὸν φέροντα ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἀντὶ τοῦ φραγκικοῦ κυλίνδρου τὸν στέφανον τοῦ μεγάλου Πανός, καὶ προσκαλοῦντα πάντας τοὺς γηγενεῖς εἰς διηνεκὲς συμπόσιον, ἐν ᾧ οἱ πολιτικοὶ αὐτοῦ ἀντίπαλοι καὶ οἱ ὑβρίσαντες ἢ ὁπωσδήποτε λυπήσαντες αὐτὸν κατεῖχον τὰς καλλιτέρας θέσεις καὶ ἐλάμαβανον διπλῆν μερίδα ὡς οἱ ἥρωες τοῦ Ὁμήρου.

Ἄλλοτε πάλιν εἴδαμεν αὐτὸν ἐν ὀνείρῳ μεταμορφούμενον εἰς γυναῖκα, τὴν καλὴν Ἐφεσίαν Ἀρτέμιδα, σφίγγουσαν τοὺς ἑκατόν αὐτῆς μαστοὺς καὶ γαλουχοῦσαν ὁλόκληρον τὸ ἀνθρώπινον γένος.

Ἂν δὲ ἀπὸ μυθολογικοῦ μετετρέπετο τὸ ὄνειρον ἠμῶν εἰς χριστιανικόν, ἐβλέπομεν τὸν κ. Κουμουνδοῦρον φέροντα κουκούλιον ἐλεοδότου μεσαιωνικοῦ τινός κοινοβίου, ἱστάμενον περὶ δυσμάς ἡλίου παρὰ τὴν πύλην τῆς Μονῆς, καὶ διανέμοντα ἀκουράστως διὰ γιγαντιαίου κοχλιαρίου τὸ περιεχόμενον τῆς ἐλεήμονος χύτρας εἰς τούς περὶ αὐτὸν συνωθουμένους χωλούς, ἐλεφαντιῶντας, Παγκράτας, φαυλοβίους, Θεοδώρους, βλάκας καὶ Τζιβανοπούλους.

Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν διήρκει τὸ ὄνειρον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγγαλορρόουν οἱ ποταμοὶ καὶ ἐχρύσιζον ἀκαλλιέργητοι οἱ στάχεις, μικρὰ ἐφαίνετο ἡμῖν ἡ ζημία ἂν ἀπέσπα ὁ ἡμέτερος πρωθυπουργὸς τὸν κ. Τζιβανόπουλον ἀπὸ τοῦ πατρῴου ἀρότρου καὶ ἀνεδείκνυεν αὐτὸν καθηγητὴν τῆς ἱστορίας, ἵνα διδάξῃ τὴν νεολαίαν ὅτι σκοπὸς τοῦ ἀερόστατου εἶναι « ν' ἀνέλθη ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸν αἰθέρα, ὅπως ἐξετάσῃ ΕΓΓΥΤΕΡΟΝ τὰ οὐράνια συστήματα». ( Πολιτικῆς Φιλοσοφίας ὑπὸ Σωκράτους Τζιβανοπούλου ἐν τῷ προλόγω, Σελ. Ε στίχ. 26, αὐτολεξεί). Ὅταν ὅμως ἐξυπνοῦντες ἐσυλλογιζόμεθα ὅτι τὰ ἐννέα δέκατα τῆς Ἑλλάδος εἶναι χέρσος, οἱ δὲ ἡμέτεροι ποταμοὶ ἀντὶ γάλακτος κυλίουσι τὸ μὲν θέρος κονιορτόν, τὸν δὲ χειμῶνα μεταβαλλόμενοι εἰς χειμάρρους πνίγουσι τοὺς ἀνθρώπους δι' ἔλλειψιν γεφυρῶν, τότε τῇ ἀληθείᾳ εὐρίσκομεν τὴν δ' ἀεροστάτου ἐγγυτέραν ἐξέτασιν τῶν οὐρανίων συστημάτων ὁπωσοῦν ἀκριβοπληρωθεῖσαν.

Καὶ ἄνευ ὅμως τῆς παντοδυναμίας, ἂν ἄλλην τινα ὑπεράνθρωπον ἰδιότητα συνήνου εἰς τὸ πανάγαθον αὐτοῦ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος τὴν τοῦ πανταχοῦ παρόντος, νομίζομεν ὅτι αὔτη ἤθελεν ἀρκέσει πρὸς σωτηρίαν τοῦ ἔθνους. Ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ἴδῃ δάκρυον χωρὶς νὰ τὸ σπογγίσῃ, οὐδὲ ἀνοικτὸν στόμα χωρὶς νὰ τὸ γεμίσῃ, ἡ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν του ἀκατάπαυστος ὀπτασία λιμοκτονούντων συνταξιούχων καὶ δεκατιζομένων γεωργῶν ἤθελεν συγκινήσει καὶ αὕτη τὴν ἀγαθὴ καρδίαν του . Ὑπὸ τὸ κράτος τῆς τοιαύτης συγκινήσεως ἤθελεν ἐνθυμηθῆ, ὅτι ἂν οἱ περικυκλοῦντες αὐτὸν Τζιβανόπουλοι τοποθετοῦσι τὴν ἀκμὴν τῶν Φοινίκων εἰς τὸν μεσαιῶνα ἢ προτίθενται νὰ προσεγγίσωσιν εἰς τοὺς ἀστέρας δι’ ἀεροστάτων, αἱ ἐλλείψεις αὗται, αἱ καθιστῶσαι αὐτοὺς λίαν ἀκαταλλήλους καθηγητάς ἢ καὶ δημοδιδασκάλους, οὐδόλως τοὺς ἐμποδίζουσι νὰ κερδίσωσιν ἐντίμως τὸν ἄρτον αὐτῶν διαπρέποντες ὡς ξυλοσχίσται ἢ ἀχθοφόροι.

Ἀλλὰ καὶ ἀπαράλλακτον ὅπως εἶναι ἂν παραδεχθῶμεν ὡς κάλλιστον κυβερνήτην τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, τὸ σύστημα αὐτοῦ πάλιν ἔχει καὶ διὰ τοὺς ἐξ αὐτοῦ τρεφομένους τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι ἀδύνατον εἶναι ἐπὶ πολὺ νὰ διαρκέσῃ. Ἂν καθημερινῶς προβιβάζονται ἄνθρωποι ἀπὸ τῆς τάξεως τοῦ ἐργαζομένου εἰς τὴν τοῦ ἀργοφάγου, ὁ καιρὸς δὲν εἶναι μακρὰν ὅτε οἱ προβιβαζόμενοι θέλουσι συναποθάνει τῆς πείνης μετὰ τῶν πρὶν τρεφόντων αὐτοὺς ἐπὶ τῶν ἐκχερσωθέντων ἀγρῶν τῆς Ἑλλάδος .

Ἄδικον βεβαίως ἤθελεν εἶναι ὁλόκληρον τῆς τοιαύτης καταστάσεως τὴν εὐθύνην νὰ ἐπιρρίψωμεν εἰς τὸν σήμερον πρωθυπουργόν. Ἀλλ' ἂν εἰς τὰς γινομένας κομματικάς σπατάλας ἔχει ὁ κ. Βούλγαρης τὴν μερίδα τοῦ λύκου, ἡ μερὶς τοῦ λέοντος ἀνήκει ἀναντιρρήτως, εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον.

Ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἰς γενικὴν τοιαύτην διανομὴν ἕνα μόνον ἄνθρωπον ἐλησμόνησεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, τὸν ἑαυτόν του. Ἕνεκα τούτου θαυμάζομεν καὶ ἀγαπῶμεν αὐτὸν ὡς ἰδιώτην• ὅση ὅμως καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἕνεκα τούτου προσωπικὴ ἡμῶν συμπάθεια, βαρὺ ὁπωσδήποτε ἀποβαίνει τὸ θέαμα ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος μεταβαλλόμενης εἰς λειβάδιον κομματικῆς κτηνοτροφίας.

Τὰ κτήνη του ταῦτα, τὰ νεμόμενα ἀσυνειδήτως καὶ τῆς παρούσης καὶ τῆς μελλούσης γενεᾶς τὴν συγκομιδήν, νομίζομεν ὅτι ἕκαστος ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ κυνηγήσῃ ὅπου καὶ ἂν τὰ ἀπαντᾷ, μέχρις οὗ ἀναγκασθῶσιν ἢ νὰ ζευγθῶσιν εἰς τὸ ἄροτρον, ἢ ἐπιβαίνοντα τῶν ἀεροστάτων τοῦ κ. Τζιβανοπούλου νὰ ζητήσωσιν οὐ μόνον τὴν «ἐγγυτέραν ἐξέτασιν», ἀλλά καὶ τὴν ἀπόβασιν εἰς ἄλλα μακρὰν ἡμῶν οὐράνια συστήματα.

Ὀφείλοντες ἤδη νὰ εἴπωμεν τι καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν, δι' ὧν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἠθέλησε κατὰ καιροὺς νὰ διακρίνῃ τὸ κόμμα αὐτοῦ ἀπὸ τῶν λοιπῶν, εὐρισκόμεθα εἰς μεγίστην ἀληθῶς ἀμηχανίαν. Ὡς τοῦ ταμείου τὰς θύρας ἀνοίγει εἰς ὅλους τούς πεινῶντας, οὕτω καὶ τῆς διανοίας του τὰς ἀγκάλας τείνει προθύμως εἰς πᾶσαν ἰδέαν. Αἱ πεποιθήσεις αὐτοῦ τῆς ἑσπέρας εἶναι τὸ προΐον τῶν συνδιαλέξεων ἢ ἀναγνώσεων τῆς πρωῒας. Ἐπὶ δὲ τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ σημαίας τοσαύτας ἤδη ἀνέγραψεν ἀρχὰς « ἀποκέντρωσιν», «πῦρ καὶ σίδηρον», «ἐκλογικὴν μονοψηφίαν»», «ἐπέκταση τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως», « κατάργησιν βασιλικῶν προνομίων» καὶ ἄλλα τόσα, ὥστε τὰ συγχεόμενα γράμματα τῶν διαδοχικῶν τούτων ἐπιγραφῶν κατήντησαν ἤδη ν’ ἀποτελῶσιν ἀντὶ ἐπιγραφῆς λαβύρινθον γραμμῶν ἄνευ σημασίας.

Τοῦ δὲ « Ἀσμοδαίου» ἡ ἰδέα περὶ τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Οἱ Ἄγγλοι ἓν μόνον ἔχουσι ἐθνικὸν φαγητόν, τὸ ὁποῖον πλούσιοι καὶ πένητες τρώγουσι καὶ ἀγαπῶσι, τὸ ὀπτὸν κρέας• πρὸς ἐπίδειξιν ὅμως τοῦ γάλλου μαγείρου των καὶ ἀποφυγὴν τῆς μονοτονίας, στολίζουσι πολλάκις τὰς τραπέζας αὐτῶν καὶ διὰ πλακούντων καὶ καρυκευμάτων προωρισμένων νὰ εὐφραίνωσι μόνους τούς ὀφθαλμούς. Ἀπαραλλάκτως καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐπιδεικνύει κατὰ καιροὺς εὐρωπαϊκάς θεωρίας καὶ ἰδέας, κατ’ οὐσίαν ὅμως εἰς μίαν μόνην νεοελληνικὴν εἶναι ἀφωσιωμένος ὅσον οἱ Ἄγγλοι εἰς τὸ ροσμπίφ, τὴν αὔξησιν τοῦ κόμματος αὐτοῦ δι' ἀγαθοεργιῶν.

Τὸ ἀνωτέρω ἐγράψαμεν πεποιθότες ὅτι οὐδόλως δύνανται νὰ δυσαρεστήσωσιν ἢ νὰ βλάψωσι τὸν κ. Κουμουνδοῦρον. Περιηγούμενος τὴν ἄνω Αἴγυπτον ὁ «Ἀσμοδαῖος» ἀπήντησε ποτε Ἀβυσσινὸν ἔχοντα ἥμερον ἱπποπόταμον ὅν ὑπερηγάπα• ἐπὶ τοῦ δέρματος τοῦ ζώου εἶχε ζωγραφίσει ὁ αὐτόχθων κύκλον καὶ ἐγυμνάζετο ἐπ' αὐτοῦ εἰς σκοποβολήν, βέβαιος ὤν ὅτι τὰ βέλη του οὐδένα ἐπροξένουν εἰς αὐτό πόνον ἢ ζημίαν.

Πρὸς τοιοῦτον παχύδερμον ἀφομοιοῦμεν οὐχὶ τὸν κ. πρωθυπουργόν, ἀλλὰ τὸ νεοελληνικὸν κοινόν, τὸ ὑπ’ οὐδενός βέλους ἀγριούμενον ἢ ταραττόμενον. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ παρ' ἡμῖν δημοσιογραφία ἔχει μὲν πολλὰ δυσάρεστα, ἀλλὰ τοῦτο τουλάχιστον τὸ καλόν, ὅτι δύναται τις περὶ παντὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ἔστω καὶ φίλου του, νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν χωρὶς φόβον νὰ τὸν δυσφημίσῃ.

Θ.

ΑΣΜΟΔΑΙΟΣ ( 14/12/1875, 21/12/1875)

Ἐργαζόμενοι στό ΑΛΤΕΡ - Ἡ ἔμπρακτη ταξική ἀγανάκτηση ἔφερε τό ξεβράκωμα τοῦ "ἀντιμνημονιακοῦ" λαμόγιου...

2012-02-10T17:21:00.024+02:00

Οἱ ἐργαζόμενοι τοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ ΑΛΤΕΡ, κάνοντας ἐδῶ καὶ μῆνες ἐπίσχεση ἐργασίας, προβάλλουν τὶς θέσεις καὶ τὰ δίκαια πέρα γιὰ πέρα αἰτήματά τους πληρώνοντας μὲ «λεφτὰ παντελονάτα». Ἄνεργοι, ἀπλήρωτοι, ἐκβιαζόμενοι ἀπὸ τὶς λέρες πού καταπάτησαν τὰ δικαιώματά τους. Καταδικασμένοι στὴν ἀφάνεια ἀπὸ τὴν συντριπτικὴ πλειονότητα τῶν ΜΜΕ – πλὴν τῆς δημόσιας τηλεόρασης ὅπως εἴδαμε ἐδῶ, ὅλους αὐτοὺς τοὺς μῆνες δέν "ἀγανακτοῦν" μιμούμενοι ἤ κλαψουρίζοντας, ἀλλά δραστηριοποιοῦνται σὲ ἕναν ἀγώνα πολιτικό , πραγματικῆς ἐνημέρωσης γιὰ τὸ τί πραγματικὰ συμβαίνει σὲ διάφορους χώρους ἐργασίας τὴν ἐποχὴ τοῦ μνημονίου καὶ τῆς χεωκοπημένης Ἑλλάδας, μὲ συνεντεύξεις ἐκπροσώπων ἐργατικῶν σωματείων καὶ καθημερινὰ ρεπορτάζ. Χθὲς δέχθηκαν ἕνα ἀκόμα χτύπημα, ἀφοῦ ἡ νέα διοίκηση τοῦ «ἀντιμνημονιακοῦ» καὶ «δημοκράτη», στὰ λόγια, μεγαλομετόχου, ἔκοψε τὸ σῆμα τοῦ σταθμοῦ. Παρά τόν φανερό καί κρυφό πόλεμο, οἱ ἐργαζόμενοι τοῦ ΑΛΤΕΡ συνεχίζουν.

Τί καλύτερο παράδειγμα ἀπὸ τὸ παραπάνω γιὰ νὰ ἀντιληφθῆ κάποιος, ὅτι πατριωτισμὸς ἄνευ οὐσιαστικοῦ πολιτικοῦ καὶ ταξικοῦ περιεχομένου εἶναι κάλπικος παράς, προσδιορίζεται δὲ ἀπὸ δύο πράγματα: Α) Τὴν μάταιη κάλυψη ψυχολογικῶν ἀναγκῶν καὶ ἀνισορροπιῶν πού προέρχονται ἀπὸ ἄνωθεν καλλιεργούμενη ἄγνοια ἢ χρυσαυγίτικο πολιτικὸ κρετινισμὸ τοῦ εἴδους « Ἕλληνας γεννιέσαι δὲν γίνεσαι». Β) Τὸ ὅσο γίνεται μεγαλύτερο φούσκωμα τραπεζικῶν λογαριασμῶν. Ἐδῶ ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ τὸν πατριωτισμὸ τῆς ἁρπαχτῆς καὶ τῆς κομπίνας. Εἶναι προφανὲς ὅτι οἱ πατριῶτες τῆς δεύτερης κατηγορίας ἐκμεταλλεύονται τεχνηέντως καὶ ποικιλοτρόπως αὐτοὺς τῆς πρώτης.

Ὁ μεγαλομέτοχος τοῦ ΑΛΤΕΡ, ἐναντίον τοῦ ὁποίου, καὶ τῆς νοοτροπίας πού ἐκφράζει, ἀγωνίζονται οἱ ἐργαζόμενοι τοῦ σταθμοῦ, εἶναι μία μικρογραφία τῆς νεοελληνικῆς κατάντιας ποῦ κορυφώθηκε μεταπολεμικὰ καὶ ἀγκαλιάζει ὅλη τὴν κοινωνία. Εἶναι μία ἀπὸ τὶς κολόγριες τοῦ Χάμσουν μὲ τὶς μουχλιασμένες πάστες. Ὁ πολιτικοποιημένος πολίτης διακρίνει καθαρὰ ὅτι οἱ πατριωτικὲς καὶ δημοκρατικὲς φορεσιὲς τὸν στενεύουν, τοῦ φέρνουν δυσφορία, παρὰ τὶς φιλολαϊκὲς κορῶνες ποῦ βγάζει.

Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνα δεῖγμα ἀπὸ τὸ παρελθόν, τοῦ πῶς ἐννοοῦν τὸ δημόσιο συμφέρον, κάποιοι ἀεριτζῆδες πού νυχθημερὸν κόπτονται γιὰ τὴν «ὑπεράσπισή» του. Παράλληλα μὲ τίς ἐκτοξευόμενες κατηγορίες περὶ προδοτῶν, δωσιλόγων καὶ τοὺς κραυγάζοντες «πατριῶτες» πού κατὰ κάποιο θαυμαστὸ τρόπο εἶναι οἱ διαρκῶς εὐνοημένοι κάθε κατάστασης, ὑπάρχουν οἱ «δημοκράτες» καὶ «ὑπερασπιστὲς» τοῦ δημόσιου συμφέροντος ἢ τῆς δημόσιας περιουσίας, πού πρῶτοι θὰ στρώσουν τὸ χαλὶ στὰ κοράκια τῶν ἀγορῶν καὶ τοῦ χρήματος ἂν τοὺς πετάξουν ἕνα κόκκαλο ἀπὸ τὰ ἀποφάγια. Οἱ ἰδιοκτήτες τῶν καναλιῶν ΑΛΤΕΡ καί ΚΟΝΤΡΑ, πρωταγωνιστές μιᾶς ἱστορίας ἀπάτης, πλαστογραφίας καί φοροκλοπῆς κατά τοῦ δημοσίου ἀπό τά παλιά, πού παρουσίασε τὸ περιοδικὸ ΑΝΤΙ, δὲν ἀρκοῦντο σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ δύο, ἀλλὰ πάντα συνεδύαζαν τὸν «πατριωτικὸ» μὲ τὸ δημοκρατικὸ ροῦχο. Καὶ ἔτσι ἐπιβίωσαν καὶ μεγαλούργησαν - ὡς παράσιτα ἐννοῶ-, προσθέτοντας σήμερα γιὰ ποικιλία καὶ ἕνα ἀπολίτικο «ἀντιμνημονιακὸ» σακάκι. Σαμποτάροντας ἀπό τά μέσα τίς κοινωνικές διεκδικήσεις. Οἱ ἀπανταχοῦ ἐμπνευστές μνημονίων πίνουν νερό στό ὄνομα τους. Χωρὶς αὐτοὺς τοὺς «ἀντιμνημονιακοὺς» καὶ τοὺς ὁμοίους τους, πού λόγῳ τῆς αὐξανὀμενης κοινωνικῆς ἀναταραχῆς ξεφυτρώνουν παντοῦ σὰν τὰ μανιτάρια, ἡ δουλειὰ τῆς κάθε τρόϊκας, ἡ πλύση ἐγκεφάλου πού ἐπιχειροῦν τά κατεστημένα ΜΜΕ μαζί μέ τήν ἐπιδοτούμενη «διανόηση», θὰ ἦταν ἀπείρως δυσκολώτερες. Κοινὸ σημεῖο ὅλων αὐτῶν τῶν ὄψιμων «ἀγωνιστικῶν» σχημάτων καί τῆς φρασεολογίας τους, ἡ προβολή καί τό γλύψιμο ἀπό μικροφώνων καί τηλεοράσεων μιᾶς "ἀγανάκτησης" τοῦ καναπέ, καί ἡ ἐπιπέδου ΣΚΑΪ διαρκής ἐπίθεση καί ἀπαξίωση, ἐνάντια στό ΚΚΕ καὶ στὸ ΠΑΜΕ…

Παραθέτω τά κείμενα τοῦ ΑΝΤΙ, ξεκινῶντας ἀπό το νεώτερο κατά δύο χρόνια ἄρθρο (1986), στό ὁποῖο μετά ἀπό μιά περιληπτική ἀνασκόπηση τῆς ὑπόθεσης ἐπικρίνεται ἡ στάση τῆς τότε πολιτικῆς ἐξουσίας καί ἡ ἀδράνεια τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, καί καταλήγω μέ το ἄρθρο τοῦ 1984, ὅπου καί παρουσιάζεται ἀναλυτικά ἡ οὐσία τῆς ὑπόθεσης μαζί μέ στοιχεῖα…

Οἱ κομπίνες τῆς ΑΥΡΙΑΝΗΣ ( περιοδικό ΑΝΤΙ, τεῦχος 310, 14/2/1986, σελίδα 21)

Ὅταν τὸ 1980 ἡ Ἕνωση Ἰδιοκτητῶν Ἡμερησίων Ἐφημερίδων Ἀθηνῶν κατάφερε (μέσῳ τῆς κυβέρνησης Ράλλη) νὰ ἐπιβάλει ἐλάχιστη τιμὴ πωλήσεως τῶν ἐφημερίδων τὶς 15 δρχ. ὥστε νὰ μὴν ἀντιμετωπίζουν οἱ ἄλλες ἐφημερίδες τὸν ἀνταγωνισμὸ τοῦ φύλλου τῶν ἀδελφῶν Κουρῆ ποὺ πουλιόταν φθηνότερα, οἱ τελευταῖοι ἀντέδρασαν δηλώνοντας ὅτι θὰ ἐπέστρεφαν στοὺς ἀναγνῶστες τους 5 δρχ. Σὲ ὅσους θὰ παρέδιδαν τὸ εἰδικὸ κουπόνι ποὺ δημοσίευε καθημερινὰ ἡ «Αὐριανή». Ἡ ἐφημερίδα εἶχε δημοσιεύσει ἑκατοντάδες διευθύνσεις περιπτέρων, ψιλικατζίδικων, καφενείων, κτλ., πού προσφέρονταν εὐγενῶς νὰ παραλαμβάνουν τὰ κουπόνια τοῦ «φτωχοῦ λαοῦ», νὰ δίνουν τὸ τάληρο καὶ μετὰ νὰ εἰσπράττουν χονδρικὰ τὸ ἀντίτιμο ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτῆτες.

Ἕως ἐδῶ οὐδὲν τὸ μεμπτόν. Ἡ «μεγαλύτερη καὶ τιμιότερη ἐφημερίδα στὴ χώρα» ἀντιδρᾶ στὶς πιέσεις τῶν «μονοπωλίων τοῦ Τύπου» καὶ τῆς «ἀντιδραστικῆς κυβέρνησης τῶν Λακόστ», μὲ ἕναν εὐφυῆ πράγματι τρόπο ποὺ χαρίζει στοὺς ἐντιμότατους ἀδελφοὺς Κουρῆ τὸ φωτοστέφανο τῶν Ἀηγιώργηδων ποὺ προστατεύουν τὸ πορτοφόλι τοῦ λαουτζίκου.

Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι τέλη τοῦ 1982, ἐπὶ σοσιαλισμοῦ πλέον, γίνεται ἔλεγχος ἀπὸ τὴ ΙΣΤ' Οἰκονομικὴ Ἐφορία Ἀθηνῶν ὁ ὁποῖος ἀποκαλύπτει ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέροντα πράγματα: ἡ ἐφημερίδα τοῦ λαοῦ ἰσχυρίζεται ὅτι κατὰ τὸ 1980 ἐπέστρεψε 24.326.369 καὶ τὸ 1981 18.253.733 δρχ. στοὺς ἐνδεεῖς ἀναγνῶστες της —τὰ ὁποῖα βέβαια ἀφαίρεσε ἀπὸ τὰ κέρδη της καὶ δὲν πλήρωσε φόρους. Πρὸς στήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ της ἐπιδεικνύει δεκάδες ἀποδείξεις ὑπογραμμένες ἀπὸ διάφορα ἄτομα γιὰ ποσὰ ὕψους 200.000 - 680.000 δρχ. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία κάτι ὑποψιάζεται, καλεῖ δειγματοληπτικὰ πολλοὺς ἀπ' αὐτοὺς νὰ δηλώσουν ἐὰν πράγματι πῆραν αὐτὰ τὰ χρήματα καὶ οἱ ἄνθρωποι δηλώνουν πλήρη ἄγνοια! Ἀνάμεσά τους καὶ ἕνας γνωστὸς δεξιός, ὁ πρώην βουλευτὴς Β' Ἀθηνῶν τῆς ΝΔ Χρ. Φύσσας —προφανῶς τὰ ὀνόματα εἶχαν ἐπιλεγεῖ ἀπὸ τὸν τηλεφωνικὸ κατάλογο καὶ ὁ εὐσυνείδητος ὑπάλληλος τῶν ἐντιμότατων ἀδελφῶν Κουρῆ ποὺ κατασκεύαζε τὶς ἀποδείξεις δὲν ἦταν ὅσο ἔπρεπε πολιτικοποιημένος. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία συντάσσει τὸ πόρισμά της καὶ τὸ ἀποστέλλει γιὰ τὰ δέοντα στὸ ὑπουργεῖο Οἰκονομικῶν στὶς 18.1.1983.

Οἱ παλιοὶ καὶ τακτικοὶ ἀναγνῶστες τοῦ «Ἀντὶ» θὰ θυμοῦνται ἴσως τὴν ἱστορία. Τὴν εἴχαμε πρῶτοι ἀποκαλύψει στὸ τεῦχος 261 τῆς 25.5.84 (σελ. 26-27). Καταγγέλλαμε μάλιστα τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεση «παραμένει ἑρμητικὰ κλεισμένη ἐδῶ καὶ 16 μῆνες στὰ συρτάρια τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν κ. Δ. Κουλουριάνου, Γ. Ποττάκη καὶ Γερ. Ἀρσένη».

Δὲν ὑπενθυμίζουμε αὐτὴν τὴν ἱστορία, ἀφοῦ ἔχουν περάσει ἄλλοι 16 μῆνες ἀπὸ τότε ποὺ δημοσιεύθηκε, γιὰ νὰ διατηρήσουμε ἀνοιχτὸ τὸ μέτωπο κατὰ τῆς «Αὐριανῆς» —ἡ ἐφημερίδα τοῦ Ταύρου τὸ καταφέρνει ἀπὸ μόνη της, συνεχώς— ἀλλὰ γιατί αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάτη κατὰ τοῦ δημοσίου γιὰ τὴν ὁποία εἶχε ἐκδοθεῖ ἔνταλμα σύλληψης καὶ προσαγωγῆς στὸν ἀνακριτὴ τῶν ἀδελφῶν Κουρῆ —τὸ ὁποῖο δὲν ἐκτελέστηκε ποτὲ καὶ γιὰ τὸ ὁποῖο πολὺς θόρυβος ἔγινε τὴν περασμένη Παρασκευὴ στὴ Βουλή. Ὁ κ. Μαγκάκης βρέθηκε στὴ δύσκολη θέση νὰ ὑποστηρίξει τὸ ἀδέκαστον της δικονομικῆς λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης μετὰ τὴ σχετικὴ καταγγελία ποὺ εἶχε κάνει τὴν προηγούμενη πρὸς τοὺς δημοσιογράφους ὁ κ. Μητσοτάκης— συνεπικουρούμενος μάλιστα στὸ ἄχαρο ἔργο του ἀπὸ δύο ἄλλους δικηγὸρους ὑπουργούς, τοὺς κ. Κουτσόγιωργα καὶ Γιαννόπουλο οἱ ὁποῖοι ἀπεδύθησαν σὲ αὐθεντικὲς ἑρμηνεῖες τῶν σχετικῶν διατάξεων. Ἡ ἀλήθεια εἶναι πὼς ἔμμεσα καὶ εὐγενικὰ ὁ ὑπουργός Δικαιοσυνης πέταξε τὸ μπαλάκι στὸν ὑπ. Ἐσωτερικῶν ἀλλὰ ὁ τελευταῖος ἔκανε πὼς δὲν κατάλαβε: ἡ Εἰσαγγελία, δήλωσε ὁ κ. Μαγκάκης, κοινοποίησε τὸ ἔνταλμα στὴν Ἀστυνομία, αὐτή εἶναι ὑπεύθυνη γιὰ τὰ περαιτέρω. «Μὰ ἔχουμε 17.000 τέτοια ἐντάλματα ἐκκρεμῆ, ποιὸν νὰ πρωτοπιάσουμε;» ἀπάντησε ὁ πρῶτος χωροφύλακας τῆς χώρας καὶ πρῶτος φίλος της «Αὐριανῆς».

Ὑπάρχει ὅμως ἕνα ἄλλο πολιτικῆς φύσεως ἐρώτημα γιὰ τὸν κ. Μαγκάκη: ἀπὸ τὴν ἡμέρα τῆς καταδίκης τοῦ ἥρωα - ἐκδότη Ι. Γαβριελάτου (στὴν πραγματικότητα δηλώνεται ὡς «ὑπεύθυνος σύμφωνα μὲ τὸ νόμο» στὴν ταυτότητα τῆς ἐφημερίδας καί χρησιμεύει ὡς ἀλεξικέραυνο τῶν ἐντιμότατων ἀδελφῶν Κουρῆ) ὡς τὴν ἐκδίκαση τῆς ἔφεσής του δὲν πέρασε οὔτε μήνας. Ἀπό τή διαπίστωση τῆς κομπίνας ἔχουν παρέλθει συναπτὰ 3 ἔτη καί ἀκόμη οὔτε βούλευμα (παραπεμπτικὸ ἢ ἀπαλλακτικό ἔστω) δὲν ἔχει ἐκδοθεῖ. Καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο χρονικὸ διάστημα εἶναι ἀρκετὰ ἔξω ἀπὸ τοὺς συνήθεις μέσους ὅρους. Γιατί σπουδή ἀπό τὴ μία, βραδύτης ἀπὸ τὴν ἄλλη; Καὶ πότε παραγράφεται τό σχετικὸ ἀδίκημα;

Ὅταν τὸ ΑΝΤΙ εἶχε ἀποκαλύψει τὸ σκάνδαλο, οἱ δημοσιογράφοι εἶχαν ζητήσει ἀπὸ τὸν τότε κυβερνητικὸ ἐκπρόσωπο κ.Μαρούδα ἐξηγήσεις. Εἶχε δηλώσει μὲ τὴν ἔπαρση παλιοῦ μέλους τῆς ΕΣΗΕΑ πὼς «δὲν σχολιάζει δεκαπενθήμερα ἔντυπα». Κι ὅταν οἱ δημοσιογράφοι ἐπέμειναν ὁ γνωστὸς γιὰ τὴ σοβαρότητα του τέως ὑφυπουργὸς ἐξανέστη «Σιγὰ σιγὰ θὰ μοῦ ζητήσετε νὰ σχολιάσω καὶ τὰ μίκυ - μάους». Στοὺς 16 μῆνες ποὺ πέρασαν ἔκτοτε ἔχει γίνει καταφανὲς πὼς οἱ ἥρωες τοῦ Ντίσνεϋ εἶναι ἁπλῶς ἀστεῖοι. Τέως καὶ νῦν ὑπουργοὶ ποὺ καλύπτουν καί συναγελάζονται ἐντιμότατα φυράματα ποὺ σταυροφοροῦν κατὰ τῶν «ἀπατεώνων», «τραμπούκων», «κλεφταράδων», κτλ.,γιὰ νὰ καλύψουν τὶς δικές τους συνώνυμες δραστηριότητες εἶναι δυστυχῶς ἐπικίνδυνοι.

Μιά ΑΥΡΙΑΝΗ ὑπόθεση ( περιοδικό ΑΝΤΙ, τεῦχος 261, 25/5/1984, σελίδες 26,27)

« Ὅταν ἀκοῦς νὰ μιλοῦν πολὺ γιὰ τιμιότητα, ἄρχιζε νὰ μαζεύεις τὰ κουταλάκια» λέει μία κλασσικὴ ἀγγλικὴ παροιμία. Τὴν φέρνει στὸ νοῦ ὁ ἀποκαλυπτικὸς φάκελος —ποὺ ἔχει στὴ διάθεση του τὸ «ΑΝΤΙ»— γιὰ τὴν ἐφημερίδα «Αὐριανὴ» καὶ τοὺς τιμητὲς τῆς ἐντιμότητας τῶν πάντων, ἀδελφοὺς Γεώργιο καὶ Μάκη Κουρῆ.

Ἡ κίτρινη δημοσιογραφία τῆς «Αὐριανῆς» —ποὺ κορυφώνεται πολιτικὰ μὲ περιπτώσεις «λάσπης καὶ σκευωρίας», ὅπως αὐτὴ τοῦ Ἀνδρέα Χριστοδουλίδη— ἀγγίζει τὸ ἔσχατο ὅριο τῆς ὑποκρισίας της, μὲ τὸ οἰκονομικὸ σκάνδαλο, ποὺ ἀποκαλύπτει τὸ «ΑΝΤΙ».

Ἕνα σκάνδαλο «κλεψιᾶς σὲ βάρος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Λαοῦ», ὅπως συνηθίζουν νὰ γράφουν γιὰ ἄλλες, λιγότερο εὐδιάκριτες κομπίνες, οἱ Κουρῆδες. Πρόκειται γιὰ τὴν περίφημη ἐξαγγελία (καὶ ἀπάτη, ὅπως ἀποκαλύπτεται) τῆς «Αὐριανῆς» τὸ 1980 καὶ 1981, ὅτι θὰ ἐπιστρέφει στοὺς ἀναγνῶστες της μὲ κουπόνια ἕνα τάληρο ἀπὸ τὴν τότε ὑποχρεωτικὴ τιμὴ τῶν 15 δραχμῶν.

Οἱ ἰθύνοντες τῆς «Αὐριανῆς» —ποὺ ἔχουν καὶ κάποιες ἄλλες δύσοσμες οἰκονομικὲς συναλλαγὲς μὲ τὴν ΕΤΒΑ καὶ τὴν Ἐμπορικὴ Τράπεζα— σὲ ἕνα πόρισμα καταπέλτη τῆς ΙΣΤ' Οἰκονομικῆς Ἐφορίας / ἀριθ. πρωτ. 382/18.1.1983, κατηγοροῦνται ὅτι ἔκαναν πλαστογραφίες καὶ ἀπάτες εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, παρουσιάζοντας ἀνύπαρκτους ἢ ἀνίδεους πολίτες ὄχι μόνο ὡς φανατικοὺς ἀναγνῶστες τῆς «Αὐριανῆς» ἀλλὰ καὶ ὅτι εἶχαν εἰσπράξει —μὲ τὰ κουπόνια τοῦ τάληρου— ἀπὸ 200.000 δραχμὲς καὶ πλέον ὁ καθένας.

Ἀνάμεσά τους ὁρισμένοι πολίτες, ποὺ ἐπιβεβαίωσαν μὲ καταθέσεις τους στὴν ἐφορία τὴν ἀπάτη τῶν Κουρήδων καὶ ἕνας γνωστὸς δεξιὸς —ὁ πρώην βουλευτὴς Β' Ἀθηνῶν δικηγόρος Χρῆστος Φύσσας.

Αὐτή, ὅμως, ἡ ὑποδειγματικὴ καὶ ἀποδεδειγμένη κομπίνα φοροδιαφυγῆς τῶν Κουρήδων, μὲ τὴ σκανδαλώδη καταδολίευση τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ μὲ τὶς σοβαρὲς ποινικὲς εὐθύνες, παραμένει ἑρμητικὰ κλεισμένη ἐδῶ καὶ 16 μῆνες στὰ συρτάρια τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν κ. Δ. Κουλουριάνου, Γ. Ποττὰκη καὶ Γερ. Ἀρσένη.

Ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν κ. Γεράσιμος Ἀρσένης, ποὺ συχνὰ δοξολογεῖται δόλια ἀπὸ τὴν «Αὐριανὴ» δὲν ἔχει ἀποφασίσει —παρὰ τὴν ὑποχρέωση ποὺ ἔχει— νὰ δώσει στὴ δημοσιότητα τὸ «φάκελο τῶν φοροκλοπῶν τῆς "Αὐριανῆς"». Καὶ πολὺ περισσότερο νὰ παραπέμψει στὸν εἰσαγγελέα τὸν Γεώργιο Κουρῆ —πρὸς τὸν ὁποῖο ἄλλωστε ἀπευθύνεται ὀνομαστικὰ τὸ σχετικὸ σημείωμα τοῦ διεξαχθέντος ἐλέγχου» τῆς ΙΣΤ' Οἰκον. Ἐφορίας καὶ τοὺς ἄλλους ὑπεύθυνους τῆς ἐπιχείρησης τῆς «Αὐριανῆς».

Μ' αὐτοῦ ὅμως τοῦ εἴδους τὰ «κουκουλώματα» συνεχίζεται ὄχι μόνο ἡ θρασύτητα τῆς «Αὐριανῆς» ἀλλὰ καὶ ἡ περίεργη κυβερνητικὴ συμπεριφορά, ποὺ ἔχει ἐξαιρετικὰ ἀτυχήσει στὰ θέματα χρηματοδότησης καὶ οἰκονομικῶν δοσοληψιῶν ὁρισμένων φιλικῶν της ἐφημερίδων, ὅπως ἡ «Ἐλεύθερη Γνώμη», οἱ «Εἰδήσεις» καί, πρὶν ἀπὸ αὐτὲς ἡ «Αὐριανή».

Κομπίνες καὶ παραβάσεις

Στὴν ἔκθεση - ἔλεγχο, ποὺ συνέταξαν μετὰ τὴν ὑπ' ἀριθ. 698/24-9-1982 ἐντολὴ οἱ ἐφοριακοὶ ἐλεγκτὲς κ. Κ. Σινέκας καὶ Ε. Σολιδὰκης —καὶ θεώρησε ὁ ἐπόπτης ἐλέγχου Δημ. Κανελλακόπουλος— διαπιστώνεται —μεταξὺ ἄλλων— ὅτι οἱ ἰθύνοντες τῆς «Αὐριανῆς»

• φέρονται νὰ κατέβαλαν τὸ 1980 καὶ τό 1981, μὲ τὴ μορφὴ ἀμοιβῶν τρίτων σὲ διάφορα πρόσωπα, χρηματικὰ ποσά, συνολικοῦ ὕψους περίπου ἕξη ἑκατομμυρίων δραχμῶν, χωρὶς νὰ ἀναγράφονται στὶς «ἁπλὲς ἀποδείξεις ἐπαγγελματικῶν δαπανῶν τῆς ἐπιχείρησης» τὸ ἐπάγγελμα, τὸ εἶδος τῆς ὑπηρεσίας καὶ « σέ, πολλὲς περιπτώσεις τὸ ὀνοματεπώνυμο καὶ ἡ διεύθυνσή τους»

Φέρονται νὰ κατέβαλαν τὸ μὲν 1980 ποσὸν 24.326.369 δραχμῶν καὶ τὸ 1981 ποσὸν 18.253.733 δραχμῶν γιὰ «δαπάνη ἐξαργύρωσης κουπονιῶν», τὰ ὁποία ἐξέπεσαν βέβαια ἀπὸ τὰ ἔσοδα, χωρὶς νὰ πληρώσουν τὸν ἀνάλογο φόρο ἑκατομμυρίων κτλ.

Στὶς παραβάσεις αὐτὲς βρίσκεται τὸ κύριο σῶμα τῆς ἀποκρυβόμενης ἀπάτης καὶ φοροδιαφυγῆς τῶν Κουρήδων, ἀπὸ τὶς ἠγεσίες τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, καθὼς ἡ ἔκθεση σημειώνει αὐτὰ ἐπὶ λέξει:

«... Ἀπὸ τὸν ἔλεγχο ποὺ κάναμε γιὰ τὴν πραγματοποίηση ἢ ὄχι τῆς δαπάνης αὐτῆς διαπιστώσαμε τὰ κατωτέρω:

Α) Ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ ἀφορᾶ ἐπιστροφὴ χρημάτων πρὸς τοὺς ἀναγνῶστες τῆς ἐφημερίδας σας, ποὺ πρέπει νὰ ἔγινε μὲ τὴν προσκόμιση ἀπ' αὐτοὺς τῶν ἀντίστοιχων κουπονιῶν ὡς ἀποδεικτικῶν στοιχείων τῆς δαπάνης. Ἀπὸ τὰ κουπόνια αὐτὰ οὔτε ἕνα ἐπεδείχθηκε στὸν ἔλεγχο (γιὰ τὸν τρόπο ἐπιστροφῆς εἴχατε δημοσιεύσειι στὴν ἐφημερίδα σας).

Β) Ὅτι ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔγινε στὸ σύνολό τους μὲ ἐπιδειχθεῖσες ἀποδείξεις ἐπαγγελματικῶν δαπανῶν τῆς ἐπιχειρήσεως.

Γ) Ὅτι ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω ποσὰ καταβλήθηκαν στὴ χρήση 1980 μὲ (72) ἀποδείξεις ἐπαγγελματικῶν δαπανῶν δρχ. (16.121.644) καὶ στὴ χρήση 1981 μὲ (14) ἀποδείξεις δρχ. (6.066.555).

Γιὰ τὶς ἀνωτέρω διαπιστώσεις σᾶς γνωρίζουμε ἀναλυτικότερα τὰ ἑξῆς:

α) Δὲν ἐπιδείξατε τὰ κουπόνια, σύμφωνα μὲ τὰ ὁποῖα πραγματοποιήθηκε ἡ τόσο μεγάλου ὕψους δαπάνη, ἀφοῦ καὶ βάσει τῆς ἀνακοίνωσής σας, ποὺ δημοσιευόταν σὲ κάθε φύλλο τῆς ἐφημερίδας σας, ἀπαραίτητη προϋπόθεση ἦταν ἡ προσκόμιση καὶ παράδοση σὲ σᾶς τῶν κουπονιῶν αὐτῶν.

Παράβαση ἄρθρων 24§1, 44§2, 45§1 καὶ 47§1 τοῦ Κ.Φ.Σ.

β) Δὲν ἐκδόσατε τὶς ἀποδείξεις τῶν ἐπαγγελματικῶν δαπανῶν, γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ χρημάτων ἀπὸ ἐξαργύρωση κουπονιῶν, σύμφωνα μὲ τὶς διατάξεις τῶν ἄρθρων 24§1 καὶ 29 τοῦ Π.Δ. 99/77 «περὶ Κ.Φ.Σ.», γιατί:

Δὲν φέρνουν ἑνιαία ἀρίθμηση τουλάχιστο κατὰ διαχ/κὴ περίοδο καὶ ἐνδεικτικὰ ἀναφέρουμε τὶς κατωτέρω περιπτώσεις: (ἀναφέρονται δεκάδες «τέτοιες» ἀποδείξεις μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα καὶ συγκεκριμένες ἀκατάστατες ἡμερομηνίες ἀπὸ 30-9-1980 ἕως καὶ 31-1-1981).

Δὲν ἐκδόθηκαν ἀπὸ στέλεχος —θεωρημένο ἀπὸ τὴν ἐφορία— μὲ τὴ βοήθεια χημικοῦ χάρτου —καρμπόν— καθ' ὅσον δὲν μᾶς ἐπιδείξατε τέτοια στελέχη ἀποδείξεων. Παράβαση ἄρθρου 29 3 Π.Δ. 99/77.

Ἀρκετὲς ἀπὸ τὶς ἀποδείξεις αὐτὲς δὲν φέρουν τὴν ἐπωνυμία τῆς ἐπιχείρησής σας καὶ ἐνδεικτικὰ ἀναφέρουμε τὶς κατωτέρω περιπτώσεις...»

(ἀναφέρονται «στοιχεῖα» γι' αὐτὲς τὶς «ἀποδείξεις» πληρωμῆς ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν).

Στὴ συνέχεια καταλογίζονται μία σειρὰ ἀπὸ πολλὲς ἄλλες πλαστογραφήσεις, κακὲς ἐγγραφές, παραλείψεις, συνειδητὲς καταστρατηγήσεις τῆς φορολογικῆς νομοθεσίας κατὰ συρροήν. Καὶ ἡ ἔκθεση —καταπέλτης γιὰ τὶς «κλεψιὲς σὲ βάρος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Λαοῦ μας» τῶν ὑπεύθυνων τῆς «Αὐριανῆς» συνεχίζει μὲ τὰ ἑξῆς χονδρὰ καὶ ἀποκαλυπτικὰ στοιχεῖα τῆς κομπίνας τοῦ «τάλαρου στὸν ἀναγνώστη».

«δ) Ἀπὸ τὴν περαιτέρω ἔρευνα ποὺ κάναμε ἐνδεικτικὰ βάσει τῶν ἀποδείξεων ποὺ ἐμφανίζουν σημαντικὰ χρηματικὰ ποσὰ (περίπτωση Γ) γιὰ τὴν διαπίστωση τῆς πραγματοποιήσεως τῆς καταβολῆς των, διαπιστώσαμε πὼς οἱ δαπάνες αὐτὲς εἶναι εἰκονικές. Τοῦτο γιατί ὅλοι ἀπ' ὅσους προσῆλθαν στὴν ὑπηρεσία μας ὕστερα ἀπὸ πρόσκλησή μας, δήλωσαν ἐνυπογράφως μὲ δήλωση τοῦ ἄρθρου τοῦ Ν.Δ. 105/69 ὅτι, οὐδέποτε ἀσχολήθηκαν μὲ συγκέντρωση κουπονιῶν τῆς ἐφημερίδας σας, οὐδέποτε προσκόμισαν τέτοια κουπόνια στὴν ἐπιχείρησή σας γιὰ ἐξαργύρωση καὶ οὐδέποτε εἰσέπραξαν ὁποιοδήποτε χρηματικὸ ποσὸ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησή σας καὶ ἰδιαίτερα ἀπὸ τὴν ἐξαργύρωση κουπονιῶν.

Οἱ ἀποδείξεις αὐτὲς μὲ τὰ σημαντικὰ ποσὰ εἶναι κατὰ διαχείριση οἱ ἑξῆς:

Ἡ εἰκονικότητα τῶν σημαντικῶν αὐτῶν δαπανῶν ἐνισχύεται ἀκόμη περισότερο καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι, δὲν ἐπιδείξατε στὸν ἔλεγχο τὰ ἀντίστοιχα κουπόνια, ὅπως ἀναφέρουμε στὴ σελίδα (2) τοῦ παρόντος σημ<ειώματος:

Κατωτέρω ἀναφέρουμε ἐνδεικτικὰ τέτοιες περιπτώσεις ἀτόμων, ποὺ προσῆλθαν στὴν ὑπηρεσία μας καὶ δήλωσαν ὅτι, δὲν ἔλαβαν τὰ ποσὰ αὐτά.

Οἱ ἀνωτέρω παραλήψεις συνιστοῦν παραβάσεις τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 5,7, 43§ 2&3 καὶ 47§1 ἐδ. δ' τοῦ Π.Δ. 99/77 περὶ Κ. Φ. Ε.»

«Στὸν εἰσαγγελέα, ἐπιτέλους», κατὰ τὴν ἰαχὴ τῶν Κουρήδων κάθε μεσημέρι, κύριε ὑπουργὲ Οἰκονομικῶν, κύριε ὑφυπουργὲ Τύπου καὶ ἄλλοι συναρμόδιοι τῆς Ἀλλαγῆς...

Ἡ ἀνάδειξη τοῦ ἰδιοτελοῦς

2012-02-04T03:24:00.006+02:00

Σὲ μία ἐποχὴ ὅπου στὶς ἀνθρώπινες κοινωνίες ὑπερισχύουν ὁ ἐγωκεντρισμός, ἡ ἰδιοτέλεια καὶ ἡ ἀπληστία, εἶναι ὅλο καὶ πιὸ δύσκολο νὰ παραμένει κανεὶς αἰσιόδοξος γιὰ τὴ δυναμική τῆς συνεργασίας. Ἡ ἀδυναμία τῆς σύγχρονης κοινωνίας νὰ προσδώσει νόημα στὴ συνεργασία εἶναι σαφέστατα ὁρατή.

Ἡ ἱστορικὴ ἐμπειρία δείχνει ὅτι ἡ συνεργασία εὐδοκιμεῖ μέσῳ τῆς ἐμβάθυνσης τῶν ἄτυπων διασυνδέσεων καὶ ἡ ἄνθησή της εἶναι εὐθέως ἀνάλογή τῆς ὑφιστάμενης ἐμπιστοσύνης μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο οἱ ἄνθρωποι στὸ παρελθὸν καλλιεργοῦσαν σχέσεις συνεργασίας εἶναι ὅτι μέσῳ τῶν ἄτυπων μεταξύ τους διασυνδέσεων, ἀποκτοῦσαν τὸ μέτρο τοῦ αὐτοσεβασμοῦ καὶ τὴ θέρμη τῆς συλλογικότητας. Οἱ ἄτυπες διασυνδέσεις συνέβαλαν πάντοτε στὴν ἐνίσχυση τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ καὶ στήν συνεργασία γιά τὴν ἀντιμετώπιση κρίσεων, ὅπου τυπικοὶ κανόνες καὶ ἐπίσημοι θεσμοὶ συχνὰ ἀποδεικνύονται ἀνεπαρκεῖς. Οἱ "κρίσεις" ἀποκαλύπτουν τὸν εὔθραυστο χαρακτῆρα τῆς ἐπίσημης ὀργάνωσης καί, ἀντίστοιχα, τὴν ἰσχὺ τῆς ἀνιδιοτελοῦς συνεργασίας.

Σήμερα, ἄτυπες διασυνδέσεις καὶ αὐθόρμητη συμπεριφορὰ συχνὰ ἀντιμετωπίζονται ὡς πιθανὲς παραβιάσεις φυσιολογικῆς συμπεριφορᾶς. Ἡ τυποποίηση τῶν ἀνθρώπινων σχέσεων δὲν εἶναι παραπροϊὸν διαχειριστικοῦ ζήλου, ἀλλὰ σύμπτωμα μιᾶς κοινωνίας ποὺ ἐπιδιώκει νὰ ἀποξενωθεῖ καὶ νὰ ἀποτρέψει τὶς ἀβεβαιότητες ποὺ συνδέονται μὲ τὶς ἀνιδιοτελεῖς καὶ ἄτυπες ἀνθρώπινες σχέσεις. Οἱ ἀνιδιοτελεῖς σχέσεις εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ ρευστὲς καὶ ἀπρόβλεπτες καὶ γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποφεύγονται. Ἔτσι οἱ ἀνιδιοτελεῖς ἀνθρώπινες σχέσεις ἐκτοπίζονται συστηματικὰ ἀπὸ τὸ ἦθος τῆς οἰκονομικῆς συναλλαγῆς καὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουν μικρὴ διακριτικὴ εὐχέρεια νὰ ἐπιλέξουν ἐναλλακτικὴ ὁδό, καθὼς αὐτὸ ποὺ ἀναμένεται εἶναι νὰ ἀκολουθοῦν τοὺς τύπους ἀντὶ τῆς συνεργασίας. Οἱ κώδικες καλῆς συμπεριφορᾶς ὄχι μόνο ἀπαγορεύουν τὴ συνεργασία ἀλλὰ καὶ στιγματίζουν τὶς ἀνιδιοτελεῖς σχέσεις μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων καὶ ὄροι ὅπως "συναδελφικὴ ἀλληλεγγύη" ἔχουν ἀποκτήσει ἀρνητικὴ σημασία.

Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ ὅμως μία ὕπουλη ἐκδήλωση τῆς τυποποίησης εἶναι ὅτι ἐπιδιώκει νὰ δεσμεύσει τὶς ἀνιδιοτελεῖς σχέσεις στὴ δική της λογική. Ἀφοῦ πρῶτα μέσῳ τῆς ἀποικιοποίησης τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, καθιστᾶ τὴν ἀνιδιοτέλεια κενὴ περιεχομένου, στὴ συνέχεια τὴν ἀνακυκλώνει ὡς ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη καὶ ἀπαραίτητο ἐργαλεῖο διαχείρισης. Σὲ πολλὲς ἐπιχειρήσεις γιὰ παράδειγμα, ἐνθαρρύνεται μία παραλλαγὴ "συνεργασίας" μὲ τὴν τεχνητὴ ἐπιβολὴ τῆς "ὁμαδικῆς ἐργασίας". Σύμβουλοι ἐπιχειρήσεων προσφέρουν ὁδηγίες γιὰ τοὺς τρόπους ποὺ θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ χρησιμοποιήσει ὥστε νὰ δίνει τὴν ἐντύπωση "ὁμαδικοῦ παίκτη". Φαίνεται πὼς ὅσο περισσότερο μειώνεται ἡ πραγματικὴ συνεργασία, τόσο περισσότερο οἱ ἄνθρωποι προτρέπονται νὰ διαδραματίζουν ρόλο "ὁμαδικοῦ παίκτη". Φυσικὰ βραχυπρόθεσμη ὁμαδικὴ ἐργασία, καὶ ὑποκριτικὴ ἀλληλεγγύη, ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἀντίθετό τῆς συνεργασίας, καθὼς στιγμιαία "συναλλαγὴ" καὶ βιώσιμη "σχέση" εἶναι δύο ριζικὰ διαφορετικὰ πράγματα.

Ταξίδι στά Κύθηρα ( μιά περιήγηση στό κοιμητήρι τῶν ἑλληνικῶν ἰδανικῶν)

2012-01-29T19:21:00.011+02:00

«… Οἱ ἐμπνεύσεις μου εἶναι γλωσσοδέτες, νοιώθω συχνά σάν τούς τριγύρω σκηνοθέτες, πού ὡδηγήσαν μιά γενιά στά πιό βαθιά χασμουρητά…» τραγούδαγε ο Διονύσης Σαββόπουλος τό 1983, στόν πολύ καλό -ὅπως ἐξ’ἄλλου καί οἱ παλιότεροί του - δίσκο «Τραπεζάκια ἔξω». Ἐπρόκειτο γιά μιά ἀνώδυνη, ἄρα καί ἀποτυχημένη, αὐτοκριτική, ἤ ἔνοιωθε τήν ἀνάγκη νά ὑπερασπίσει μιά «ἰδεολογική» στροφή πού διαφαινόταν στή νέα του δουλειά ἔναντι τοῦ τραγουδιστικοῦ παρελθόντος του; Θεωρώντας την ἀνούσια, τήν ξεπέρασα στά γρήγορα αύτή τήν ἀπορία. Ἡ σαφής ὅμως αἰχμή γιά «τούς τριγύρω σκηνοθέτες» καί τά «χασμουρητά», ἀπαιτοῦσε μιάν ἀπάντηση. Μέ ἕνα μυαλό ἀκόμα θῦμα τῆς διαρκοῦς νεοελληνικῆς πολιτισμικῆς καθυστέρησης, κατέληξα τότε ὅτι ὁ Νιόνιος ἐννοοῦσε τόν Θόδωρο Ἀγγελόπουλο. Πολύ ἀργότερα – καί σέ αὐτό βοήθησαν τά κείμενα τοῦ Βασίλη Ραφαηλίδη – κατάλαβα πώς παρόμοιες κρίσεις, πέρα ἀπό τήν ἐπιφανειακή ἁπλότητά τους, ἔχουν βαθιά καί στενή σχέση με ἕνα ἄλλο χασμουρητό. Βαθύ καί αὐτοκαταστροφικό. Αὐτό τῆς νεοελληνικῆς κοινωνίας.

Κινηματογραφόφιλος δέν εἶμαι, ἀγνοῶ τό περιεχόμενο τῶν κινηματογραφικῶν ὅρων. Θέλω να πῶ ὅτι τό φαινόμενο τοῦ κινηματογράφου, και τῆς τέχνης γενικώτερα, δεν μπορῶ νά τό δῶ αὐτονομημένο, ἀποκομμένο ἀπό τήν κοινωνία. Συνεπῶς δεν ὑπάρχει περίπτωση να ἀσχοληθῶ μέ τήν ποιότητα τοῦ Ἀγγελόπουλου ὡς σκηνοθέτη ἤ καλλιτέχνη καί μόνο. Μπορῶ, χονδρικά, νά διαχωρίσω τήν σύγχρονη τέχνη, ἄρα καί τόν κινηματογράφο, ἰδίως αὐτόν, σέ τρεῖς κατηγορίες, ἀναλόγως τῆς σχέσης ἀλληλεπίδρασης πού δημιουργεῖ με την κοινωνία. Ὑπάρχει ἡ "ταινία-σαβούρα", ὅπως τό ξεπεσμένο ἐμπορικό αμερικάνικο σινεμά καί τά ἐπί μέρους κακέκτυπά του, ὑπάρχει οἱ ὡραῖες ταινίες δεῖγμα τῶν ὁποίων ἀποτελοῦν οἱ ἑλληνικές ταινίες πού βλέπαμε τά Σάββατα χαλαρώνοντας, καί ὑπάρχουν οἱ μεγάλες ταινίες πού ἀκονίζουν τό πνεῦμα καί διαπαιδαγωγοῦν. Τέτοιες εἶναι καί οἱ ταινίες τοῦ Θόδωρου Ἀγγελόπουλου.

Οἱ πραγματικοὶ καί μεγάλοι Ἕλληνες ὅσο εἶναι ἐν ζωῇ περιθωριοποιοῦνται, ἀγνοοῦνται, εἰσπράττουν με περισσή εὐκολία τὸν χαρακτηρισμὸ τοῦ προδότη, ἀφορίζονται, φυλακίζονται, αὐτοκτονοῦν. Μετὰ θάνατον, καθ’ ὅσον πλέον δὲν ἀποτελοῦν ζωντανὸ κίνδυνο, τὰ χέρια μας εἶναι λυμένα γιὰ νὰ τοὺς φέρουμε μὲ τὰ νερά μας. Κάτω ἀπὸ αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις τὸ ἑλλαδικὸ κράτος καὶ οἱ διαχρονικοὶ «πατριῶτες» καὶ ἐθνικόφρονες τῆς ἁρπαχτῆς, πού μέχρι ἐκείνη τὴν στιγμὴ ὑπὸ καθεστὼς ἱερᾶς ἀγανάκτησης ἀπαξίωναν, ἀφόριζαν καὶ χλεύαζαν, θὰ ἀλλάξουν ρότα καὶ θὰ τοὺς ἀνακηρύξουν κάτι σὰν «ἐθνικοὺς» ἥρωες. Ἀπό τά πάνω θὰ ἀρχίσει ἡ προσπάθεια μουμιοποίησης καὶ ἀποχρωματισμοῦ τοῦ ἔργου τους, θὰ στηθοῦν ἀγάλματα , θὰ θεσμοθετηθοῦν βραβεῖα πρὸς τιμήν τους. Ἐκδηλώσεις, ὁμιλίες καὶ τελετὲς, τιμῆς ἕνεκεν.

Ἡ ἀδιαφορία γιὰ τὰ βραβεῖα, γιὰ τὶς ἐπιτροπὲς πού τὰ ἀπονέμουν, γιὰ αὐτοὺς πού διορίζουν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, εἶναι ἐπιβεβλημένη. Περισσότερο ὅμως ἐπιβάλλεται ἡ ἀπέχθεια γιὰ τὸν γκρινιάρη καὶ ταυτόχρονα μίζερο λαουτζίκο, πού ἀνεύθυνα, μὲ τὴν ἀποχὴ ἢ τὴν συμμετοχὴ του, ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιο αὐτῆς τῆς σαπίλας.

Μοῦ ἔρχεται στὸ μυαλὸ ἡ περίπτωση τοῦ Θεόφιλου Καῒρη, πού τὸ ἑλλαδικὸ κράτος καὶ ἡ μακρυγιαννικὴ νοοτροπία τῶν νεοελλήνων τοῦ καιροῦ του,- ἐπιβιώνοντας μέχρι καὶ σήμερα μὲ τὴν βοήθεια τῶν τηλεπαραθύρων -, τὸν ὠδήγησε στὴν φυλακὴ καὶ τὸν θάνατο. Ὅταν τὸν «ξεπάστρεψαν» τοῦ ἔφτιαξαν ἀνδριάντα στὴν Ἄνδρο. Σε ἕνα ἀνάλογο περιβάλλον πνευματικῆς ἀσφυξίας ὁ Συκουτρῆς αὐτοκτονεῖ. Στὸν παγκοσμίου ἐμβελείας μαθηματικὸ καὶ ἐπιστήμονα Κων/νο Καραθεοδωρῆ ἀρχικὰ ἀρνοῦνται θέση καθηγητῆ, χρόνια δὲ ἀργότερα τὸν ἀναγκάζουν νὰ ἐγκαταλείψη τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἐπανέλθη στὸ Μόναχο. Εἶναι ἡ ἴδια κοινωνία, τὸ ἴδιο κράτος, πού ἐνῷ εἶναι φειδωλά καὶ ἐχθρικά στὶς ἀξίες, τὴν ἴδια στιγμὴ προβάλλουν μετριότητες πού ἀποκαλοῦν τεχνοκράτες, ἀγκαλιάζουν πλαστικὰ εἴδωλα τοῦ πενταγράμμου καὶ ντοπαρισμένους «ἀθλητὲς» πού καμαρώνουν γιὰ τὸ ἑλληνικό τους DNA.

Οἱ Ἕλληνες δὲν γεννιοῦνται ἀλλὰ γίνονται. Τὸ ἀντίθετο εἶναι γνησίως ἀνθελληνικόν. Γίνονται μὲ κόπο, οὐσιαστικὸ ἔργο καὶ προσφορὰ καὶ ὄχι τσιρίζοντας ἐθνικοπατριωτικὰ θούρια.

Ἡ ἐπίσημη ἑλληνικὴ ἱστορία ἐν πολλοῖς ἀποτελεῖ μία ἄνευ περιεχομένου εἰκονικὴ πραγματικότητα. Ὁ Ἀγγελόπουλος ἀμύνεται ἀπέναντί της χρησιμοποιώντας ἀνάλογο ὅπλο. Τὴν εἰκόνα. Πολλοί, χαρακτηρίζοντας τήν εποχή μας ὡς ἐποχή τῆς εἰκόνας, δαιμονοποιοῦν τό μέσον, χρεώνοντας του μιά παγκόσμια πολιτισμική ὑποβάθμιση. Καί ὅμως. Ἡ αποβλάκωση εἶναι ἀποτέλεσμα ἑνός κυρίαρχου συνόλου ἰδεῶν, ὁ δέ λεγόμενος «πολιτισμός τῆς εἰκόνας» τοῦ σήμερα, εἶναι προϊόν αὐτῆς τῆς ἀποβλάκωσης. Ἡ εἰκόνα μπορεῖ νά διεγείρει το μυαλό σε ἀφάνταστο βαθμό, ἐντασσόμενη σέ ἕνα διαφορετικό ἰδεολογικό πλέγμα. Ἡ εἰκόνα τοῦ Ἀγγελόπουλου δὲν εἶναι προϊόν ὑπολογισμῶν γραφείου, «πολιτικῶν» σκοπιμοτήτων ἢ κάποιας «ἐθνικῆς» ἰδεολογίας. Οὔτε προσφέρει θέαμα. Πατάει γερὰ στο ἔδαφος, γιὰ αὐτὸ ἐρεθίζει τὸ μυαλὸ -θετικά ἤ ἀρνητικά δέν πολυνοιάζει - καὶ παράλληλα ἀγγίζει τὸ γνήσιο συναίσθημα. Ἡ θεματολογία του μὲ εἰκόνες εἶναι φορτωμένη, τὰ λόγια ἔχουν φθαρεῖ ἀπό τήν κυρίαρχη διανόηση, ἀπό τό κοπάδι πού ἀκολουθεῖ. Ἔτσι ὁ ρόλος τους στὶς ταινίες τοῦ Ἀγγελόπουλου εἶναι δευτερεύων καί συμπληρωματικός. Τά λόγια, ὅπως καί τά πρόσωπα, ὑπηρετοῦν την κεντρική ἰδέα, τήν ἀνακάλυψη τῆς νεοελληνικῆς ἱστορίας. Ἡ ποιητικὴ δημιουργία μέσῳ τῶν εἰκόνων, ἐπαναφέρει τὸ παρελθὸν στὸ προσκήνιο, ἀνασύροντας το κάτω ἀπὸ τὸ κάλυμμα τοῦ φολκλὸρ καὶ ἀπὸ τὴν ἀφάνεια τῆς «ἐθνικῆς» καὶ ψωροπερήφανης πραμάτειας. Τὸ ζωντανεύει δίνοντας στὴν ἱστορία τὸ νόημα πού τῆς ἀφαίρεσε ἡ κούφια συνθηματολογία τῆς «ἐθνικῆς» κενότητας.

Ὅσοι χασμουρήθηκαν μὲ τὶς ταινίες τοῦ Ἀγγελόπουλου θὰ πρέπει νὰ ἀρχίσουν νὰ ἀναζητοῦν τὴν αἰτία τῆς ὑπνηλίας μέσα τους, καὶ στίς ἀπανωτὲς καὶ γενναῖες δόσεις ὑποκουλτούρας καὶ ἑλλαδισμοὺ πού ἔχουν δεχθεῖ. Ἡ διαμαρτυρία γιὰ τὰ ἀργὰ καὶ βουβὰ πλάνα πιθανὸν νὰ ὀφείλεται σὲ ἕναν ὑποβαλλόμενο ἐθισμὸ στήν διάχυτη "ἀμερικανιά" ἤ ἀκόμα καί στὶς λαϊκὲς ἑλληνικὲς ταινίες, πού χαλαρώνουν ἀλλὰ ἀπό μόνες τους δὲν προάγουν τὴν πνευματικὴ ἀναζήτηση. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μιὰ ἰδιαίτερα ἐνοχλητικὴ μερίδα κοινῆς «γνώμης» πού προσχηματικὰ προβάλλει αἰσθητικὲς διαφωνίες ἐνοχλημένη κατὰ βάθος ἀπὸ τὴν βαθιὰ καὶ γνήσια ἑλληνικότητα τῶν ταινιῶν τοῦ Ἀγγελόπουλου. Πρόκειται γιὰ κρετίνους πού ἀνασαίνουν «πατριωτικὰ» μὲ «δημιουργίες» σὰν τὸν « Παπαφλέσσα», «τοὺς Γενναίους τοῦ Βορρᾶ», «ΟΧΙ», ὅλων αὐτῶν τῶν ἄνευ νοήματος - δηλαδὴ ἀνοήτων – «ἱστορικῶν» κατασκευασμάτων ἐφάμιλλων σὲ ποιότητα τῶν κακόγουστων διαφημιστικῶν μηνυμάτων τῆς τηλεόρασης. Ὅπως ὁ ἐγκλωβισμένος στὸν φαῦλο κύκλο τῶν ναρκωτικῶν οὐσιῶν, πού σταδιακὰ νεκρώνεται καὶ καταφεύγει σὲ ὅλο καὶ πιὸ ἐνισχυμένη δόση για να σταθεῖ «ὄρθιος». Οἱ ταινίες τοῦ Ἀγγελόπουλου δὲν προορίζονται γιὰ «ναρκομανεῖς».

Ὁ Ἀγγελόπουλος πολεμάει τὴν διαφημιστικῶν προδιαγραφῶν ἱστορία. Ὁ Ἀγγελόπουλος δὲν εἶναι καθαρὸς Ἕλληνας, γι’ αὐτὸ καὶ ἄφησε πίσω του ἔργο. Καθαροὶ Ἕλληνες δὲν ὑπάρχουν, διότι πολὺ ἁπλὰ δὲν ὑπάρχουν καθαροὶ λσοί. Κατάφερε ὅμως μὲ τὸ ἔργο του νὰ ἀποτινάξει τὴν βρωμιὰ μὲ τὴν ὁποία οἱ ἐθνικόφρονες κηλιδώνουν τὴν ἑλληνικὴ ἱστορία, ἀποδιαλύοντας τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμὸ καὶ τὴν ἑλληνικὴ σκέψη.

Ὁ Ἀγγελόπουλος, ἀγνοῶντας τά σύνορα, προβάλλει στίς ταινίες του τήν περιφέρεια τοῦ ἑλληνισμοῦ καί ὄχι το παρηκμασμένο ἑλλαδικό κέντρο. Ἂν ἡ ἔννοια «ἔθνος» δὲν εἶχε ὑποστεῖ βιασμοὺς κατὰ συρροὴν ἀπὸ τὴν «ἐθνικὴ» κρατικὴ ἰδεολογία καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς ἀπορρέον ἀξεδιάλυτο μῖγμα ἐθνικοφροσύνης, ἐπίσημης διανόησης καὶ ἀναπτυξιακῆς ἤ ἐκσυγχρονιστικῆς οἰκονομικῆς ρεμούλας, ὁ Θεόδωρος Ἀγγελόπουλος θὰ ἦταν ἀπὸ τοὺς κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικοὺς σκηνοθέτες – μαζί μέ τούς Τάκη Κανελλόπουλο, Ἀλέξη Δαμιανό, Χρῆστο Βακαλόπουλο - , καὶ τὸ ἔργο του ἐθνικῆς σημασίας, ὅπως πολὺ σωστὰ ὑποστήριξε ὁ Βασίλης Ραφαηλίδης, στὸ κείμενο ποὺ ἔγραψε γιὰ τὴν ταινία ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑ, στὴν ἐφημερίδα ΕΘΝΟΣ.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑ
Μιά περιήγηση στό κοιμητήρι τῶν ἑλληνικῶν ἰδανικῶν
( τοῦ Βασίλη Ραφαηλίδη –ΕΘΝΟΣ 14/10/1984)

Μάνος Κατράκης -Ντόρα Βολανάκη ( Ταξίδι στά Κύθηρα)

Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα εἶναι ἕνα ταξίδι ποὺ δὲ γίνεται. Γιατί τὰ Κύθηρα δὲν ὑπάρχουν. Περισσότερο ἀπὸ γεωγραφικός, τὰ Κύθηρα εἶναι ὁ μυθικὸς χῶρος τῆς «ἄφατης εὐτυχίας» τοῦ Ἀντουάν Βαττώ καὶ τῆς «δύσκολης εὐτυχίας» τοῦ Σὰρλ Μπωντλαίρ. Ἡ «Ἐπιβίβαση γιὰ τὰ Κύθηρα» τὸ πιὸ διάσημο ζωγραφιστὸ πλοῖο ποὺ τὸ «ναυπήγησε» μὲ τὸ χρωστῆρα του ὁ Βαττώ γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν «ἐρωτικῶν γιορτῶν του», τούτη τὴν πιὸ ψηλὴ κορφὴ τοῦ ροκοκό, δὲν ἦταν κι αὐτὴ παρὰ μία ἀπ' τὶς πολλὲς γιορτὲς τῆς καλπαστικὰ ἀνερχόμενης γαλλικῆς ἀστικῆς τάξης τῶν ἀρχῶν τοῦ 18ου αἰώνα. Ἀπ' τὸ 1717 ποὺ ἐκτέθηκε γιὰ πρώτη φορὰ τοῦτος ὁ, κυριολεκτικὰ καὶ μεταφορικά, μυθικὸς πίνακας μέχρι τὸ 1789 μᾶς χωρίζουν μόλις 72 χρόνια. Εἶναι τὰ χρόνια ποὺ οἱ fete galante τοῦ Βαττώ θ' ἀρχίσουν νὰ γίνονται μονότονες, ἔτσι μονότονα ἐπαναλαμβανόμενες στοὺς κήπους καὶ τὰ πάρκα, καὶ θὰ ἑτοιμαστοῦν νὰ ἐκτοπίσουν ἀπ' τὰ ἀνάκτορα τοῦ Κεραμεικοῦ, περνώντας ἀπ' τὴ Βαστίλη, τὶς βασιλικὲς «ἐρωτικὲς γιορτές». Ὁ Βαττώ εἶχε ὅλο τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι κωμικὰ αἰσιόδοξος: Ἡ ἀστικὴ τάξη δὲν ἔχει καταλάβει ἀκόμα τὴν ἐξουσία, καὶ εἶναι ζωηρὴ καὶ εὐδιάθετη, γιατί ὀνειρεύεται ἀπὸ τώρα τὴν ἐπιβίβασή της γιὰ τὰ Κύθηρα.

Ὅμως, στὰ μέσα τοῦ 19ου αἰῶνα ὁ Μπωντλαίρ, ποὺ πόθησε ὅσο κανεὶς τὸ ὀνειρεμένο ταξίδι, θὰ διαπιστώσει πὼς ὅλα τὰ πλοῖα γιὰ τὰ Κύθηρα ἔχουν βουλιάξει. Τὸ «Κάλεσμα σὲ ταξίδι» δὲν εἶναι παρὰ τὸ εἰρωνικὸ ποιητικὸ «διάβασμα» τοῦ διάσημου πίνακα τοῦ Βαττώ, ποὺ τὸν γνώριζε καλὰ τοῦτος ὁ σπουδαῖος τεχνοκρίτης καὶ ποιητής, ὁ πρῶτος ποὺ κατάλαβε πὼς τὰ Κύθηρα δὲν ὑπάρχουν παρὰ μόνο σὰν συνώνυμό τῆς οὐτοπίας. Καὶ γι' αὐτὸ συνιστοῦσε, γιὰ ἀντιστάθμισμα, «νὰ εἴμαστε συνεχῶς μεθυσμένοι ἀπὸ κρασί, ἀπὸ ποίηση ἢ ἀπὸ ἀρετή, κατὰ τὴν προτίμησή μας». Χωρίς, παρόλα ταῦτα, νὰ ξεκολλάει ἀπ' τὸ ταραγμένο μυαλὸ τοῦ τὸ μεγάλο ὄνειρο ποὺ ἐπέβαλε ὁ Βαττῶ, καὶ ποὺ γρήγορα ξεθώριασε: «Ὅλα ἐκεῖ τάξη καὶ ἡδονὴ — χλιδή, γαλήνη, καλλονή». (Μετάφραση Γ. Σημηριώτη).

Ὁ «παρακμίας» Μπωντλαὶρ θὰ ἐπιχειρήσει τὸ δικό του ταξίδι στὰ Κύθηρα μέσα ἀπ' τὸ ὄπιο, ἐγκαινιάζοντας ἔτσι. μία καινούρια ἐποχὴ στὰ ποιητικὰ «ταξίδια», ποὺ συνεχίζεται. Βρισκόμαστε ἤδη πολὺ μακριὰ ἀπ' τὸ 1789, κι ἀκόμα πιὸ μακριὰ ἀπ' τὸ 1717, τὴ χρονιὰ ποὺ ὁ Βαττῶ ἔφερε ἀπ' τὰ Κύθηρα, μὲ τὸ περίφημο καράβι του, πάνω ἀπὸ σαράντα Ἔρωτες, ποὺ περιβάλλουν ἀπὸ παντοῦ τους πανευτυχεῖς ταξιδευτές. (Οἱ μελετητὲς ἀπόδειξαν πὼς ἡ Ἐπιβίβαση γιὰ τὰ Κύθηρα ἔχει λανθασμένο τίτλο. Γιατί, πρόκειται σίγουρα γιὰ ἀποβίβαση κι ὄχι γιὰ ἐπιβίβαση. Κάπου τὰ μπέρδεψε ὁ Βαττώ μέσα στὸν ἐνθουσιασμό του, ἀλλὰ αὐτὸ ἔχει πολὺ μικρὴ σημασία: Εἴτε πρόκειται γιὰ ταξίδι ποὺ θὰ γίνει εἴτε γιὰ ταξίδι ποὺ ἔγινε, τὸ σημαντικὸ εἶναι πὼς ὁ Βαττώ δὲν ἀμφιβάλλει γιὰ τὴ σκοπιμότητα καὶ τὴν ἐπιτυχία τοῦ ταξιδιοῦ).

Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα τὸ ἐπιχείρησαν δύο Γάλλοι, ὁ καθένας μὲ τὸν τρόπο του καὶ τὰ μέσα τῆς δικῆς του τέχνης. Τὸ ἴδιο ταξίδι, ἀλλὰ αὐτὴ τὴ φορὰ ἀπ' τὴν Ἑλλάδα στὴν Ἑλλάδα θὰ τὸ σχεδιάσει, ἀλλὰ δὲ θὰ τὸ κάνει, γιατί ὅπως εἴπαμε τὰ Κύθηρα δὲν ὑπάρχουν, ἕνας Ἕλληνας κινηματογραφιστής, ὁ Θόδωρος Ἀγγελόπουλος, ποὺ γνωρίζει τοὺς Γάλλους καλὰ καὶ τοὺς Ἕλληνες καλύτερα.

Τώρα, πιά, αὐτοὶ πού ὀνειρεύονται ἕνα ταξίδι στὴν Ἑλλάδα εἶναι οἱ Ἕλληνες, πού ἀναρωτιῶνται πού βρίσκεται αὐτὴ ἡ μυθικὴ χώρα: Εἶναι σίγουρο πῶς ἡ χώρα πού ζοῦμε εἶναι ἡ Ἑλλάδα; Κι ἂν εἶναι ἡ Ζουλουλάνδη μὲ ψευδώνυμο; Ἂν τὰ Κύθηρα, κατὰ τοὺς γεωγράφους, εἶναι νῆσος ἑλληνική, κι ἂν τὰ Κύθηρα, κατὰ τοὺς ποιητές, εἶναι μόνο μῦθος, τότε μία Ἑλλάδα μὲ μυθικὰ Κύθηρα εἶναι κι αὐτή, κατὰ πάσα πιθανότητα, μία χώρα μυθική, δηλαδὴ ἀνύπαρκτη.

Κι ἔτσι, ἐντελῶς ξαφνικά, στὸ Βαττώ καὶ στὸν Μπωντλαὶρ ἔρχεται νὰ κάνει παρέα ὁ Μπόρχες, μὲ τοὺς ἀντιστρέψιμους λαβυρινθώδεις χώρους του, ὅπου ποτὲ δὲν μπορεῖς νὰ διακρίνεις τὰ ὅρια τοῦ πραγματικοῦ καὶ τοῦ φανταστικοῦ. Ἄλλωστε, ἔχουν καμιὰ σοβαρὴ σημασία αὐτὰ τὰ ὅρια; Στὴν ταινία τοῦ Ἀγγελόπουλου, τὰ Κύθηρα εἶναι ὑπαρκτὰ ἀκριβῶς γιατί εἶναι μυθικά: Ἡ ἑλληνικὴ Ἱστορία εἶναι τόσο σπαραχτικὰ ὑπαρκτὴ ἐδῶ, τόσο ἀπίστευτα ὑπαρκτή, ποὺ ἀκριβῶς τοῦτο τὸ ἀπίστευτο εἶναι ποὺ τὴ μεταθέτει αὐτόματα στὴν περιοχὴ τοῦ μύθου.

Λοιπόν, ἕνα «Ταξίδι στὰ Κύθηρα» εἶναι, τώρα πιά, ἕνα ταξίδι στὸν Ἅδη, ποὺ τὴν εἴσοδο του συνεχίζουν νὰ τὴ φυλᾶν οἱ Κέρβεροι. Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα τοῦ Ἀγγελόπουλου σὲ καλεῖ σὲ μία κάθοδο στὸν Ἅδη τῆς ἑλληνικῆς Ἱστορίας, ὅπου βρίσκονται ἐνταφιασμένα ὅλα τὰ «ἑλληνικὰ ἰδανικά». Βέβαια, κανεὶς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ν' ἀκολουθήσει τὴν ποιητικὴ περιήγηση σὲ τοῦτο τὸν «οὐ-τόπο». Ὡστόσο, αὐτὸ τὸ ταξίδι στὸ μῦθο διὰ τῆς Ἱστορίας καὶ στὴν Ἱστορία διὰ τοῦ μύθου μπορεῖ νὰ ἔχει ἕνα πολὺ πρακτικὸ ἀποτέλεσμα: Νὰ σοῦ μάθει νὰ διακρίνεις τὸ μυθικὸ ἀπ' τὸ πραγματικό, ὥστε ὅταν λὲς «ζήτω ἡ Ἑλλὰς» νὰ ξέρεις, τουλάχιστον, περὶ ποίου πράγματος ὁμιλεῖς, διότι πάρα πολὺ συχνὰ συμβαίνει νὰ ἀπευθύνουμε τὴν εὐχὴ «νὰ ζήσεις» σ' ἕνα πτῶμα.

Εἴπαμε πὼς στὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα δὲ γίνεται κανένα ταξίδι στὰ Κύθηρα. Γίνεται ὅμως ἕνα φοβερὸ ταξίδι στὴν ἑλληνικὴ Ἱστορία. Καὶ πρὶν ἀντιμετωπίσουμε τοῦτο τὸ ἱστορικὸ φὶλμ (ἱστορικὸ μὲ τὴ διπλὴ ἔννοια: ἀναφέρεται στὴν Ἱστορία καὶ ἐγγράφεται ἀπὸ τώρα στὴν ἱστορία τοῦ κινηματογράφου) πρέπει νὰ δοῦμε τοὺς γεωπολιτικοὺς ὅρους ποὺ κάνουν τοῦτο τὸ ταξίδι ἱστορικὰ ἀδύνατο καὶ κινηματογραφικὰ παράδοξο. Φυσικὰ τὰ λίγα ποὺ θὰ ποῦμε παρακάτω δὲν ἀποτελοῦν προϋπόθεση γιὰ νὰ κατανοήσει κανεὶς τὴν ταινία. Γιατί, ὅπως πάντα στὸν Ἀγγελόπουλο, ἡ Ἱστορία δὲν ὑπάρχει σὰν παράθεση περιστατικῶν, ἀλλὰ σά στοχασμὸς πάνω σὲ ἱστορικὰ γεγονότα ποὺ ἔχουν γίνει μυθικὰ γιὰ τὶς ἀνάγκες μίας μυθοπλασίας ποὺ βρίσκεται πολὺ μακριὰ ἀπ' τὸ ρεαλισμὸ ἀλλὰ ὄχι καὶ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Ὁ Ἀγγελόπουλος δὲν ἦταν ποτὲ ρεαλιστὴς μὲ τὴν τρέχουσα ἔννοια, οὔτε καν στὴν Ἀναπαράσταση.

Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα, λοιπόν, εἶναι ἕνα ταξίδι στὴν πίσω μεριὰ τῆς ἑλληνικῆς Ἱστορίας, τὴ συνήθως ἀόρατη γιὰ τοὺς ἱστοριοδίφες, ποὺ συλλέγουν ἱστορικὰ γεγονότα μὲ τὴν ἴδια, περίπου, ἔννοια ποὺ ἄλλοι συλλέγουν γραμματόσημα. Ὁ Ἀγγελόπουλος δὲν εἶναι συλλέκτης γραμματοσήμων, κολλημένων πάνω στὴ σελιλόιντ. Εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ζεῖ βαθιὰ τὴν Ἱστορία τοῦ τόπου του. Καὶ γι' αὐτὸ ἀκριβῶς οἱ ἱστορικὲς ταινίες του (Μέρες τοῦ 36, Θίασος, Οἱ κυνηγοί, Μεγαλέξαντρος, Ταξίδι στὰ Κύθηρα) φαίνονται τόσο ἀπομακρυσμένες ἀπ' τὴ μεθοδολογία τῶν ἱστορικῶν ἐγχειριδίων καὶ τῶν ἐπιστημονικῶν ἱστορικῶν συγγραμμάτων, παρόλο ποὺ δὲν τοὺς λείπει, κάθε ἄλλο μάλιστα, ἡ αὐστηρὴ ἱστορικὴ τεκμηρίωση, ποὺ λανθάνει πίσω ἀπ' τὸ αἰσθητικὸ γεγονὸς καὶ τὸ ὑποβαστάζει μὲ σιγουριά, χωρὶς νὰ τὸ διαβρώνει. Οἱ ταινίες τοῦ Ἀγγελόπουλου εἶναι τὸ πληρέστερο ὑπόδειγμα ποὺ γνωρίζουμε γιὰ τὴν προσέγγιση τῆς Ἱστορίας ἀπὸ μία τέχνη ποὺ ἀρνεῖται, γιατί εἶναι ἐμπαιγμός, τὴν ἀναπαράσταση παρωχημένων γεγονότων, ποὺ δὲν τὰ κατέγραψε «ἐν τῷ γίγνεσθαι» μία ἐκεῖ παροῦσα κάμερα.

Δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγει πὼς στὴν Ἀναπαράσταση δὲν γίνεται τελικὰ ἡ δικαστικὴ ἀναπαράσταση τοῦ ἐγκλήματος, κι αὐτὸ γιὰ νὰ μὴ μπεῖ ἡ κάμερα ἀπατηλὰ στὴ θέση τοῦ αὐτόπτη μάρτυρα. Ἄλλωστε, ἐκτὸς ἀπ' τὴν περίπτωση τῆς αὐτοκτονίας τοῦ Μισίμα μπροστὰ στὴν τηλεοπτικὴ κάμερα, ποτὲ κανεὶς αὐτόχειρας ἢ ἐγκληματίας δὲν κάλεσε τὸ κινηματογραφικὸ συνεργεῖο νὰ παραστεῖ ἀδιάψευστος μάρτυρας στὴν πράξη του. Αὐτό, τὸ συνηθίζουν μόνο οἱ «ἐπίσημοι». Ἀλλὰ ἡ Ἱστορία συνεχίζει νὰ γράφεται πίσω ἀπ' τὶς παρελάσεις, πίσω ἀπ' τὶς δεξιώσεις, πίσω ἀπ' τὰ ἐπιβεβλημένα διπλωματικὰ χαμόγελα. Αὐτὴ τὴν πίσω μεριὰ τῆς Ἱστορίας προσπαθεῖ νὰ «πιάσει» ὁ Ἀγγελόπουλος καὶ γι' αὐτὴν τὴν πίσω μεριὰ τῆς Ἱστορίας δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ὑπάρξουν ἀδιάψευστα τεκμήρια. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς πὼς δὲν ἔχουμε δεῖ τὴν πίσω μεριὰ τῆς Σελήνης δὲ σημαίνει πὼς δὲν ὑπάρχει. Πρὶν ἀκολουθήσουμε τὸν Ἀγγελόπουλο στὸ ταξίδι του στὴν πίσω μεριὰ τῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλλάδας τῶν 35 τελευταίων ἐτῶν, καλὸ θὰ ἦταν νὰ ρίξουμε μία βιαστικὴ ματιὰ στὴ συνοψίζουσα συμβολικὰ τὴν Ἱστορία τῆς Ἑλλάδας, Ἱστορία τῆς νήσου Κύθηρα, γνωστῆς καὶ μὲ τὸ λαϊκό της ὄνομα Τσιρίγο.

Τὰ Κύθηρα βρίσκονται στὸ νοτιότατο ἄκρο τῆς Πελοποννήσου, ΝΔ τοῦ ἀκρωτηρίου Μαλέα. Κι ὡστόσο, διοικητικὰ ἀνήκουν στὴν Ἀττική! Τοῦτο τὸ γαιοδιοικητικὸ παράδοξο ἔρχεται νὰ μπολιαστεῖ σ' ἕνα δεύτερο: Τὰ Κύθηρα, σὰ μορφολογία ἐδάφους, σὰν ἀρχιτεκτονικὴ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄποψη πολιτιστική, ἀνήκουν στὶς Κυκλάδες. Κι ὡστόσο εἶναι τὸ ἕκτο νησὶ τῶν Ἰονίων Νήσων. (Τὸ ἕβδομο εἶναι τὰ ἀκόμα πιὸ μακρινὰ Ἀντικύθηρα). Λοιπόν, τὰ Κύθηρα ἀνήκουν στὰ Ἰόνια νησιά, ἀνήκουν στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου, ἀνήκουν στὴν Ἀττική, ἢ μήπως ἀνήκουν στὴ Λακωνία; Τὰ Κύθηρα ἀνήκουν ὅπου τὰ τοποθετήσεις μὲ μία ἀπόφαση ἢ μία διοικητικὴ πράξη. Τὰ Κύθηρα ἀνήκουν παντοῦ... ἐκτὸς ἀπ' τὸν ἑαυτό τους. Ὅπως καὶ ἡ Ἑλλάδα. Τὰ Κύθηρα εἶναι ἕνας οὐ-τόπος (μία οὐτοπία) μὲ τόσο μπερδεμένη Ἱστορία ποὺ κανεὶς ἱστορικὸς δὲν τὰ κατάφερε νὰ τὴ ξεμπερδέψει μὲ ἐπάρκεια, ὅπως καὶ τὴν «κυθήρεια» ἑλληνικὴ Ἱστορία.

Τὰ Κύθηρα ὑπῆρξαν φοινικικὴ ἀποικία, μινωικὴ ἀποικία, μυκηναϊκὴ ἀποικία, σπαρτιατικὴ ἀποικία, ἀθηναϊκὴ ἀποικία. Κι ἀργότερα, φράγκικη ἀποικία, βενετσιάνικη ἀποικία, τούρκικη ἀποικία, γαλλικὴ ἀποικία, καὶ τέλος ἀγγλικὴ ἀποικία. Νεοελληνικὴ «ἀποικία» γίνονται τὸ 1863. Μ' ἄλλα λόγια, τὰ Κύθηρα εἶναι Ἡ Ἀποικία, ἡ σχεδὸν πλατωνικὴ Ἰδέα τῆς Ἀποικίας. Νὰ γιατί πάντα ὀνειρεύονταν τὰ Κύθηρα Ἄγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι: Ἦταν ἕνας τόπος βολικός, καθότι ἀδέσποτος. Ὅπως ἡ Ἑλλάδα.

Μάλιστα, ἀπὸ τότε ποὺ οἱ Φοίνικες ἔφεραν στὰ Κύθηρα τὴ θεὰ Ἀστάρτη, ποὺ ἐκεῖ βαφτίστηκε Ἑλληνίδα καὶ πῆρε τὸ ὄνομα Ἀφροδίτη, καὶ κυρίως ἀπὸ τότε ποὺ χτίστηκε ἐκεῖ ὁ περιλάλητος ναὸς τῆς Οὐράνιας Ἀφροδίτης, ὅλος ὁ κόσμος ἔμαθε πὼς στὰ Κύθηρα προσφέρονται ἡδονὲς σὲ μία ἀτέλειωτη ποικιλία. Συνεπῶς, ἕνα ταξίδι στὰ Κύθηρα ἦταν ἕνα ταξίδι στὸ πιὸ πυκνὸ κέντρο τῆς ἡδονικῆς εὐδαινομίας. πού τὸ ὀνειρεύονταν ἐπίμονα οἱ ποιητές, τουλάχιστον οἱ πρὶν ἀπ' τὸν 19ο αἰώνα, γιατί ἀργότερα τὰ πράγματα δυσκόλεψαν καὶ γιὰ τοὺς ποιητές.

Γιὰ τούς ἀδερφοὺς Γκονκούρ, ἡ Ἐπιβίβαση γιὰ τὰ Κύθηρα τοῦ Ἀντουάν Βαττώ «εἶναι ὁ ἔρωτας, ἀλλὰ ἕνας ἔρωτας ποιητικός, ἕνας ἔρωτας ποὺ ὀνειρεύεται καὶ ποὺ στοχάζεται, ἕνας ἔρωτας μοντέρνος μὲ τὶς νοσταλγίες του καὶ τὴ γιρλάντα τῆς μελαγχολίας του». Περίπου τὸ ἴδιο εἶναι καὶ τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα τοῦ Ἀγγελόπουλου: Ἕνας περιπεπλεγμένος μὲ τὴν Ἱστορία καὶ ἀπ' τὴν Ἱστορία ἔρωτας δύο γέρων, ὀνειρικός, στοχαστικός, νοσταλγικός, μελαγχολικός. Τοῦτος ὁ ἔρωτας ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ ἕναν τόπο γιὰ νὰ σταθεῖ. Καὶ ἡ Ἑλλάδα δὲν εἶναι πιὰ τόπος οὔτε νὰ στέκεσαι, οὔτε νὰ ὀνειρεύεσαι, οὔτε νὰ ἐρωτεύεσαι. Ἡ Ἑλλάδα, ὄπως καὶ τὰ Κύθηρα εἶναι ἕνας τόπος ὅπου οἱ μύθοι εὐδοκιμοῦν πάντα, καὶ οἱ ἄνθρωποι δυστυχοῦν πάντα.

Ἡ Ἑλλάδα εἶναι σὰν ἕνας κύκλος μὲ πολλὲς περιμέτρους καὶ κανένα κέντρο. Ἕνας τέτοιος κύκλος λέγεται φαῦλος. Οἱ κυρίως εἰπεῖν Ἕλληνες κατοικοῦσαν ἢ κατοικοῦν στὴν περίμετρο: Ἰωνία (εἶναι συνεχεῖς οἱ ἀναφορὲς τοῦ Ἀγγελόπουλου στὴν Ἰωνία), Πόντος, Παραδουνάβιες Ἡγεμονίες, Κύπρος, Ὀδησσός, Αἴγυπτος, Τασκένδη καὶ σήμερα Γερμανία, ΗΠΑ, Αὐστραλία, Καναδᾶς, κ.λπ. Ἡ «μητρόπολη» εἶναι ἕνας φαντασματικὸς χῶρος καὶ οἱ κατοικοῦντες σ' αὐτὴν Ἕλληνες αἰσθάνονται οἱ μισοὶ μέτοικοι καὶ οἱ ἄλλοι μισοὶ ἄποικοι στὴν ἴδια τους τὴν πατρίδα, ποὺ εἶναι σὲ κατάσταση μόνιμης ἐσωτερικῆς κατοχῆς ἀπ' τὰ ὄρνια.

Δὲν εἶναι μόνο τὸ ταξικὸ μίσος ποὺ χωρίζει τοὺς ἰθαγενεῖς Ἕλληνες σὲ «στρατόπεδα». Εἶναι καὶ ἡ ἀταβιστικὴ αἴσθηση πὼς αὐτὸ τὸ χῶμα δὲν εἶναι καθόλου «δικό μας καὶ δικό σας», ὅπως ἐπιμένει νὰ λέει ἀφελέστατα καὶ ἀνιστόρητα τὸ νεοπατριωτικὸν ἀσμάτιον. Εἶναι χῶμα ποὺ ἀνήκει σὲ μία ξένη γῆ πρὸς κατάκτηση: Τὸ κάθε ἄλλο παρὰ δίκαιο μοίρασμα τῶν τούρκικων τσιφλικιῶν ποὺ ἄρχισε τὸ 1830 δὲν ὁλοκληρώθηκε ἀκόμα, καὶ τὸ «πνεῦμα τοῦ γουέστ» στὴ νοτιοβαλκανικὴ του παραλλαγὴ εἶναι πάντα ζωντανὸ ἐδῶ. Οἱ Κλέφτες ποὺ φκιάξαν τοῦτο κράτος, διώχνοντας ἄλλους κλέφτες ποὺ ἦρθαν ἀπ' ἀλλοῦ, γίναν Ληστὲς ἀπ' τὸ 1840 μέχρι τὸ 1940 συνεχίζοντας, ἔτσι, ἕναν ἀπελευθερωτικὸ ἀγώνα ποὺ δὲν τελείωσε. Βρισκόμασε πάντα ὑπὸ τὴν ἐσωτερικὴ κατοχὴ τῶν Κοτζαμπάσηδων. (Γιὰ τοὺς Ληστές, τοὺς Κοτζαμπάσηδες καὶ τὸ μεγάλο ἑλληνικὸ ὅραμα μίας ἀποτελεσματικῆς ἀπελευθέρωσης, βλέπε τὸν Μεγαλέξαντρο).

Οἱ παλιοὶ Κλέφτες, ποὺ νομιμοποιήθηκαν χάρις στὴν αἴσια ἔκβαση
τοῦ ἀγώνα τους καὶ οἱ κατοπινοὶ Ληστὲς ποὺ νομιμοποιήθηκαν μόνο στὴ λαϊκὴ συνείδηση καὶ τὴ λαϊκὴ παραφιλολογία, μετεξελίχτηκαν ἱστορικὰ σὲ «ληστοσυμμορίτες», ἢ «κομμουνιστοσυμμορίτες», ἢ ἁπλὰ «συμμορίτες» ποὺ συνεχίζουν καὶ σήμερα νὰ δροῦν τρομοκρατικὰ καθὼς ἦρθαν καὶ σφηνώθηκαν ἄκρως ἐνοχλητικὰ μέσα στὰ ὄνειρα γιὰ εὐδαιμονία ποὺ δημιούργησε στοὺς Κοτζαμπάσηδες τὸ Σχέδιο Μάρσαλ, οἰκονομικὴ συνέπεια τοῦ πολιτικοῦ Σχεδίου Τρούμαν. (Βλέπε καὶ τοὺς Κυνηγούς).

Τὸ πόσο ἀναίσχυντοι ἦταν οἱ Κοτζαμπάσηδες μὲ παπιγιὸν ἢ χωρίς, μᾶς τὸ ἔδειξε ὁ Ἀγγελόπουλος μὲ ἐκπληκτικὴ ἐνάργεια καὶ σαφήνεια στὸ Μέρες τοῦ 36, ὅπου οἱ πραγματικοὶ συμμορίτες (χωρὶς εἰσαγωγικὰ) προετοιμάζουν τὴν «εὐταξία» τοῦ Μεταξᾶ, μ' ἀφορμὴ τὶς «ἀταξίες» τοῦ Εὐταξία, ποὺ δὲν εἶχε καταλάβει πὼς ἄλλο πράγμα εἶναι τὸ ἀγγουράκι κι ἄλλο τὸ κολοκυθάκι, μὲ συνέπεια νὰ μπερδευτοῦν πρόωρα τὰ λαχανικὰ στὴ ρούσικη (δηλαδή, ἐγγλέζικη) σαλάτα ποὺ ἤδη τὴν ἑτοίμαζαν οἱ Κοτζαμπάσηδες στὴν κουζίνα τους, γνωστὴ καὶ μὲ τὸ ψευδώνυμο «Κοινοβούλιο».

Στὸ Θίασο, ὅλος ὁ θίασος τῆς ἑλληνικῆς Ἱστορίας βρίσκεται ἐπὶ σκηνῆς. Ἀλλὰ τὴν παράσταση τελικὰ τὴν κλέβουν στὴν κυριολεξία οἱ Κοτζαμπάσηδες, κυρίως χάρις στὴν καλὴ σκηνοθεσία τοῦ Σκόμπυ. Ἐδῶ οἱ «συμμορίτες» αὐτοπεριορίζονται, δυστυχῶς, σὲ ἔξοχα σατυρικὰ ἄσματα, τοῦ τύπου «τὸ βρακὶ τοῦ Σκόμπυ, εἶναι ὅλο κόμποι, κι ἂν λυθοῦν οἱ κόμποι θὰ φανεῖ τοῦ Σκόμπυ ἡ μεγάλη του πολιτική», ποὺ εἶναι «ἐπαναστατικὴ» διασκευὴ τῆς «λευκῆς τζὰζ» ἑνὸς μπούγκι-μπούγκι τοῦ Γκλὲν Μίλλερ. Ἄν, λοιπόν, τὸ Δεκέμβρη τραγουδοῦσαν λιγότερο καὶ πολεμοῦσαν περισσότερο (μὲ τὶς δυνάμεις τοῦ ΕΛΑΣ ποὺ κρατήθηκαν ἐκτὸς Ἀθηνῶν), σίγουρα ὁ Θόδωρος Ἀγγελόπουλος δὲ θὰ γύριζε τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ἱστορικὸ κέρδος θὰ ἦταν μία μεγάλη ἀπώλεια γιὰ τὸν κινηματογράφο. Λοιπόν, οὐδὲν κακὸν ἀμιγὲς καλοῦ — ἂν καὶ τὸ καλὸν ἐδῶ εἶναι τάξεως αἰσθητικῆς καὶ ὄχι πολιτικῆς, πράγμα ποὺ θὰ τὸ προτιμούσαμε, φυσικά. Ἀλλὰ ἡ τέχνη γι' αὐτὸ ὑπάρχει: Νὰ μᾶς παρηγορεῖ γιὰ μία ἀπώλεια μ' ἕνα κέρδος. Καὶ οἱ κερδισμένοι γενικά, κατὰ κανόνα, δὲν κάνουν τέχνη. Περιορίζονται στὸ νὰ τρῶν τὰ κέρδη τους, καὶ στὴν περίπτωση ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ, τὰ κονδύλια τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ.

Λοιπόν, τούτη ἡ χώρα κατοικεῖται μονίμως ἀπὸ «Ἕλληνες» καὶ Ἕλληνες: Γιὰ τὴ Δεξιά, Ἕλληνες εἶναι ὅσοι ἐδήλωσαν τέτοιοι καὶ ὅσοι ἔκαναν μία «δήλωση μετανοίας» γιὰ τὸν «πρότερο ἁμαρτωλὸ ἀνθελληνικό τους βίο». Γιὰ τὴν ἀριστερά, Ἕλληνες εἶναι ὅσοι κατοικοῦν σ' αὐτὴ τὴ χώρα καὶ ὅσοι ἔχουν δικαίωμα νὰ κατοικήσουν στὸ κράτος ποὺ ἔφκιαξαν οἱ Κλέφτες (καὶ οἱ Ἀρματωλοί, ποὺ κι αὐτοὶ ἐπίσης ἦταν Κλέφτες, ἀλλὰ ἀρχικὰ ὑπὸ τὴν προστασία τῶν Τούρκων, ποὺ ἀργότερα τὴν ἀπέσυραν γιατί οἱ Ἀρματωλοὶ ἀποδείχτηκαν, τελικά, «μὴ νομιμόφρονες», καλὴ ὥρα σὰν κάποιους στρατιῶτες τοῦ λεγόμενου «ἐθνικοῦ στρατοῦ», ποὺ βαρέθηκαν τὴ διατεταγμένη ἐθνικοφροσύνη καὶ πέρασαν στὸ ἀπέναντι χαράκωμα, ὅπου δὲν πολεμοῦσες γιατί σὲ διέταζαν ἀλλὰ γιατί τὸ ἤθελες).

Ὁ γερὸ-Σπύρος (Μάνος Κατράκης) εἶναι, μὲ δεξιὰ ὁρολογία, ἕνας μὴ-Ἕλληνας ποὺ ζεῖ στὴν Τασκένδη ἀπ' τὸ 1949. Δηλαδή, εἶναι ἕνας Ἕλληνας τῆς περιφέρειας (ἢ τοῦ περιθωρίου, ἂν προτιμᾶτε ἕναν ὄρο μὲ ἀσαφὲς νόημα) ποὺ ὅταν ἔρχεται μὲ ἄδεια στὴν Ἑλλάδα, διαπιστώνει ὅτι ἡ Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει. Δὲν ὑπάρχει οὔτε καν ἡ ἑλληνικὴ θάλασσα. Ὑπάρχουν μόνο τὰ οὐδέτερα διεθνῆ ὕδατα, καὶ μέσα τους μία σχεδία ποὺ φέρει (εἶναι γι' αὐτὸν φέρετρο) τὸ σαρκίο του καὶ τ' ὄνειρο του σ' ἕναν «οὐ-τόπο», ποὺ κάτω ἀπὸ ὁμαλὲς συνθῆκες θὰ μποροῦσε νὰ ἦταν ἡ πατρίδα του.

Ὁ Σπύρος εἶναι ἕνας Βασιλιὰς Λὴρ ποὺ ἔχει χάσει τὸ βασίλειό του στὸν ἐμφύλιο πόλεμο, ἕνας Δὸν Κιχώτης ποὺ πίστεψε πὼς τὸ δόρυ εἶναι ὅπλο ἀποτελεσματικὸ στὴ μάχη μὲ τὸν ἀνεμόμυλο τῆς Ἱστορίας, κι ἕνας Ὀδυσσέας ποὺ γυρίζει σπίτι του μετὰ ἀπὸ τριάντα τόσα χρόνια γιὰ νὰ βρεῖ μία ὀνειροπόλα Πηνελόπη (Ντόρα Βολανάκη) κι ἕναν συγχυσμένο Τηλέμαχο (Τζούλιο Μπρόζι). Ὅμως, οἱ μνηστῆρες ἔχουν ξεπουλήσει πρὸ πολλοῦ τὴν Ἰθάκη του, μὲ συνέπεια ἕνα ταξίδι ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ταξίδι ἐπιστροφῆς στὴν Ἰθάκη νὰ καταλήξει τελικὰ ταξίδι στὰ Κύθηρα, δηλαδὴ στὸ Μεγάλο Μύθο. μίας πεθαμένης «εὐτυχίας γιὰ ὅλους» ποὺ ἐνταφιάστηκε τὸ 1949 στὸ κοιμητήρι τοῦ χωριοῦ του — κι ὅλων τῶν χωριῶν ὅλης της Ἑλλάδας. Ἡ Ἰθάκη δὲν ὑπάρχει πιά. Ὅπως στὴν Ὀδύσσεια τοῦ Καζαντζάκη.

Μόνο ποὺ στὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα, τούτη τὴν ἀντὶ-ὀδύσσεια, ὁ Ὀδυσσέας δὲ φεύγει γιατί τὸ θέλει. Τὸν διώχνουν. Τὸ ἔπος εἶναι ἀδύνατο στὸν καιρό μας. Ὅλοι οἱ ἥρωες ἔχουν πεθάνει, κι ὅσοι ζοῦν ἀκόμα εἶναι ἀνεπιθύμητοι στὸν τόπο ἀπ' ὅπου ἀντλοῦσαν τὴ δύναμή τους. Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα εἶναι μία ἐλεγεία γιὰ τὸν χαμένο στὸν ὠκεανὸ Ὀδυσσέα, ποὺ δὲν πρόκειται νὰ ξαναβγεῖ στὴ στεριά, γιατί δὲν ὑπάρχει πιὰ ἡ στεριά. Ὑπάρχουν μόνο τὰ Κύθηρα, δηλαδὴ ὁ μῦθος τῆς εὐτυχίας ποὺ ὀνειρεύτηκε ὁ Βαττώ σὲ μία περίοδο μεγάλης ἀκμῆς τῆς ἀστικῆς τάξης πού, ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα, γνώρισε ὄψιμα τὶς fetes galantes μόνο χάρις σὲ «δάνεια» ποὺ συνεχίζονται.

Ἡ Ἑλλάδα ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μία ξένη χώρα γιὰ ὅλους: Γιὰ τοὺς δεξιούς, γιατί δὲν τὰ κατάφεραν ποτὲ νὰ ἀποχτήσουν «ἐθνικὴ συνείδηση». (Δὲν ἀπόχτησαν οὔτε καν συνείδηση). Γιατί, ἐθνικὴ συνείδηση δὲν δημιουργεῖται μὲ Σχέδια Μάρσαλ. Καὶ γιὰ τοὺς ἀριστεροὺς διότι μόνο τὰ δύο τελευταία χρόνια ἄρχισαν νὰ μὴ νιώθουν μέτοικοι μὲ προσωρινὸ διαβατήριο (ὅποιος ἤθελε μποροῦσε νὰ τοὺς τὸ πάρει) στὴν ἴδια τους τὴν πατρίδα. Ἡ Ἑλλάδα συνεχίζει νὰ εἶναι «μία χώρα γιὰ ἐγκατάσταση», ὅπου πρὸς τὸ παρὸν ὅλα εἶναι προσωρινὰ καὶ ἀβέβαια. Πρέπει συνεπῶς κάποτε νὰ κατακτήσουμε τὴν Ἑλλάδα γιὰ νὰ βροῦμε μία πατρίδα ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες. Ἀποκλείεται νὰ ζοῦμε καὶ νὰ πεθαίνουμε μονίμως πάνω σὲ μία σχεδία ποὺ πλέει στὰ διεθνῆ ὕδατα. Τὸ ταξίδι στὰ Κύθηρα πρέπει νὰ γίνει ὁπωσδήποτε, ὅσα πλοῖα κι ἂν βουλιάξουν καθ' ὁδόν. Ἡ οὐτοπία εἶναι γιὰ νὰ τὴ ζοῦμε. Καὶ τὰ Κύθηρα ὑπάρχουν στὸ χάρτη. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑπάρξουν καὶ στὴ ζωή μας.

Τὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα, ὅπως καὶ οἱ ἄλλες ταινίες τοῦ Ἀγγελόπουλου, εἶναι ἕνα φὶλμ ποὺ ψάχνει γιὰ τὶς ἐθνικές μας ρίζες. Ὄχι στὸ Βυζάντιο (ὁ Ἀγγελόπουλος δέν εἶναι ἀστεῖο πρόσωπο). Ψάχνει γιὰ τὶς ἐθνικές μας ρίζες σὲ χάρτη πρόσφατης χαρτογράφησης, ὅπου σημειώνεται ἡ λέξη «Ἑλλάς», ὄχι ὅμως ὅπως ἁρμόζει σὲ «σωστοὺς» χάρτες καὶ ἡ λέξη «Ἕλλην», τὸ ἰδεολογικὸ καὶ ἐννοιολογικὸ περιεχόμενο τῆς ὁποίας πρέπει νὰ προσδιορισθεῖ μὲ σαφήνεια. Πρίν, λοιπὸν μάθουμε τί σημαίνει «Ἑλλὰς» (τὰ θούρια δὲν ἔχουν νὰ μᾶς μάθουν τίποτα ἐπὶ τοῦ προκειμένου) πρέπει νὰ μάθουμε τί σημαίνει « Ἕλλην».

Ὁ γερὸ-Σπύρος ὁ ἀντάρτης, ὁ ἐξόριστος, ὁ πεισματάρης, ὁ ρομαντικός, ὁ ἀπούλητος, ὁ γερὸ-Σπύρος ποὺ συνεχίζει νὰ ἀντιστέκεται σὲ μία ἐποχὴ γενικευμένης παθητικότητας, ὁ γερὸ-Σπύρος ποὺ ἀρνιέται νὰ «πουλήσει τὸ χιόνι» γιὰ νὰ γίνει χιονοδρομικὸ κέντρο στὸ χωριό του, ὁ γερὸ-Σπύρος ποὺ συνεχίζει νὰ εἶναι «ἐπικίνδυνος γιὰ τὴ δημόσια τάξη» (διάβαζε: γιὰ τὸ ἰδιωτικὸ πορτοφόλι), ὁ γερὸ-Σπΰρος ποὺ ξαναβρίσκει στὰ παλιὰ λιμέρια του τὶς παλιὲς συνθῆκες παρανομίας (δὲν ξέχασε τὴ «γλῶσσα τῶν παρανόμων»), ὁ γερὸ-Σπύρος ποὺ συνεχίζει νὰ χορεύει μέσα στὰ νεκροταφεῖα καὶ νὰ λέει μία «καλημέρα» στοὺς πεθαμένους συντρόφους, ὁ γερὸ-Σπύρος ὁ σπόρος ἀπ' ὅπου θὰ φυτρώσουν ἴσως κάποτε κι ἄλλα δέντρα στὴν ἄκρη τοῦ νεκροταφείου, ὁ γέρο-Σπύρος ὁ ἀνεπιθύμητος στὴν πατρίδα του, εἶναι Ο ΕΛΛΗΝΑΣ.

Ὅμως, στὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν πάντα «Κυνηγοί», ποὺ κυνηγοῦν στὰ χιόνια. Ἀλλὰ τὰ χιόνια δὲν εἶναι γιὰ πούλημα, τὸ ξέρουμε ἤδη. Εἶναι γιὰ νὰ κρύβουν μέσα τους τὸ ὄνειρο, ποὺ συνεχῶς θὰ τὸ βρίσκουν μπροστά τους οἱ ἀπόγονοι τῶν Κοτζαμπάσηδων, κάθε φορά ποὺ βγαίνουν γιὰ κυνήγι. Σὲ κάθε λακκούβα ὅπου τὸ χιόνι λιώνει θ' ἀποκαλύπτεται πάντα τὸ μυστηριῶδες πτῶμα τοῦ Ἀντάρτη, ἴσα ἴσα γιὰ νὰ διατηρεῖται ὁ πανικὸς ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐλπίδα. Τὸ «φάντασμα» τοῦ Βελουχιώτη πλανᾶται παντοῦ. Καὶ τοῦτο τὸ «φάντασμα» εἶναι πραγματικὸ ὅσο τίποτα.

Οἱ τωρινοὶ κυνηγοὶ (οἱ «ἀρχὲς») δὲν βρῆκαν κανένα πτῶμα στὰ χιόνια. Γιατί στὸ Ταξίδι στὰ Κύθηρα δὲν ὑπάρχουν οὔτε πτώματα οὔτε χιόνια. Ὑπάρχει μόνο νερό. Κι ἕνας ζωντανὸς ἄνθρωπος, ὁ Σπύρος, ποὺ ἔρχεται ἀπ' τὸν ὠκεανὸ καὶ ξαναγυρνάει στὸν ὠκεανό. Ὁ ὠκεανὸς γιὰ τὸν Σπύρο δὲν εἶναι τάφος, εἶναι λίκνο. Ἴσως σ' ἕνα ἄλλο φίλμ, τοῦ Ἀγγελόπουλου φυσικά, τὸ πτῶμα του τὸ βροῦν ψαράδες. Θὰ πρόκειται καὶ πάλι γιὰ τὸ ἴδιο μυστηριῶδες πτῶμα τῶν Κυνηγῶν: Ὁ Σπύρος τῆς ταινίας Ταξίδι ὀτα Κύθηρα καὶ ὁ ἀντάρτης τῆς ταινίας Οἱ κυνηγοὶ εἶναι δύο ἐκδοχὲς τοῦ ἴδιου μύθου. Μόνο ποὺ τώρα ὁ μῦθος εἶναι σοβαρὸς καὶ πένθιμος, ὅπως ταιριάζει σὲ κάθε θάνατο κάθε παλικαριοῦ.

Καὶ σὲ κάθε θάνατο κάθε «προοπτικῆς». Γιατί στὸ φὶλμ διασταυρώνονται συνεχῶς δύο θάνατοι: Ἕνας βιολογικὸς καὶ ἱστορικὸς ποὺ ἐπίκειται καὶ «βοηθιέται» ἀπὸ τὶς «ἀρχές», κι ἕνας συμβολικὸς ποὺ ἔχει ἤδη τελεστεῖ: Ὁ γιὸς τοῦ Σπύρου, ὁ Ἀλέξαντρος (Τζούλιο Μπρόζι) εἶναι ὁ Ἀλέξαντρος τοῦ τελευταίου πλάνου τοῦ Μεγαλέξαντρου, ποὺ ἔφυγε ἀπὸ κείνη τὴν ταινία γιὰ νὰ βρεῖ καταφύγιο σὲ τούτη. Εἶναι, ἀκόμα, τὸ ὀρφανὸ παιδάκι τῆς Ἀναπαράστασης ποὺ καθὼς μεγάλωσε ἔγινε σκηνοθέτης.

Ἀλλὰ πῶς νὰ εἶσαι δημιουργὸς μέσα σὲ μία χώρα ποὺ δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνο γιὰ τοὺς Κοτζαμπάσηδες καὶ τοὺς κολαούζους τους; Τί σημαίνει νὰ δημιουργεῖς γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ὅταν αὐτοί, ὄντας ξένοι οἱ ἴδιοι, σὲ θεωροῦν ξένο στὸν ἴδιο σου τὸν τόπο, ποὺ ὡστόσο τὸν ξέρεις καὶ τὸν ἀγαπᾶς ὅσο λίγοι; Ἐπὶ τοῦ βαρβαρικοῦ προκειμένου, οἱ λύσεις εἶναι δύο: Ἢ παίρνεις τῶν ὀματιῶν σου καὶ γίνεσαι καὶ σὺ περιφερειακός, ὅπως τόσοι καὶ τόσοι ἄξιοι σὲ τοῦτον τὸν οὐ-τόπο, ἢ δίνεις ἐδῶ στὸν τόπο σου, τὸν ἀγώνα σου μέχρι τέλους, ἕτοιμος νὰ δεχτεῖς μία μοίρα ἀνάλογη μ' αὐτὴν τοῦ Σπύρου.

Ὁ Ἀλέξανδρος (δηλαδὴ ὁ Ἀγγελόπουλος) διάλεξε τὴ δεύτερη λύση: Σὲ πεῖσμα ὅλων τῶν ἠλιθίων, θεωρεῖ τὰ Κύθηρα ὑπαρκτά, καὶ τὸ ταξίδι σ' αὐτὰ δυνατό. Ὅλοι οἱ Κυνηγοὶ (κι ἕνας διάολος ξέρει πόσοι τὸν κυνηγοῦν) δὲν θὰ καταφέρουν νὰ στραγγαλίσουν τὸ δικό του ὅραμα. Γιατί, ἕνας «σκηνοθέτης σὲ κρίση» ποὺ καταφέρνει νὰ ἐντάξει τὴν προσωπική του κρίση στὴν «ἐθνικὴ κρίση» σίγουρα εἶναι ἕνας μεγάλος σκηνοθέτης. Δὲν εἶναι καθόλου εὔκολο νὰ ἑνώσεις τὶς δύο συνιστῶσες, τὴν ἱστορικὴ καὶ τὴν ὑπαρξιακὴ σὲ μία συνισταμένη. Καὶ δὲ νομίζουμε πὼς ὑπάρχει ἀνάλογο στὴν παγκόσμια ἱστορία τοῦ κινηματογράφου. Νὰ ἐλπίσουμε πώς θὰ βρεθοῦν πολλοὶ σ' αὐτὸν τὸν οὐ-τόπο, πού θὰ καταλάβουν πώς ἐδῶ ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ τὴν πρώτη ἐθνικὴ ἑλληνικὴ ταινία; Θὰ ἤθελα πολὺ νὰ εἶμαι αἰσιόδοξος. Γιατί κι ἐγὼ πιστεύω πὼς ἕνα ταξίδι στὰ Κύθηρα εἶναι πάντα δυνατό, γιὰ τὸ μέλλον.

Eleutheria

2012-01-24T22:51:00.007+02:00

Ὁ Victor κάθεται στὸ κρεβάτι. Κοιτάζει τὸ κρεβάτι, τὸ δωμάτιο, τὸ παράθυρο, τὴν πόρτα. Σηκώνεται καὶ ἀρχίζει νὰ σπρώχνει τὸ κρεβάτι του ὅσο τὸ δυνατὸ μακρύτερα ἀπὸ τὴν πόρτα καὶ τὸ παράθυρο τοῦ δωματίου, πρὸς τὴν πλευρὰ ποὺ βρίσκεται τὸ φωτιστικὸ δαπέδου, πρὸς τὸ μέρος τοῦ θεατῆ. Τὸ βρίσκει ἐξαιρετικὰ δύσκολο. Σπρώχνει καὶ μετακινεῖ, κάνει παύσεις γιὰ νὰ ἀναπαυθεῖ, κάθεται στὴν ἄκρη τοῦ κρεβατιοῦ. Εἶναι προφανὲς πὼς εἶναι πολὺ ἀσθενικός. Ἐπιτέλους τὰ καταφέρνει. Κάθεται στὸ κρεβάτι, ποὺ τώρα βρίσκεται σὲ παράλληλη θέση μὲ τὸ φωτιστικό. Μετὰ ἀπὸ μία στιγμὴ σηκώνεται, φτάνει τὸ διακόπτη, σβήνει τὸ φῶς, κοιτάζει ἔξω ἀπὸ τὸ παράθυρο, πηγαίνει καὶ κάθεται πάλι στὸ κρεβάτι ἀντικρίζοντας τὸ ἀκροατήριο, τὸ βλέμμα του ἀναζητᾶ κάτι ἀνάμεσα στὸ ἀκροατήριο, στὴν πλατεῖα, στοὺς ἐξῶστες, στὰ μπαλκόνια, πρὸς τὰ δεξιά, πρὸς τὰ ἀριστερά. Στὴ συνέχεια ξαπλώνει, γυρίζοντας τὴν ἀποστεωμένη πλάτη του πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα.

ΑΥΛΑΙΑ

Samuel Beckett

"Πατριῶτες" ἐναντίον "προδοτῶν" δηλαδή Ἀγγλοσαξωνικό δίκαιο, "ἐθνική" κυριαρχία καί διαρκής προστασία.........

2012-01-20T11:46:00.015+02:00

Πολιτικὴ δίχως ἱστορικὴ ἀντίληψη τῶν πραγμάτων δὲν ὑφίσταται. Ἡ ἀδυναμία τῆς νεοελληνικῆς κοινωνίας νὰ παράξει πολιτικὸ λόγο συμβαδίζει μὲ τὸ ἑλλαδικὸ κράτος ἀπὸ ἱδρύσεώς του. Γιὰ νὰ σταθεῖ ὅμως, ἔστω καὶ ὑποτυπωδῶς αὐτὸ τὸ κράτος, ἦταν ὑποχρεωμένο νὰ καλύψει τὸ κενό. Ἔτσι, μὲ πρωτοπόρα τὴν ἑλλαδικὴ διανόηση καὶ τὴν κοινωνία οὐραγὸ ἀλλὰ συμμέτοχο, μετέτρεψε τὴν ἱστορία, ἄρα καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς προκύπτουσα πολιτική, σὲ ἕνα ρομάντσο κακῆς ποιότητος, τὸ ὁποῖο ἔγινε ὁ τροφοδότης ὅλης τῆς ἑλλαδικῆς πολιτικῆς πού ἀσκήθηκε μέχρι σήμερα. Ἐπὶ πλέον, ἐπειδὴ ἡ σύγχρονη πολιτικὴ ἐκινεῖτο κυρίως μέσω τῶν ἰδεολογιῶν, μὴ δυνάμενη ἡ νεοελληνικὴ κοινωνία νὰ τὶς παρακολουθήσει, ἀναγκάστηκε νὰ τὶς κακοποιήσει, ἀντικαθιστώντας τὶς γόνιμες ἰδεολογικὲς ἀντιπαραθέσεις μὲ τὴν συνθηματολογία, τὸ παραμύθιασμα, καὶ τὶς διαρκεῖς ἀλληλοκατηγορίες γιὰ προδότες καὶ Ἐφιάλτες. Ἡ ἀντικατάσταση τῆς πολιτικῆς πάλης καί ἀντιπαράθεσης μέ "πατριωτικούς" ἤ "ἐκσυγχρονιστικούς" τόνους εἶναι ἰδιαίτερα ἀντιαισθητική. Ὡς γνωστόν, ἡ μορφή γεννᾶ περιεχόμενο, ἀλλά εἶναι καί ἰδιαίτερα ἐπικίνδυνη γιά λόγους ούσίας. Σύμπτωμα καὶ ἀντικατοπτρισμὸς τῆς διαρκοῦς πολιτικῆς ἔνδειας καὶ σύγχυσης τῆς χώρας μας. Καὶ ὄχι μόνο ἀντικατοπτρίζει ἢ καλύπτει αὐτή τήν σύγχυση, ἀλλὰ ταυτόχρονα συντηρεῖ τὴν παρουσία της στὸ διηνεκές.

Αὐτὴ τήν πλειοδοσία πατριωτισμοῦ ἀπὸ τὴν μία καὶ τήν ἀνακήρυξη προδοτῶν ἀπὸ τὴν ἄλλη, τίς παρατηροῦμε καὶ στὶς μέρες μας ἀρκετὰ ἔντονα, μὲ ἀφορμὴ τὶς συζητήσεις πού γίνονται μεταξὺ κυβέρνησης, τραπεζικῶν ἱδρυμάτων, ΔΝΤ, τρόϊκας γιὰ τὸ PSI καὶ τὴν νέα δανειακὴ σύμβαση. Ἡ ἀφορμὴ γιὰ αὐτὴ τὴν καινούργια «πολιτικὴ» ἀντιπαράθεση εἶναι ἂν τὸ δίκαιο σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο θὰ κρίνονται οἱ ἀπαιτήσεις τῶν κατόχων ὁμολόγων ἔναντι τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους θὰ εἶναι τὸ ἑλληνικὸ ἢ τὸ ἀγγλοσαξωνικό. Γιά νά προλάβω τυχόν κακόπιστους, δέν ἰσχυρίζομαι ὅτι τό συγκεκριμένο σημεῖο εἶναι ἥσσονος σημασίας. Ἀντίθετα. Ἀκριβῶς ἐπειδή εἶναι σημαντικό καί ἰδιαίτερα πολιτικό, δέν ἐπιτρέπεται ἡ ἀντιπαράθεση νά παίρνει χαρακτῆρα "ἐθνικό"-γηπεδικό, γιατί χάνεται ἡ οὐσία του. Τό ποιοί ὠφελοῦνται εἶναι γνωστό. Ὄσοι ὠφελοῦνται ὅλα αὐτά τά χρόνια ἀπό ἀνάλογα μαλλιοτραβήγματα.

Ὁ σημερινὸς διαχωρισμὸς μεταξὺ «πατριωτῶν» καὶ «προδοτῶν» ἕλκει σέ μεγάλο βαθμό τὴν καταγωγή του ἀπὸ τὸ ἀρκετὰ πρόσφατο παρελθὸν τῆς μετακατοχικῆς Ἑλλάδας. Τότε ποὺ πολεμοῦσαν οἱ «πατριῶτες» ἐθνικόφρονες ἐναντίον τῶν «προδοτικῶν» κομμουνιστικῶν μιασμάτων. Ἀποτελεῖ εἰρωνία – νὰ εἶναι μόνο εἰρωνία;- ὅτι οἱ γερμανοδωσίλογοι τῆς κατοχῆς καὶ οἱ σημερινοὶ ἰδεολογικοί τους ἀπόγονοι κρατᾶνε ἀταλάντευτοι τὰ πατριωτικὰ μετερίζια, σκούζοντας «πατριωτικά» κατὰ τῶν νέων προδοτῶν πού παραδίδουν τὴν χώρα στοὺς δανειστές.

Τὸ σκούξιμο εἰδικῶν καὶ μή, ἀπὸ ραδιοφώνου καὶ τηλεοράσεως, δίνει σήμερα τὸν τόνο στὴν πολιτικὴ σκηνή. Ἀπέναντι στὸ σκούξιμο τῶν «εὐρωπαϊστῶν», τὴν καταστροφολογία καὶ τὶς λοιδωρίες ἐναντίον ὅσων προβληματίζονται γιὰ τὴν φύση, τὴν ἀναγκαιότητα, τὶς δυνατότητες τέλος πάντων διατήρησης τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης καὶ τῆς θέσης τῆς χώρας μας ἐντός της, ἀντιπαρατίθεται τὸ σκούξιμο τῶν ἀπολίτικων «πατριωτῶν». Καὶ ὅσο μεγαλύτερο τὸ σκούξιμο, τόσο πιὸ πιθανὸ εἶναι ἀπὸ πίσω νὰ κρύβεται κάποιος ἐπίδοξος «ἀναμορφωτής» τοῦ λεγομένου ἐκσυγχρονισμοῦ, ἢ κάποιος μεγαλοοφειλέτης τοῦ δημοσίου ντυμένος στὰ γαλανόλευκα, πού λουφάρισε τὴν στρατιωτικὴ του θητεία …

Ἀκούω διάφορα, γιὰ ἐμπράγματες ἐγγυήσεις, γιὰ ὑποχρεωτικὴ ἔκδοση τῶν νέων ὁμολόγων σύμφωνα μὲ τὸ ἀγγλοσαξωνικὸ δίκαιο, γιὰ τὸν κίνδυνο ἀπώλειας τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας – λὲς καὶ ὑπῆρξε ποτέ. Γνώσεις νομικὲς δὲν ἔχω ὥστε νὰ κρίνω κατὰ πόσο ἰσχύουν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ ἐπιχειρήματα καὶ ποιὰ στὸ τέλος ὑπερτεροῦν.

Ξέρω ὅμως ὅτι ὁ χειρότερος τρόπος νὰ προβάλλεις, νὰ ὑπερασπίσεις μία σωστὴ πολιτικὴ θέση καὶ ἄποψη εἶναι νὰ τὴν «στηρίξεις», νὰ τὴν στολίσεις μὲ λάθος ἐπιχειρήματα. Συντελῶντας ἔτσι στὴν ἀποδόμησή της. Ἡ ρετσινιὰ περὶ «ἐθνικῆς προδοσίας» καὶ «κατοχῆς» πού ἀπευθύνεται σὲ διαφωνοῦντες, πέραν τοῦ ὅτι προσδίδει «πολιτικὴ» ὀντότητα σὲ ἀνεγκέφαλους «ἑλληνόψυχους», αὐτὸ τὸ ἔργο ἀποδόμησης ἐπιτελεῖ. Καὶ τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι αὐτὴ τὴν «ἐπιχειρηματολογία» χρησιμοποιοῦν καὶ ἄνθρωποι προοδευτικοὶ κατὰ τὰ ἄλλα, γιὰ νὰ στηλιτεύσουν τὸ ΚΚΕ ὄχι γιὰ τὶς πολιτικὲς του θέσεις ἀλλὰ ἐπειδὴ ἀρνεῖται αὐτοὺς τοὺς χαρακτηρισμούς ἐπιμένοντας πολιτικά. Ἡ αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀναποφασίστων καὶ τῶν ἐξαφανισμένων τὸν τελευταῖο καιρὸ "ἀγανακτησμένων" πιθανὸν νὰ εἶναι μία ἐξήγηση γιὰ τήν στάση τῶν «ἀριστερῶν» ὑπερασπιστῶν τῆς «ἐθνικῆς» κυριαρχίας.

Σὲ ὅλους τούς ὄψιμους ἢ παραγινωμένους «πατριῶτες», πού ἀδυνατοῦν νὰ ἀντιληφθοῦν κάποια οὐσιώδη δεδομένα στὴν νεοελληνικὴ ἱστορία, καλὸ θὰ εἶναι νὰ ὑπομνησθῆ ὅτι ἡ Ἑλλάδα ὡς «ἐλεύθερο» κράτος στὸν διεθνῆ στίβο, ξεκίνησε τὴν «ἀνεξάρτητη» παρουσία της ταυτιζόμενη μέ τὸν ὁρισμὸ τῆς ἱστορικῆς ἐπαιτείας καί τῆς μέ τό ἀζημίωτο ἔξωθεν χρηματοδότησης, καὶ ἔκτοτε μέ ἀνάλογες μεθόδους παρέμεινε "ἀνεξάρτητη" καί "κυρίαρχη". Αὐτὸ φυσικὰ δὲν ἔχει καμιὰ σχέση μὲ τὸ αἷμα πού χύθηκε τὸ 1821, διότι πολὺ ἁπλὰ τὸ αἷμα αὐτὸ δὲν χύθηκε γιὰ νὰ φτιαχτεῖ ἑλλαδικὸ κράτος.

Ἀπομνημονεύματα Ν.Σπηλιάδου, τόμος 2ος,βιβλίον 4, κεφάλαιο Α, σελ. 370-371

Ἐξηγοῦμαι. Τὸ διπλανό κείμενο προέρχεται ἀπὸ τόν 2ο τόμο τοῦ πεντάτομου ἔργου τῶν Ἀπομνημονευμάτων τοῦ Νικολάου Σπηλιάδου. Ἀναφέρεται στήν ἑκούσια ἐναπόθεση τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας καί τῆς πολιτικῆς ὕπαρξης ὑπό τήν ἀπόλυτην ὑπεράσπισιν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ὑπεγράφη ἀπό Ἕλληνες πολιτικούς καί ὁπλαρχηγούς, καί ἐστάλη στήν ἀγγλική κυβέρνηση τό 1825. Ἀπό τήν ὁποία ἡ ἑκούσια προσφορά μας δέν ἔγινε ἀποδεκτή. Γιά τέτοιο φτύσιμο μιλᾶμε. Κάντε κλίκ πάνω του, νά μεγαλώσει νά τό διαβάσετε. Φυσικὰ οὔτε ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης καὶ ὅσοι ἄλλοι ὁπλαρχηγοὶ τὸ ὑπέγραψαν, μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν προδότες. Θά εἶχε ἐνδιαφέρον ἡ γνώμη ὅσων σήμερα χρησιμοποιοῦν μέ θέρμη τέτοιους ὅρους. Ὅπως δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν προδότες οἱ μαχητὲς τοῦ Δημοκρατικοῦ Στρατοῦ, ἔτσι δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν προδότες καί οἱ σημερινοί κυβερνῶντες. Εἶναι τό μόνο κοινό σημεῖο ὅλων τῶν προαναφερθέντων πρωταγωνιστῶν.

Μιλᾶμε γιὰ διαφορετικὲς ἱστορικὲς περιόδους, ἄλλες συνθῆκες καὶ περιβάλλοντα, ἄλλες κοινωνικὲς ἀνάγκες, τὶς ὁποῖες ὁ νεοέλληνας ἀρνεῖται νὰ ψάξει καί πολύ περισσότερο νά κατανοήσει. Ἀναπόφευκτα βγαίνει στὴν ἐπιφάνεια, καλύπτει τά πάντα καί κυριαρχεῖ ἕνας ἀχταρμὰς πατριωτισμοῦ, πατριδοκαπηλείας, προδοτῶν , ἐθνοσωτήρων, ἀναμορφωτῶν-ἐκσυγχρονιστῶν, καί ὅλα αὐτά μαζὶ μὲ μπόλικο παραδάκι. Πρῶτο συμπέρασμα: ἡ ἱστορικὴ ἄγνοια καὶ ἡ πολιτικὴ φτώχεια παραμένει ἡ μεγάλη γάγγραινα τῆς χώρας. Τὸ δεύτερο καὶ σημαντικώτερο συμπέρασμα προβάλλει δειλά, περισσότερο σὰν ἐρώτημα: Ἡ ἐθνικὴ κυριαρχία δὲν κινδυνεύει ἀπὸ κανένα PSI, ἀπὸ καμιὰ δανειακὴ σύμβαση. Οἱ κίνδυνοι ἀπό τό PSI καί ἀπό τήν δανειακή σύμβαση εἶναι πολιτικῆς φύσεως καί σέ ἕνα τέτοιο πλαίσιο πρέπει να ἀξιολογηθοῦν. Τὸ μόνο πού ἀποτελεῖ ἐγγύηση γιά τὴν ὕπαρξη τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας εἶναι μία ἐθνικὴ συνείδηση γνήσια καὶ ὄχι κατασκευασμένη ἐκ τῶν ἑνόντων, γιὰ λόγους ἰδιοτελεῖς ἢ ψυχολογικούς. Μπορεῖ ὅμως νὰ ὑπάρξει ἐθνικὴ συνείδηση μὲ τὸ «ζόρι», ὅπως μέχρι σήμερα ἔγινε στὴν πατρίδα μας καὶ μὴ λαμβάνοντας ὑπ’ ὄψιν τά ἱστορικά δεδομένα καί τις ἀντίστοιχες ἀναγκαιότητες; Μήπως ἡ ἐπιβαλλόμενη ἐκ τῶν ἄνω «ἐθνικὴ» συνείδηση εἶναι ὁ πραγματικός ἐθνικός κίνδυνος, ἀφοῦ δημιουργεῖ ἐθνική σκοτοδίνη–«δημοκρατικά» ἤ μέ τήν βία δέν ἐνδιαφέρει - εἶναι αὐτὴ πού καλλιεργεῖ τὸ ἔδαφος καὶ συντηρεῖ τίς ἐπιτηρήσεις, τὰ μνημόνια καί τούς οἰκονομικούς ἐλέγχους; Καί ἐν τέλει ὁδηγεῖ στό ξεπούλημα;

Τό κόμμα δέν τραβάει ἀπό τό μανίκι

2012-01-10T03:17:00.006+02:00

Ἕνας ἀπὸ τοὺς λόγους ποὺ τὸ χάσμα μεταξύ τῆς ἀνταποκρινόμενης στὶς ἐπιθυμίες τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἐφαρμοζόμενης πολιτικῆς τῶν κυβερνώντων κομμάτων ὁλοένα αὐξάνεται τὰ τελευταία χρόνια, εἶναι οἱ ἀλλαγὲς τῶν περιστάσεων στὶς ὁποῖες οἱ πολιτικοὶ ἀνταγωνίζονται ἀφ' ἑνός, καὶ κυβερνοῦν ἀφ’ ἑτέρου. Τὰ κόμματα στὸ παρελθὸν διαδραμάτιζαν σημαντικοὺς ρόλους στὴ λειτουργία τῆς δημοκρατίας. Κατ' ἀρχήν, ἐνεργοῦσαν ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν πολιτῶν καὶ ἐπεδίωκαν νὰ οἰκοδομήσουν τὰ πολιτικὰ προγράμματα ποὺ θὰ ἐξυπηρετοῦσαν τὰ συμφέροντα τῶν ὑποστηρικτῶν τους, συλλέγοντας τὰ ἐνδιαφέροντα καὶ τὶς ἐπιθυμίες τῶν μελῶν τους καὶ μεταφράζοντας τὶς συλλογικὲς προτιμήσεις τους σὲ πολιτικὲς ἐπιλογές. Οἱ βασικοὶ ρόλοι τῆς πολιτικῆς -ἡ ἀντιπροσώπευση καὶ ἡ διακυβέρνηση- συνδυάζονταν μέσα σὲ μία ὀργάνωση -τὸ κόμμα- ποὺ μέχρι πολὺ πρόσφατα, ἦταν τὸ κλειδὶ τῆς νομιμοποίησης τῆς ἀντιπροσωπευτικῆς δημακρατίας.

Στὴ σύγχρονη πολιτικὴ σκηνή, γιὰ λόγους ποὺ συνδέονται μὲ τὴν κοινωνικὴ δομή, ὀργάνωση, γεωπολιτική, ἢ ἀκόμα καὶ ἁπλὰ μὲ τὴ φθορὰ τοῦ χρόνου, ὁ χαρακτήρας τῶν κομμάτων ἔχει ἀλλάξει ριζικά. Τὰ κόμματα ἔχουν μετακινηθεῖ ἀπὸ τὴν ἀντιπροσώπευση τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν στὸ κράτος, στὴν ἀντιπροσώπευση τῶν συμφερόντων τοῦ κράτους στοὺς πολίτες. Ἡ ἀντιπροσώπευση τῶν πολιτῶν, -στὸ σημεῖο ποὺ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται- ἔχει ἐκχωρηθεῖ σὲ τρίτους (λόμπι, μέσα ἐνημέρωσης, αὐτοεκπροσώπευση, κλπ), σχηματισμοὶ ποὺ εἶναι ἀποσυνδεμένοι ἀπὸ τὸ κομματικὸ σύστημα. Κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπο, ἡ ἀντιπροσώπευση τῶν πολιτῶν καθίσταται ὅλο καὶ λιγότερο δραστηριότητα ποὺ ἀπασχολεῖ τὰ κόμματα καὶ κάτι ποὺ πραγματοποιεῖται μέσω ἀπολιτικοποιημένων μηχανισμῶν. Φυσικὰ δὲν ἀποτελεῖ ἔκπληξη ἡ ἀπώλεια τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ ρόλου τῶν κομμάτων, δεδομένου ὅτι λειτουργοῦν σὲ ἕνα πλαίσιο στὸ ὁποῖο οἱ συλλογικὲς ἐπιθυμίες ἔχουν κατατεμαχιστεῖ σὲ ἀτομικὲς καὶ ἡ συλλογικὴ ἀντιπροσώπευση εἶναι πλέον πολὺ δύσκολο νὰ πραγματοποιηθεῖ. Λόγω τῶν μεταβολῶν αὐτῶν στὶς σχέσεις τους μὲ τοὺς πολίτες, τὰ κόμματα δὲν εἶναι πλέον ἱκανὰ νὰ πείσουν τοὺς ψηφοφόρους πὼς ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀπαραίτητο στοιχεῖο τῆς πολιτικῆς ζωῆς.

Οἱ σύγχρονες κυβερνήσεις θὰ πρέπει νὰ ἀνταποκριθοῦν στὶς προσδοκίες τῶν προϊσταμένων τοὺς (διεθνεῖς ἀγορές, ΔΝΤ, ΔΟΕ), οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦν ὅτι ὄχι μόνο αὐτὲς θὰ πρέπει νὰ δεσμευτοῦν στὰ μέτρα “οἰκονομικῆς σταθεροποίησης” ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ πείσουν καὶ τοὺς πολίτες τους πὼς τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖα. Τὰ πολιτικὰ κόμματα ποὺ ἀντιτάσσονται στὴν αὐστηρότητα τῶν μέτρων “οἰκονομικῆς σταθεροποίησης” τιμωροῦνται μὲ ἧττες κατὰ κράτος στὶς ἐθνικὲς ἐκλογές, καὶ ὡς ἐκ τούτου κυβέρνηση καὶ ἀντιπολίτευση δεσμεύονται δημόσια ὅτι θὰ ἐφαρμόζουν ‘μέτρα ἐξυγίανσης’, εἰδάλλως τὸ χρέος τῆς χώρας τους θὰ αὐξάνεται στὸ διηνεκές. Ἐν τῷ μεταξύ, καθὼς στὶς ἐκλογὲς οἱ ψηφοφόροι δὲν ἔχουν καμμία ἐναλλακτικὴ ἐπιλογή, ὁ τελευταῖος ἐναπομείνας τρόπος πολιτικῆς ἔκφρασης γιὰ ἐκείνους ποὺ στεροῦνται δύναμης στὶς ἀγορὲς εἶναι οἱ ὁδομαχίες.

Ἔτσι τὸ ζήτημα ποὺ προκύπτει εἶναι ὅτι τὰ κόμματα δὲν φαίνεται νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ἐφαρμογὴ - ἢ τὴν ἀποτροπὴ τῆς ἐφαρμογῆς - ἑνὸς συγκεκριμένου πολιτικοῦ προγράμματος, καὶ ὀ,τιδήποτε κάνουν φαίνεται νὰ εἶναι ἀνεξάρτητο τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν πολιτῶν, καθὼς οἱ κομματικὲς κυβερνήσεις δὲν λαμβάνουν πλέον ἀποφάσεις μὲ τὴν παραδοσιακὴ ἔννοια. Ἡ ἱκανότητα τῶν κομμάτων νὰ κυβερνοῦν καὶ ἰδιαίτερα ἡ νομιμοποίηση τῆς ἀξίωσής τους νὰ κυβερνήσουν, ἐξαρτᾶται τουλάχιστον ἐν μέρει ἀπὸ τὴν ἱκανότητά τους νὰ ἀντιπροσωπεύουν. Μπορεῖ λοιπὸν τὰ κόμματα νὰ εἶναι σὲ θέση νὰ ἀντιπροσωπεύουν χωρὶς νὰ κυβερνοῦν, ἀλλὰ ζητοῦν ἐξουσιοδότηση νὰ κυβερνήσουν ἐνῷ ἔχουν δυσκολία νὰ δεσμευτοῦν πὼς θὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὰ συμφέροντα τῶν ψηφοφόρων τους. Ἔτσι προκύπτει ἡ προφανὴς ἐρώτηση: ἀφοῦ τὰ κόμματα δὲν ἀνταγωνίζονται γιὰ τὴν ἀντιπροσώπευση τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν πολιτῶν τότε σὲ ποιὰ βάση ἐπιδιώκουν τὴν ψῆφο τῶν ἐκλογέων;

Οἱ κυβερνήσεις τὸ βρίσκουν τώρα ὅλο καὶ περισσότερο δύσκολο νὰ ἀνταποκριθοῦν στὶς ἐπιθυμίες τῶν ψηφοφόρων, νὰ διαγνώσουν τὶς προτιμήσεις τους καὶ νὰ τοὺς πείσουν νὰ εὐθυγραμμισθοῦν μὲ τὶς πολιτικές τους. Αὐτὸ ὀφείλεται στὸ ὅτι ὁ φιλελευθερισμός, ἡ παγκοσμιοποίηση καὶ ὁ “ἐξευρωπαϊσμός” ἔχουν δημιουργήσει πολλοὺς νέους “προϊσταμένους” οἱ ὁποῖοι θέτουν πολιτικοὺς περιορισμούς, ἔναντι τῶν ὁποίων οἱ ἐθνικὲς κυβερνήσεις θὰ πρέπει νὰ τηροῦν “ὑπεύθυνη στάση”. Οἱ ἐξωτερικοὶ περιορισμοὶ στὸ ἔργο τῶν ἐθνικῶν κυβερνήσεων ἔχουν καταστεῖ πιὸ βαρύνοντες τὰ τελευταία χρόνια, ἀπὸ τὴν ἱκανοποίηση τῶν ἔτσι κι ἀλλοιῶς ἐξατομικευμένων καὶ πολυδιασπασμένων ἐπιθυμιῶν τῶν πολιτῶν καὶ ἡ ἱκανότητα τῶν κομμάτων νὰ χρησιμοποιήσουν πολιτικοὺς καὶ ὀργανωτικοὺς πόρους γιὰ νὰ γεφυρώσουν τὸ χάσμα μᾶλλον ἀδύνατη.

Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι πὼς τὰ κόμματα ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι ἀντιπροσωπεύουν δὲν κυβερνοῦν καὶ ἐκεῖνα ποὺ κυβερνοῦν δὲν ἀντιπροσωπεύουν. Ἔτσι λίγη σημασία ἔχει ἐὰν ἡ “ὑπεύθυνη στάση” εἶναι δεξιᾶς ἢ ἀριστερᾶς διευθύνσεως.

Ἡ ἀνωνυμία τῆς πόλης

2012-01-06T02:21:00.004+02:00

"Στὴν Ersilia, γιὰ τὸν καθορισμὸ τῶν σχέσεων ποὺ διατηροῦν τὴ ζωὴ τῆς πόλης, οἱ κάτοικοί της συνδέουν τὶς γωνίες τῶν σπιτιῶν τους μὲ κορδέλλες λευκές, μαῦρες, γκρί, ἢ ἀσπρόμαυρες ἀνάλογα μὲ τὸ ἂν σχετίζονται μεταξύ τους μὲ δεσμοὺς αἵματος, ἐμπορίου, ἀρχῆς, ἢ ὑπηρεσίας. Ὅταν οἱ συμβολοκορδέλλες γίνονται τόσο πολυάριθμες ὥστε εἶναι ἀδύνατο νὰ περάσει κανεὶς ἀνάμεσά τους, οἱ κάτοικοι ἐγκαταλείπουν τὰ σπίτια τους καὶ τὸ μόνο ποὺ ἀφήνουν πίσω τους εἶναι οἱ συμβολοκορδέλλες."

Italo Calvino, Invisible Cities, Trading Cities

Καλή χρονιά στούς ἐργαζόμενους τοῦ ΑΛΤΕΡ, καί ὄχι μόνο...

2011-12-30T18:52:00.009+02:00

Χρόνια πολλὰ καὶ εὐχὲς γιὰ καλὴ χρονιὰ στοὺς ἐργαζόμενους τοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ ΑΛΤΕΡ. Σὲ ὅλους αὐτοὺς ποὺ ζοῦν στὸ πετσὶ τοὺς τὴν ὑποκρισία καὶ τὴν βαρβαρότητα τῆς ἐποχῆς μας. Ἐργαζόμενους τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα, μισθωτοὺς καὶ συνταξιούχους,ἀνέργους, ἀπολυμένους ἢ μή.

Μία ὑποκρισία καὶ βαρβαρότητα ποὺ ἐκφράζεται ἄμεσα ἀπὸ ἐργοδότες ποὺ ἀντὶ νὰ περικόψουν τὰ κέρδη προηγουμένων ἐτῶν, ἢ ἔστω νὰ καταγράψουν γιὰ κανα δυὸ χρόνια λίγες ζημιὲς ἔναντι τοῦ ἀεριτζίδικου κέρδους ποὺ συστηματικὰ ἀπομυζοῦσαν μέχρι σήμερα. Τὸ προηγούμενο ἂς κακοφανεῖ στοὺς μὴ μαρξιστὲς, ἀλλὰ δὲν θὰ σκάσουμε κιόλας.

Θὰ στεναχωρηθοῦμε μόνο γιὰ ὅποιον, παρὰ τὸ ὅτι ὑφίσταται τὶς συνέπειες τῆς κρίσης, συνεχίζει νὰ δηλώνει παρὼν σὲ λάθος στρατόπεδο. Ἐκφράζοντας μία ἀπολίτικη «ἀγανάκτηση», ποὺ ἀδυνατεῖ καὶ ἀποφεύγει νὰ κάνει ἰδεολογικὲς διακρίσεις. Πού διαμαρτύρεται κατὰ τῆς διεφθαρμένης ἐξουσίας, ὄχι ὅταν μὲ τὸ ἀζημίωτο τοῦ ἄφηνε τὸ πεδίο ἐλεύθερο νὰ γλύφει κάνα κόκκαλο ποὺ ξέπεφτε ἀπὸ τὸ τραπεζομάντηλο, ἀλλὰ μόνο ὅταν κάποια στιγμή τό μεγάλο φαγοπότι, ἄρα καί το κόκκαλο, τελειώνει . Πού ὅταν ἡ φοροκλοπὴ καὶ ἡ φοροδιαφυγὴ πλέον δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται, τὴν βαφτίζει ὅπλο κατὰ τῆς κρατικῆς αὐθαιρεσίας, γνωρίζοντας καὶ ἀδιαφορώντας ὅτι τὴν μαύρη τρύπα θὰ καλύψει ὁ μισθωτὸς καὶ ὁ συνταξιοῦχος, καὶ ὄχι ὁ ὑποτιθέμενος πολιτικὸς «ἀντίπαλος» τοῦ μικροαστοῦ φοροκλέφτη, ὁ μεγαλοεργολάβος, καναλάρχης, τραπεζίτης, ἢ βιομήχανος τῶν ὁποίων ὁ φοροκλέφτης καὶ ὁ φοροφυγάς ἀποτελεῖ τὸ ἰδεολογικὸ τσιράκι.

Θὰ ἐκνευριστοῦμε μὲ ὅποιον βγάζει «ἐπαναστατικοὺς» καὶ «πατριωτικοὺς» ἀφροὺς ἀκούγοντας τὸ «μαζὶ τὰ φάγαμε». Ὅταν δὲν ἔβγαζε ἄχνα, καὶ πλέον δὲν τολμᾶ νὰ κυταχτεῖ στὸν καθρέφτη γιὰ τὴν δικιά του μεγάλη εὐθύνη, ἀφοῦ ἀνέχτηκε, ἐπέτρεψε, καὶ ἐπωφελήθηκε ὄντας παρὼν στὴν μικρὴ τραπεζαρία, ρίχνοντας κλεφτὲς λιγούρικες ματιὲς ἀπὸ τὴν κλειδαρότρυπα στὸ φαγοπότι τῆς μεγάλης. Αὐτὸς ὁ λιγούρης, ἰδιοτελὴς καὶ πνευματικὰ ὑπόδουλος μικροαστὸς εἶναι τὸ πρόβλημα καὶ ὄχι τὸ δημιούργημά του, ὁ ὅποιος ἄχρηστος πολιτικός. Προβάλλει στόν ἄνεργο τήν δικιά του κατάντια, ὁ ἄνεργος ὅπως και ὁ κομμουνιστής ἀποτελεῖ ὑπολογίσιμο μέγεθος γιά τόν μικροαστό μόνον ἄν μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ ὡς ἐνισχυτικό στοιχεῖο προβολῆς τοῦ δικοῦ του συντεχνιακοῦ μικροσυμφέροντος. Οὔτε τώρα, ἕνα βῆμα πρὶν τὸ γκρεμό, δέχεται νὰ ἀναλάβει τὸ ἐλάχιστο ρίσκο καὶ τὴν παραμικρὴ εὐθύνη γιὰ μία καλύτερη κοινωνικὴ ἢ ἔστω καὶ καθαρὰ ἀτομικὴ προοπτική. Περιμένει νὰ τὸν «σώσει», νὰ τὸν ἀναδείξη κάποιος ἄλλος.

Γιὰ τοὺς ἐργαζόμενους τοῦ ΑΛΤΕΡ πού δείχνουν ἕνα διαφορετικό δρόμο ἀπό τοῦ μίζερου μικροαστοῦ εὑρισκόμενοι στήν πρώτη γραμμή τοῦ ἀγῶνα, πρέπει νὰ γίνει μία ἐπισήμανση, πού ἀξίζει μεγαλύτερης προσοχῆς. Ἡ πλειονότης τῶν ἐργαζομένων ὑφίσταται ἀπὸ τὴν ἐργοδοσία μία στυγνὴ ἐπίθεση στὰ ἐργασιακὰ δικαώματά της. Ἡ ἐργοδοσία στὸ ΑΛΤΕΡ πέρα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικά τοῦ ἐκμεταλλευτῆ, πού ὅπως καὶ ἡ ἐργοδοσία τοῦ «ἐχθρικοῦ» ΣΚΑΪ ἐντός τοῦ καπιταλισμοῦ ἐκφράζει, ἔχει καὶ ἕνα ἐπὶ πλέον πρόσωπο. Οἱ ἐργαζόμενοι τοῦ ΑΛΤΕΡ δὲν ἔχουν ἀπέναντί τους ὡς ἐργοδότη ἕναν ἁπλὸ ταξικὸ ἀντίπαλο, ἀλλὰ καὶ τὴν πιὸ ἀηδιαστικὴ καὶ ἐμετικὴ φιγούρα ποὺ δυστυχῶς τὶς τελευταῖες δεκαετίες ἔχει ποτίσει μὲ τὰ ἀπόβλητά της σὲ βάθος τὴν νεοελληνικὴ κοινωνία. Μέσα στὴν κομπίνα καὶ τὴν λαμογιά, ὡς ὁ πιστότερος ἐκπρόσωπος τῆς νεοελληνικῆς κατάντιας, ἔχει τὸ θράσος νὰ πουλάει «πατριωτισμό», «δημοκρατικό» φρόνημα, ἀντιμνημονιακή ρητορεία, καί – ξεπερνῶντας κάθε ὅριο γελοιότητας – «ἀποκαλυπτικά» ρεπορτάζ. Ἕνας βόθρος ζέχνει πάνω ἀπό 30 χρόνια μία ἀτμόσφαιρα χολερικῆς «δημοσιογραφίας», ποὺ δυστυχῶς καταφέρνει, ἐκμεταλλευόμενος τὴν ἀσυγχώρητη ἀνοχὴ τοῦ κόσμου καί τήν συστηματική στήριξη τοῦ ἐπιχειρηματικοῦ καί τραπεζικοῦ κατεστημένου, νὰ προβάλλει μία εἰκόνα ἀντιεξουσιαστικοῦ ἐνημερωτικοῦ μέσου πού κόπτεται καὶ "ὑπεραμύνεται" τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, χορτασμένος ἀπό θαλασσοδάνεια καί μέ τό χέρι βαθιά χωμένο στήν τσέπη τῶν ἐργαζομένων.

Το καλύτερο θα ἦταν αὐτό πού πρότεινε ὁ Μάνος Χατζιδάκις. Να κλείσει ὁ ἴδιος ὁ κόσμος την ΑΥΡΙΑΝΗ – σταματώντας νά τήν ἀγοράζει και ὄχι να την κλείσει το κράτος ὅπως κάποιοι ἐπιπόλαια προσπάθησαν νά τοῦ χρεώσουν.

Ἕνα ἑστιατόριο πού σερβίρει μουχλιασμένο φαγητό, τό κλείνεις ἐπί τόπου. Μόνο ἄν στό βάθος τῆς κουζίνας τελοῦνται ἄλλου εἴδους συναλλαγές ἀρκεῖσαι σέ συστάσεις. Προσωπικά ἡ ἀντίρρησή μου ἀπέναντι σέ πιό «ἀντιδημοκρατικά» μέτρα δεν ὑφίσταται λόγῳ «δημοκρατικῆς» εὐαισθησίας, ἀλλά λόγῳ δεδομένης ἀναποτελεσματικότητας κάθε μέτρου ὅταν ὁ λαός τρέφεται με πνευματικά ἀπορρίματα. Πρέπει ὅμως να γίνει ἀπολύτως κατανοητό ὅτι ἕναν βόθρο πού ξεχειλίζει ἀπό παντοῦ καί βρωμίζει τόν τόπο δέν τόν ἀντιμετωπίζεις μέ άρωματικά σπρέϋ. Καλύτερη λύση εἶναι ἡ στεγανοποίηση καί ἀκόμη καλύτερη τό τσιμέντωμα.

Θὰ ἐπρότεινα στοὺς ἐργαζόμενους τοῦ ΑΛΤΕΡ μαζὶ μὲ τὰ ταξικά τους αἰτήματα καὶ τὶς θέσεις τους ποὺ περιλαμβάνονται στὸ ἱστολόγιό τους, νὰ ἀρχίσουν νὰ προβάλλουν τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία αὐτοῦ τοῦ πυώδους ἐκτρώματος πού παριστάνει τόν ἐπιχειρηματία- ὅπως καί οἱ περισσότεροι ἐξ ἄλλου - με τά λεφτά τῶν ἄλλων. Δηλαδή τοῦ λαοῦ τόν ὁποῖο, αὐτός εἰδικά, «ὑπερασπίζεται». Τὸ πολὺ πολὺ νὰ προσθέσουν στοὺς ἐχθρούς τους, πέρα ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτῆτες ὅλων τῶν ἰδιωτικῶν ΜΜΕ καὶ μία σειρὰ ἀπὸ μίζερους μικροαστούς. Ἔτσι κι ἀλλιῶς οἱ τελευταῖοι ποτὲ δὲν συμμετεῖχαν, οὔτε εἶδαν μὲ καλὸ μάτι τὶς συλλογικὲς ἀγωνιστικὲς κοινωνικὲς ἐκδηλώσεις. Πέρα ἀπὸ τὸ ὑγιὲς πρότυπο ἀντίστασης πού προβάλλουν οἱ ἐργαζόμενοι μὲ τὴν στάση τους, θὰ συνεισφέρουν τὰ μέγιστα στὴν πνευματικὴ ὑγεία τῆς κοινωνίας, καθ’ ὅτι ὁ αὐριανισμὸς καὶ ἡ μικροαστίλα τὴν βλάπτουν στὸ ἔπακρον.

Ἱστολόγιο τῶν ἐργαζομένων τοῦ ΑΛΤΕΡ http://ergazomenoialter.blogspot.com/

Παρουσίαση τῶν έργαζομένων τοῦ ΑΛΤΕΡ ἀπό τήν δημόσια τηλεόραση, πού παρά τις ἀδυναμίες, τά στραβά καί κάποιους χρυσοκάνθαρους πού κυκλοφοροῦν ἐντός της, μπροστά της Ἀλαφοῦζοι, Κουρῆδες, Μπόμπολες, Κυριακοῦ μαζί μέ την ἀκολουθία τῶν μεγαλοδημοσιοκάφρων τους δεν πιάνουν μπάζα.Καί ἐπειδή δέν πιάνουν μπάζα, προσπαθοῦν χτυπῶντας την νά τήν κάνουν σάν τά μοῦτρα τους.

Χαλυβουργοί, ἐργαζόμενοι ΑΛΤΕΡ - κοινός ἀγώνας. Κάτι πού ἀποφεύγουν ὅπως ὁ διάολος τό λιβάνι, οἱ πάσης φύσεως συντεχνίες μικροαστῶν

Δυσάρεστες ἀλήθειες, παρήγορα ψέμματα

2011-12-24T01:23:00.009+02:00

The Who
Christmas

Amy Winehouse
I saw mommy kissing Santa Clauss

Guns and Roses
White Christmas

AC/DC
Mistress for Christmas

Pink Floyd
Merry Xmas song

Led Zeppelin
Christmas

Ἡ συνωμοσιολογία ὡς νεοταξικό ἐργαλεῖο ἰδεολογικῆς ἰσοπέδωσης

2011-12-15T11:31:00.017+02:00

Ὅπως μᾶς διαβεβαιώνουν διάφορες πηγές, μεταξύ τῶν ὁποίων καί κάποια «ἔγκυρα» Πρωτόκολλα, πίσω ἀπὸ τὸν καπιταλισμὸ τῶν τραπεζῶν καὶ τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων, τά χέρια πού κινοῦν τὰ νήματα εἶναι ἑβραϊκά. Ἐπίσης εἶναι γνωστὸ ὅτι Ἑβραῖοι ἦσαν οἱ πρωταίτιοι καί οἱ ὑποκινητές τῆς Ὀκτωβριανῆς Ἐπανάστασης, ἄρα καὶ οἱ ὑπεύθυνοι γιὰ τὴν δημιουργία καὶ τὴν διάδοση τοῦ ἐπάρατου μικροβίου τοῦ κομμουνισμοῦ.

Πιστεύει κανεὶς ὅτι οἱ παραπάνω ἐπιλεκτικὲς καὶ ἀποσπασματικὲς ἀναγνώσεις τῆς ἱστορίας, ἀνακατεμένες μὲ ἐπιδοτούμενη προστυχιά, δὲν παρέχουν ὑψίστη ὑπηρεσία στὰ ἐγκλήματα τοῦ ἰσραηλινοῦ κράτους; Μπορεῖ νά διαφωνήσει κανείς ὅτι τό γενικό πολιτικό συμπέρασμα πού προκύπτει εἶναι ἡ παραπλάνηση καί ἡ καλλιέργεια καί διάδοση τῆς ἀπολιτικότητας; Οἱ ἔχοντες ροπὴ στὴν φαντασιοπληξία καὶ τὸ παραμύθι ἐνστερνίζονται μὲ ἐνθουσιασμὸ τὶς παραπάνω «πολιτικὲς» ἀναλύσεις, κάτι ποὺ δὲν φαίνεται νὰ ἀνησυχεῖ ἰδιαίτερα τούς σφαγεῖς τῶν Παλαιστινίων. Οἱ σκεπτικιστὲς ὅμως, οἱ ἔχοντες τὴν στοιχειώδη εὐφυῒα, δηλαδὴ μιά ἐπίγνωση τοῦ μεγέθους τῆς βλακείας τους - σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς πραγματικοὺς βλάκες πού μεγαλόφωνα ἤ μέ σωρό κατεβατῶν γίνονται τιμητές τῶν πάντων - ὅσοι τέλος πάντων δὲν πρόκειται νὰ ἀρκεσθοῦν σέ μιά ἐπιφανειακή καταδίκη τῶν ἐγκλημάτων τοῦ ὅποιου κράτους, οὔτε νὰ ἐπιδοκιμάσουν τὴν διαστρέβλωση τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητας μὲ ἀντίτιμο τὴν ἀδρανοποίηση τῆς σκέψης τους, ἀντιλαμβάνονται τὴν στενότατη σχέση ἐξουσίας καὶ μιᾶς «ἀντιεξουσιαστικῆς» σχολῆς «σκέψης», πού σκοπίμως περιθωριοποιεῖται γιὰ νὰ προσλαμβάνεται ὡς «ἀντιστασιακή».

Ἡ «συνωμοσιολογία» ἀποτελεῖ ὄρο ἐπικοινωνιακό καί προπαγανδιστικό, προσφέροντας ὑπηρεσία στό σύστημα μέ δύο τρόπους. Στήν πρώτη περίπτωση ὁ ὅρος θολώνει τὰ νερά, χαρακτηρίζοντας ἐμμέσως ἀρνητικὰ μία πιθανὴ καὶ λογικὴ ἑρμηνεία τῆς πραγματικότητας, κυρίως τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς. Στήν δεύτερη, ὅπως θά δοῦμε στήν συνέχεια, ἐπιδιώκεται ἡ πλήρης και ἐκ βάθρων ἀποϊδεολογικοποίηση κάθε μορφῆς ἀντίστασης.

Δυστυχῶς πολλοί, νομίζοντας ὅτι τὸν χρησιμοποιοῦν, ἀφήνονται ἀβασάνιστα νὰ τοὺς χρησιμοποιεῖ ὁ ἴδιος ὁ ὅρος. Φαίνεται αὐτὸ συχνὰ καὶ στὶς μεταξὺ μας συζητήσεις. Σὲ ἑλληνικὸ καὶ παγκόσμιο ἐπίπεδο γίνεται εὐρύτατη χρήση του τὰ τελευταῖα χρόνια. Ὅποιος τὸν ἀπευθύνει πετυχαίνει τὸν πρῶτο στόχο, δηλαδὴ τὸν ἀποπροσανατολισμὸ τῆς συζήτησης καὶ δεύτερον, ἀπεκδύεται αὐτομάτως τῆς ἰδιότητας τοῦ συνωμότη, λερώνοντας τὴν ἀντίθετη ἄποψη, ἢ αὐτὸν πού τὴν ἐκφράζει. Ὁ ψύχραιμος συζητητὴς θὰ διακρίνει πίσω ἀπὸ τέτοιους ὅρους ἄγνοια, ἔνδεια ἐπιχειρημάτων, ἄγχος καὶ ἀνασφάλεια, σκοπιμότητα παραπλάνησης. Ὅπως ὅλοι οἱ ὄροι πού χρησιμοποιοῦνται στὴν «πολιτικῶς ὀρθὴ» ἔκφραση, κατ’οὐσίαν εἶναι κενὸς περιεχομένου,ὅταν μάλιστα ἐκφέρεται δημόσια ἀπὸ τὰ Μ.Μ.Ε. καὶ τὴν ὑψηλὴ «διανόηση» παίζει ρόλο ἀνέξοδης στάμπας καὶ ρετσινιᾶς γιὰ τὸν προσλαμβάνοντα, ἡ δε στάμπα καὶ ρετσινιὰ ὄχι μόνο ἀνέξοδες εἶναι ἀλλὰ καὶ ἐπιδοτούμενες. Ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν ἔχει στόχο νὰ ἐξηγήσει ἢ νὰ παρουσιάσει τὴν πραγματικότητα ἀλλὰ νὰ τὴν διαμορφώσει, ὅπως τὸ περιγράφει ὁ Ὄργουελ στὸ ἔργο του «1984», μὲ τὴν Νέα Γλῶσσα.

Οἱ σύγχρονοι ἐκφραστὲς τοῦ πολιτικοῦ καθωσπρεπισμοῦ καὶ διαμορφωτὲς τοῦ δημόσιου λόγου κατευθύνουν τὰ πυρά τους καὶ συγκρούονται μὲ δυὸ κατηγορίες ἀπόψεων, οἱ ὁποῖες ἂν καὶ ἄσχετες μεταξύ τους ἀποκαλοῦνται ἀπὸ τὸ κατεστημένο «συνωμοσιολογικές». Μία μόνο ἐκ τῶν δύο ἀντιπαραθέσεων εἶναι οὐσιαστικὴ καί κρίσιμη γιὰ τὴν κατεστημένη καὶ συστημικὴ πλευρά. Ἡ δεύτερη εἶναι γιὰ τὸ θεαθῆναι καὶ ἀντικειμενικὰ ἀποπροσανατολίζει, ἀποτελεῖ μάλιστα ἕναν νεοταξικὸ «δούρειο ἵππο». Ἡ διάκριση μεταξὺ τῶν δύο περιπτώσεων εἶναι πανεύκολη. Ὑπάρχει ἡ πρώτη κατηγορία «συνωμοσιολογικῶν» θεωριῶν, ποὺ ἀφοῦ χαρακτηρισθοῦν ὡς τέτοιες, σαμποτάρονται πάραυτα καί συστηματικά. Αὐτές διακρίνονται ἀπό τόν λογικό τους εἰρμό καί ἀποσύρονται ἐπὶ μακρὸν ἀπὸ τὸ προσκήνιο. Ἡ δεύτερη κατηγορία, αὐτὴ τοῦ συστημικοῦ «δούρειου ἵππου», ἀναπαράγεται καὶ προωθεῖται μὲ χαρακτηριστικὴ εὐκολία, ἀλλάζοντας μορφή ὡς μπαλαντέρ καί ἐμπλουτιζόμενη κάθε τόσο μὲ νέα στοιχεῖα.

Ἂς δοῦμε ἐπὶ τροχάδην μερικὰ παραδείγματά τοῦ πώς χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος «συνωμοσιολογία» ὅταν ἐπιδιώκεται ἡ συσκότιση τοῦ ἱστορικοῦ παρελθόντος, καί κατόπιν θά δοῦμε τήν πολύ πιό οὐσιαστική χρήση τοῦ ὅρου στό ἐπικοινωνιακό πεδίο. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπίθεση στοὺς δίδυμους πύργους τὸ 2001, ὅσοι , λίγοι στὴν ἀρχὴ πολὺ περισσότεροι στὴν συνέχεια, ἐνέπλεξαν ἐπίσημες ὑπηρεσίες τῶν ΗΠΑ στὸν σχεδιασμό, στὴν ἐκτέλεση, ἢ ὅσοι τουλάχιστον ἰσχυρίζοντο ὅτι οἱ ἀρχὲς γνώριζαν τὸ ἐνδεχόμενο τῆς ἐπίθεσης στοὺς δίδυμους πύργους καὶ τὸ ἄφησαν νὰ συμβεῖ (ὅπως εἴδαμε τὸ εἶχαν ξανακάνει αὐτὸ μὲ τὸ Πὲρλ Χάρμπορ) , ἀπέκτησαν ἀμέσως ἀπὸ τὶς κορυφὲς τῆς ἐνημέρωσης, διανόησης κ.λπ. τὸν χαρακτηρισμὸ τῶν συνωμοσιολόγων. Παράλληλα βέβαια τὸ ἐπίσημο καὶ μαζὶ ἀπίστευτο παραμύθι τῶν ΗΠΑ, περὶ ἑνὸς ἄρρωστου νεφροπαθοῦς Μπὶν Λάντεν πού κρύβεται σὲ κάποια σπηλιὰ στὸ Ἀφγανιστάν, ἀπὸ ὅπου μποροῦσε νὰ κατευθύνει τέτοιες ἐνέργειες, χωρὶς νὰ ἀφήνει τὸ παραμικρὸ ἴχνος στὸ διάβα του, παρουσιαζόταν ὄχι σὰν συνωμοσιολογία ἀλλὰ σὰν λογικώτατη ἑρμηνεία τῆς πραγματικότητας. Ἢ μήπως δὲν ἦταν συνωμοσία ὅλη ἐκείνη ἡ σχεδιασμένη ἀπάτη μὲ τὴν κατασκευὴ στοιχείων γιὰ τὰ δῆθεν ὄπλα μαζικῆς καταστροφῆς τοῦ Σαντὰμ Χουσεῒν. Τὴν ἀπεκάλεσε ὅμως ἔτσι, ἔστω καὶ ἕνα μέλος ἀπὸ τὶς ἐλὶτ τῆς «διανόησης» καὶ τῆς «ἐνημέρωσης» ;

Κάποιος πού κατηγορεῖ ἀπόψεις σὰν τὶς παραπάνω σὰν συνωμοσιολογικές, καὶ τοὺς ἐκφραστές της ὡς συνωμοσιολόγους, ἀπαξιώνοντας τους χωρὶς νὰ ἀντιπαραθέσει ἐπιχειρήματα, ἂν εἶναι εἰλικρινὴς μὲ τὸν ἑαυτό του θὰ πρέπει νὰ ἀρνηθεῖ ὅτι σέ διάφορα ἐπίπεδα τῆς κοινωνικῆς ζωῆς ἔχουν ὑπάρξει σχεδιασμοὶ παρασκηνίου. Ἀπό στημένα παιχνίδια, πουλημένους διαιτητές, μίζες, διαπλοκές, λεφτὰ κάτω ἀπὸ τὸ τραπέζι. Ἐκλογὲς βίας καὶ νοθείας το 1961, Ἰουλιανὰ καὶ ἀποστασία τὸ 1965 ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τρανταχτὰ καὶ σχετικὰ πρόσφατα ( ὄχι ὅτι δὲν ὑπάρχουν παλιότερα) παραδείγματα ἀνάμειξης μυστικῶν παραγόντων καὶ μυστικῶν ὑπηρεσιῶν. Ποτὲ δὲν σχεδιάστηκαν μὲ μυστικότητα, ἐπιχειρήσεις ἐπέμβασης στὰ ἐσωτερικὰ ἄλλων χωρῶν; Ποιὸν ἐνοχλοῦσε ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια - ἀφοῦ σήμερα ἔχει ἀναβαθμιστεῖ ἡ δημοκρατική μας εὐαισθησία καὶ ὅλο αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἀποτελεῖ μία ἀχνὴ ἀνάμνηση - ἡ ἀναφορὰ στὶς μυστικὲς ἐπιχειρήσεις τοῦ ΝΑΤΟ μεταπολεμικὰ στὴν Εὐρώπη, καί ὄχι μόνο; Ὁ δὲ Φάκελος τῆς Κύπρου πού ἔχει ἀραχνιάσει; Οἱ σημερινοὶ μεγαλόσχημοι «ἀρνητὲς» τῆς συνωμοσιολογίας πῶς τὰ ἑρμηνεύουν ὅλα αὐτά ἄραγε; Γιατί ἐκ τῶν προτέρων ἀποκλείεται κάποια ἀνάλογη δραστηριότητα στὸ ἀπώτερο παρελθόν, ἀλλὰ καὶ σὲ γεγονότα τῶν ἡμερῶν μας; Οἱ διάφορες πολύχρωμες ἐπαναστάσεις τῶν τελευταίων χρόνων, ἀνεξάρτητα τῶν ὅποιων προθέσεων τῶν συμμετεχόντων, δὲν κρύβουν τίποτα ἀπὸ πίσω τους;

Μήπως στὴν ἐποχὴ τῆς κοινωνίας τῆς πληροφορίας, πού ὑπεροπτικὰ διαδέχτηκε τὴν ἐποχὴ τῆς ἰδεολογικῆς ἀντιπαράθεσης καί τοῦ διαλόγου, τό νόημα ὅρων ὅπως «συνωμοσιολογία» καὶ «κινδυνολογία» προσδιορίζεται ἀπό τήν χρησιμότητά τους ὡς ὅπλων ὥστε νὰ ξεχαστεῖ, νὰ μὴν μείνει οὔτε ἴχνος, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς ζωντανῆς συζήτησης, καὶ νὰ ἐπικρατήσουν ἀφ’ ἑνὸς τὸ ξεκατίνιασμα τῆς πραγματικῆς καὶ προωθούμενης συνωμοσιολογίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ψυχρὴ καὶ ἐλεγχόμενη πληροφορία; Ἡ μία καὶ μοναδική;

Μήπως οἱ ἀντίθετες καὶ κυρίως οἱ πραγματικὰ ἐνοχλητικὲς ἀπόψεις πρέπει μὲ κάθε τρόπο νὰ ἀπαγορευθοῦν, ἡ τόσο διαφημιζόμενη καὶ ὑμνούμενη «πολυφωνία» ἀποδεικνύεται στὴν πράξη γράμμα κενὸ περιεχομένου, καὶ προπαγανδιστικὸ ἐργαλεῖο διαχείρισης τῆς κοινῆς γνώμης;

Μήπως λοιπὸν οἱ πραγματικοὶ συνωμότες, μέ τὰ ΜΜΕ ὑπὸ τὸν ἔλεγχό τους, ἔχουν σὰν ἐπικοινωνιακό τους ὅπλο αὐτὸ τὸν ὅρο, καὶ μὲ διαφορετικὴ κάθε φορά χρήση του, περνοῦν μὲ τὸ ἐλάχιστο κόστος τὴν ἄποψή τους καὶ ἐκμηδενίζουν ὁποιαδήποτε ἀντίθετη;

Τὸ σκοτάδι στὴν πολιτικὴ εἶναι ὑπαρκτό, καὶ ἐν πολλοῖς ἀναγκαῖο, κυρίως γιὰ τὴν μεταπολεμική της ἄσκηση μέσῳ τῶν μυστικῶν ὑπηρεσιῶν . Ὁ πολὺ πιὸ σύνθετος καί ρευστός κόσμος ποὺ ξεπρόβαλε μὲ τὴν κατάρρευση τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ ἀπαιτεῖ νέα ἐργαλεῖα στὴν ἄσκηση τῆς διεθνοῦς πολιτικῆς καὶ τοῦ πολιτικοῦ ἐλέγχου. Μέχρι τώρα ἡ ἁπλὴ ἀπόκρυψη γιὰ νὰ μένει ὁ κόσμος στὸ σκοτάδι καὶ τὸ μυαλὸ στὸ περιθώριο ἔφερνε ἱκανοποιητικά ἀποτελέσματα. Σήμερα ἐπιβάλλεται ἡ νάρκωση τοῦ μυαλοῦ, ὥστε οἱ τυχὸν ἀποκαλύψεις ποὺ φωτίζουν μία σπιθαμὴ τὴν πραγματικότητα -ἀφοῦ ὑποστοῦν νοητικὴ ἐπεξεργασία -, νὰ καθίστανται ἀνενεργὲς ἀπὸ τὶς «ἀποκαλύψεις» τῶν μυστηρίων τοῦ σύμπαντος, τῶν Νεφελίμ, καὶ τῶν σκοταδόψυχων ποὺ ζοῦν ἀνάμεσά μας, ὁραματίζονται κλῖμα ἀποκαλύψεως καὶ ἐπιβουλεύονται τὰ πάντα καὶ πρὸ πάντων τὸν ἑλληνισμό.

Πέρα ἀπό τόν φτηνό ἐντυπωσιασμό, γιὰ νὰ πετύχει αὐτὴ ἡ γκαιμπελίστικη τακτικὴ τήν διαστρέβλωση καταστάσεων ( ὁ μακαρίτης ὁ Γιόζεφ, πού ἀπὸ τότε ὁραματιζόταν μία Νέα Τάξη γιὰ τὴν ἐποχή του, θὰ εἶχε μείνει μὲ τὸ στόμα ἀνοιχτὸ ἀπὸ θαυμασμὸ γιὰ τοὺς μαθητές του), πληθώρα ἠλίθιων ἀπόψεων καὶ θέσεων ( Νεφελιμοειδεῖς καταστάσεις καὶ θεωρίες), τσουβαλιάζονται ἀπὸ τοὺς ἰθύνοντες τῆς «ἐνημέρωσης», μαζὶ μὲ τὶς ἐνοχλητικὲς γιὰ τὸ σύστημα τοποθετήσεις, ὡς συνωμοσιολογικές. Ἡ προφανὴς ἠλιθιότητα τῶν Νεφελιμοειδῶν θεωριῶν ὅταν παρασύρει τὸν ἀνυποψίαστο πολίτη, τοῦ ἀφήνει χαντακώνοντάς τον δύο ἐπιλογές, α) μαζί με τίς ἠλίθιες νὰ ἀπαξιώσει καὶ τὶς ὑπόλοιπες ἀπόψεις ὅπως καὶ τοὺς ἐκφραστές τους ἤ β) νά ἐνστερνιστεῖ τήν ἀπύθμενη βλακεία καί νά ἀδιαφορήσει γιά τόν ἔστω καί στοιχειώδη προβληματισμό.

Για παράδειγμα, ἄς θυμηθοῦμε τὴν ἀνησυχία πλήθους σοβαρῶν ἀνθρώπων γιὰ τὰ ὅσα συνέβησαν καὶ ἀκολούθησαν τὴν περίοδο τρομολαγνείας τῆς γρίππης Η1Ν1 ( ἡ ὁποία εὐφυέστατα ἀπεκλήθη καὶ γρίππη ἀψού-γείτσες ) καὶ τὸν προβληματισμὸ γιὰ τὰ κίνητρα τῶν πρωταγωνιστῶν. Ὅλα αὐτὰ ταυτίσθηκαν ἀπό τίς «ἔγκυρες» φωνές, εἴτε ἄθελα εἴτε ἐκ τοῦ πονηροῦ, μὲ μαϊμουδένιες «διαμαρτυρίες» περὶ νεοταξίτικης παγκόσμιας ἑβραϊκῆς συνωμοσίας.

Δηλαδὴ τὸ κύκλωμα τῆς «ἐνημέρωσης» τί κάνει. «Ἀνακαλύπτει» πραγματικοὺς συνωμοσιολόγους καὶ κινδυνολόγους, τοὺς ὁποίους μὲ τὴν μέθοδο Νεφελὶμ πού διατύπωσα παραπάνω ἐντάσσει στοὺς σχεδιασμούς του, τοὺς «προσλαμβάνει» γιὰ νὰ προκαλοῦν σύγχυση, τρόμο καὶ πανικό. Ὁ δέ θόρυβος ποὺ σηκώνει ὁ παρακμιακός τους λόγος σκεπάζει, ξεβάφει καί λερώνει πάνω στήν δημιουργική καὶ ἀνεξάρτητη σκέψη.

Προφανεῖς στόχοι πού ἐπιτυγχάνονται μὲ τὴν συνδρομὴ καὶ τὴν λογοδιάρροια κάθε τηλεοπτικοῦ ἢ διαδικτυακοῦ καραγκιόζη: α) ὁ ἀποχρωματισμὸς καὶ ἡ γελοιοποίηση ὁποιασδήποτε σοβαρῆς προσπάθειας πολιτικῆς κατανόησης τῶν πραγμάτων β) ἡ ἐκμετάλλευση αὐτῆς τῆς τρομολαγνείας καὶ τῆς σύγχυσης γιὰ ἴδιον ὄφελος γ) ἡ τελειοποίηση τοῦ μαζανθρώπου ὡς πλήρως ἐλεγχομένου ἐξαρτήματος.

Ἡ δουλειὰ ἔχει γίνει «δημοκρατικὰ» καὶ «πολιτισμένα», μὲ τὴν ταχυδακτυλουργικὴ μέθοδο Νεφελίμ. Ἂν κάποια στιγμὴ τὰ πράγματα ξεφύγουν ἀπὸ τὸν ἔλεγχο καὶ ἀρχίσει ὁ προβληματισμὸς νὰ μετατρέπεται σὲ βεβαιότητα, ὅπως στὰ πρόσφατα γεγονότα τῆς φοβερῆς καὶ τρομερῆς γρίππης Η1Ν1, ἂν δηλαδὴ γίνει κοινὴ πεποίθηση, παρ’ ὅλη τὴν κινδυνολογία τῶν Μ.Μ.Ε., μαζί μέ τίς παρεμβολές ἠλιθιότητας καί μυστικισμοῦ, πώς οἱ δῆθεν «συνωμοσιολογίες» δὲν ἀπεῖχαν καὶ πολὺ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, τότε θὰ βγοῦν μπροστὰ τὰ δικά μας παιδιά, δημοσιογράφοι, «διανοητές», «ἐρευνητές», εἰδικοὶ «ἐπιστήμονες» καὶ ὑπεύθυνα πρόσωπα, θὰ πάρουν τὴν θέση τῶν ἐλεγχόμενων κινδυνολόγων, καὶ θὰ στρέψουν τὰ φῶτα τῆς δημοσιότητας σὲ κάτι διαφορετικό. Ἡ μπάλλα δὲν θὰ πεταχτεῖ στὴν ἐξέδρα ἀλλὰ ἔξω ἀπὸ τὸ γήπεδο. Θά βρεθοῦν ἀφορμές γιά νά ξαναπαιχτεῖ το σικέ παιχνιδάκι πού θά ἐγκλωβίσει τόν λαό μεταξύ ἐκπροσώπων τοῦ συστήματος καί τῶν ἐκφραστῶν μιᾶς ἀεριτζίδικης καί ἀπολίτικης, ἄρα καί ἀνώδυνης, «ἀντισυστημικῆς» θέσης.

Ἀλλά πέρα ἀπό τήν σκοπούμενη προβοκατόρικη σύγχυση, μέσῳ τῶν θεωριῶν συνωμοσίας ἐπιδιώκεται μιά πλήρης άλλοίωση τοῦ προβληματισμοῦ γιά τά κοινωνικά ζητήματα, μέσῳ τῆς ἀποϊδεολογικοποίησής τους. Καί ἡ λεγομένη Νέα Τάξη τό ἴδιο προσπαθεῖ μέ τήν οἰκονομολαγνεία. Πρόκειται γιά δύο ἀπό τίς ὄψεις ἑνός μεταμοντέρνου σκοταδισμοῦ.

Ἡ ἀντιπαράθεση μέ τόν μαρξισμό στο ἰδεολογικό πεδίο εἶναι ἰδιαίτερα δύσκολη, γιατί ὁ μαρξισμός ἑδράζεται ἐπί πραγματικῶν ἱστορικῶν καί κοινωνικῶν δεδομένων. Στό παρελθόν ἡ ἀντιμετώπιση τοῦ μαρξισμοῦ στηρίχθηκε ἰδιαίτερα στήν ἀπολιτικότητα τῆς ψυχανάλυσης ὡς κοινωνικῆς ἐπιστήμης. Παρ’ ὅλες τίς ἐλλείψεις του, ὁ μαρξισμός ἀποτελεῖ ἐπιστημονική θεωρία, καί μάλιστα ἐφαρμοσμένη, ὅταν δέ ἡ ἀριστερή διανόηση δέν τόν ἀφήνει νά άραχνιάσει εἶναι τό καλύτερο έργαλεῖο γιά τήν ἐξήγηση τῶν καπιταλιστικῶν κρίσεων καί ἀντιφάσεων. Σήμερα πού ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπανέρχεται δικαιωματικά στό προσκήνιο, γιά τήν ἄμεση ἀντιμετώπισή του ἡ παλιά ψυχανάλυση ἀντικαθίσταται ἀπό ἕνα μῖγμα παραψυχολογίας, μεταφυσικῆς, σύν μιά μικρή δόση θετικῆς ἐπιστήμης – τραβηγμένης ἀπό τά μαλλιά - ὡς ἐπίχρισμα ὀρθολογισμοῦ. Βλέπε conspiracy theories. Εἶναι τυχαῖο ὅτι ἡ ἔκρηξη αὐτῶν τῶν ἰδεολογικά μετέωρων θεωριῶν συμπίπτει μέ τήν εἴσοδό μας στήν λεγομένη ἐποχή τῆς "πληροφορίας" καί τήν ἀπουσία διανόησης; Ἐν μέσῳ διοχέτευσης κάθε εἴδους ἄχρηστων «πληροφοριῶν», ἡ γνώση καί οἱ ίδέες ἐκτοπίζονται ἤ μένουν στάσιμες καί ὑφίστανται μιά ἰδιότυπη ἀστυνόμευση ἀπό τίς θεωρίες συνωμοσίας, οἱ ὁποῖες διεκδικοῦν μερίδιο στό νά θέτουν κοινωνικά καί πολιτικά ἐρωτήματα καί νά δίνουν τίς εὔληπτες γιά τήν μάζα καί βολικές γιά τό σύστημα ἀπαντήσεις.

Σὲ ἕνα τέτοιο πλαίσιο εἰκονικῆς πραγματικότητας παρατηροῦμε: Πραγματικὲς θεωρίες συνωμοσίας, ἀνάλογης «σοβαρότητας» μὲ τὰ προαναφερθέντα ὁράματα καὶ ἱστορίες γιὰ Νεφελίμ, μή λαμβάνοντας ὑπ’ὄψιν ὑπαρκτούς κοινωνικούς καί πολιτικούς νόμους, νά «βλέπουν» πίσω ἀπὸ τὴν σύγχρονη κρίση νὰ μάχονται μεταξύ τους οἱ Ἑβραῖοι ἐκπρόσωποι τοῦ χρηματοπιστωτικοῦ τομέα μὲ τοὺς Ἑβραίους ἐκπροσώπους τοῦ διεθνοῦς πολιτικοῦ κατεστημένου. Τοποθετήσεις πού παρουσιάζονται ὡς ἀντινεοταξικές, χρησιμοποιώντας «ἀντιστασιακὰ» πυροτεχνήματα. Στηριγμένες στόν χειρισμό προβληματικῶν - ἀφοῦ ἀποκόπτονται ἀπό τήν λογική – συναισθημάτων καί τό ποδοπάτημα τῆς τελευταίας, ἀποτελοῦν τό κατάλληλο ἔδαφος γιά να παραχθῆ ἕνας ἀπολίτικος πολτός. Οἱ φαντασιοπληξίες, οἱ γενικεύσεις, τὰ λογικὰ ἅλματα ποὺ περιλαμβάνουν, τὶς καθιστοῦν στὴν πράξη Πέμπτη Φάλαγγα τοῦ συστήματος, ἀφοῦ συντελοῦν στήν παραπληροφόρηση, τόν ἐντυπωσιασμό, τήν ἀδράνεια καί τήν πνευματικὴ ἀποχαύνωση τοῦ κόσμου.

Οἱ πραγματικοὶ συνωμοσιολόγοι, ὡς ἀπολίτικα ὄντα ἀσχολούμενα μέ τήν πολιτική παράγουν τήν χειρότερη μορφή της. Κατ’ οὐσίαν ἐγκάθετοι καὶ ὑπηρέτες τῆς ἐξουσίας, παρὰ τοὺς μαϊμουδένιους μύδρους ποὺ αὐτή ἐξαπολύει ἐναντίον τους, ὑπολείπονται τῶν πολιτικοποιημένων ἀντιπάλων της στὴν εὐφυῒα καὶ τὴν λογικὴ ἐπεξεργασία τῆς πραγματικότητας, καὶ συνεπῶς εἶναι οἱ πλέον κατάλληλοι νὰ ἀποκοιμίσουν καὶ νὰ παραπλανήσουν τὸ χαμηλοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου καὶ ἐντέχνως ἀποβλακωθὲν κοινωνικὸ σῶμα. Διότι ὁ ἐκ φύσεως ἢ ἐξ ἀγωγῆς ἠλίθιος μόνο ἀπὸ ἕναν ἠλίθιο μπορεῖ νὰ πεισθεῖ καὶ νὰ χειραγωγηθεῖ.

Τὸ σύστημα, δὲν ἐνοχλεῖται μὲ τὴν δημόσια ἀναπαραγωγή τέτοιων θεωριῶν. Ἴσα ἴσα, τὴν ἀποδέχεται καί τήν ἐπιδιώκει. Ἡ ἐνασχόληση μὲ τέτοια πνευματικὰ κατακάθια παρουσιάζει πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα στὴν δημιουργία παρηκμασμένων καὶ λωβοτομημένων ἐγκεφάλων, πανεύκολα χειραγωγίσιμων. Ἡ συντελούμενη ἔτσι πνευματικὴ ἀναπηρία προσδοκᾶ σὰν δεκανίκι καὶ μάννα ἐξ οὐρανοῦ τὴν «ἀποκαλυπτικὴ» καὶ μυθιστορηματικὴ γραφὴ κάθε πολυγραφότατου τηλεοπτικοῦ ἢ διαδικτυακοῦ ἀστέρα.

Ἀνάλογης ποιότητας συσκευασμένη τροφὴ γιὰ ἠλιθίους, διαφορετικῆς ὅμως τάξεως μεγέθους ἀφοῦ ἀπευθύνεται στοὺς «συνειδητὰ» ἀπολίτικους, εἶναι ἡ σωρηδὸν παρεχόμενη ἀπὸ ἀστρολόγους, μελλοντολόγους ποὺ κατέχουν περίοπτη θέση σὲ στῆλες τοῦ περιοδικοῦ τύπου, ὅπως καὶ ἀπό τήν σαβούρα τοῦ 99% τῶν τηλεοπτικῶν προγραμμάτων, πού ἀποτελοῦν καὶ αὐτὰ μία κατάκτηση τῆς λεγομένης «ἐλεύθερης» τηλεόρασης.

Ἔτσι ἡ σύγχρονη «πολιτικὴ» προωθεῖται ἀριστοτεχνικά, ἀφ’ ἑνὸς μέσῳ τῶν κυρίαρχων ΜΜΕ καὶ ἀφ’ἑτέρου μέσῳ μιᾶς σικέ «ἀντιπολίτευσης» μέ παραφιλολογία σκότους καὶ μυστηρίου ποὺ αὐτοχαρακτηρίζεται ὡς ἀντισυστημική καὶ ἀντινεοταξική.

Ἡ λεγόμενη Νέα Τάξη χρόνο μὲ τὸν χρόνο δὲν εἶναι πιὰ καὶ τόσο νέα, κοντεύει νὰ παλιώσει. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ ἀμφιλεγόμενος καὶ ἐξ ἴσου ἐπικοινωνιακὸς ὅρος «παγκοσμιοποίηση», ὁ ὁποῖος δαιμονοποιήθηκε ἀφοῦ μεθοδικὰ ἐπιδιώχθηκε ὡς σημεῖο ἀναφορᾶς τῶν πάντων ἡ ἔννοια τοῦ χρήματος. Ἡ συνεισφορά κάθε διαφορετικοῦ πολιτισμοῦ ἀποτιμήθηκε μόνο ἀπὸ τὴν δυνατότητα ἔνταξης καὶ ἀποδοχῆς του σύμφωνα μέ τίς ἀρχές τοῦ νεοφιλελευθερισμοῦ. Μὲ τὶς παγκόσμιες ἀναταράξεις ποὺ ἔχουν ξεκινήσει, θὰ συνεχιστοῦν τὰ ἑπόμενα χρόνια καὶ εἶναι σημάδι ἀλλαγῶν σὲ παγκόσμιο ἐπίπεδο, δὲν εἶναι καθόλου βέβαιο ὅτι ἡ μορφὴ τοῦ κόσμου θὰ εἶναι ὅπως κάποτε τὸν ὁραματίσθηκαν οἱ ἐμπνευστὲς τῆς Νέας Τάξης πού παραγνωρίζουν τό βαθύτατα ἱστορικό, πολιτικό καί πολιτισμικό ὑπόβαθρο τῶν κρίσεων. Ἡ διατήρησή της ὡς μπαμπούλα στὸ μυαλὸ τῶν ἀνθρώπων, μέσῳ τῆς συνωμοσιολογίας καί καταστροφικῶν σεναρίων πού ἐπεξεργάζονται κάποιοι τάχα σκοτεινοί ἐγκέφαλοι, καὶ ἡ ἀπολιτικότητα πού τὴν συνοδεύει, ἐξυπηρετεῖ ἀφάνταστα τὴν ἐπιβίωσή αὐτοῦ τοῦ ἰδεολογήματος πού μᾶς ἐπέβαλαν να ὀνομάζουμε Νέα Τάξη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ὑπηρεσία πού προσφέρουν οἱ συνωμοσιολογικὲς θεωρίες. Ἐξυπηρετεῖται ἔτσι καί ἡ ταυτόχρονη ἐπιβίωση ὅλων τῶν συνωμοσιολόγων, πού παντοῦ διαβλέπουν σατανιστικούς ἀνθελληνικούς δακτύλους. Ἡ ψυχολογία ἑνὸς φόβου ἠλιθίων καὶ τῆς μαζικῆς ἀνασφάλειας, μαζί μέ τήν πολιτική ἀδράνεια, ἀποτελοῦν ἀντανάκλαση καὶ παράλληλα ἀνατροφοδοτοῦν τὸν φαῦλο κύκλο τῶν βλακωδῶν σεναρίων πού τίς παράγουν.

Ἡ ἐπιφανειακὴ κατὰ τῆς Νέας Τάξης «ἐπαναστατικότητα» οὐδόλως ἀνησυχεῖ τοὺς κρατοῦντες. Πρόκειται γιὰ μία «ἐπαναστατικότητα» ποὺ καθηλώνει στὸν καναπέ. Ἐδώ φαίνεται ἡ συμπληρωματικὴ λειτουργία τοῦ συστήματος καὶ τῶν κατ’ ὄνομα μόνο «ἀντιπάλων» του. Ἀλλά εἴπαμε, ἡ ἀντιπαράθεση εἶναι ἐπιφανειακή. Ἡ ἀποτελεσματικότητα καί ἡ πραγματική φύση αὐτῆς τῆς «ἀντίστασης» καί ἡ γνησιότητα τῆς «ἀμφισβήτησης» πού ἐκφράζουν οἱ πλήρως ἐλεγχόμενες θεωρίες συνωμοσίας, μπορεῖ νά παρομοιασθεῖ μέ τό πρόσφατο καί «συνωμοτικό» κλείσιμο ματιοῦ τοῦ παίκτη τῆς Δυναμό Ζάγκρεμπ πρός τόν παίκτη τῆς Λυών.

Ἡ θεωρία πώς πίσω ἀπὸ τὸ ληστρικὸ τραπεζικὸ σύστημα καθορίζουν τὰ πάντα οἱ Ἑβραῖοι καθόλου δὲν ἀνησυχεῖ τοὺς παγκόσμιους ληστές. Θὰ ἄρχιζαν νὰ ἀνησυχοῦν ἂν ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ξεκίναγε ἀπὸ μία ἐσωτερικὴ ἀπελευθέρωση –κάτι ποὺ καθίσταται ἀδύνατον μὲ τις ἰσχυρές δόσεις φόβου καί τὴν συνεχῆ ἀνακάλυψη καὶ παραγωγὴ σωτήρων, ἐχθρῶν καὶ προδοτῶν- τὸ προαπαιτούμενο κάθε ριζικῆς ἀνατροπῆς, προχωροῦσε πρός την πνευματική του αὐτοτέλεια φασκελώνοντας τίς αὐτόκλητες «αὐθεντίες» καί «εἰδικούς», καί συνειδητοποιοῦσε τήν ἐκμετάλλευσή του μὲ ὅρους πολιτικούς. Διότι τότε τὰ ἑπόμενα βήματά του θὰ ἦταν μοιραῖα γιὰ τοὺς πραγματικοὺς ἐξουσιαστές. Σαφῶς βολικότερη λοιπόν ἀπό τήν πολιτική μιά «ἀντινεοταξική ἤ ἀντιεβραϊκή ἀντίσταση» σέ διάφορες μορφές, περιοδικά, βιβλία ἐπί βιβλίων, ἐνημέρωση μέ ραδιοτηλεοπτικές γκριμάτσες, κραυγές καί χλευασμούς σέ συνέχειες, μηνύματα μέσῳ πληκτρολογίου καί κινητοῦ, ἄντε καί κάνα γιαούρτι.

Ἡ καλύτερη καὶ πιὸ ἀποτελεσματικὴ ἀντιμετώπιση τῶν διακινητῶν θεωριῶν συνωμοσίας εἶναι εἴτε ἡ γελοιοποίηση εἴτε ἡ πλήρης περιφρόνησή τους. Μὲ τὴν ἀντιπαράθεση σὲ ζητήματα ἐξ ὁρισμοῦ βλακώδη, ὅπως ἡ προέλευση τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸ διάστημα, ἢ ὅτι ἡ ρίζα κάθε κακοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἔχει ἑβραϊκὰ χαρακτηριστικά, ἡ πνευματικὴ καθυστέρηση ἐξαπλώνεται καὶ παγιώνεται ὡς πνευματικὴ ἀνησυχία, ὁ δέ προβληματισμὸς καὶ ἡ πολιτικὴ δράση ἀντικαθίστανται ἀπὸ ἕναν πολιτικὸ αὐνανισμό.

Παρόμοια φαινόμενα εὐδοκιμοῦν ἰδιαίτερα στά καθ’ ἡμᾶς, κυρίως λόγῳ τῆς πολιτικῆς ὑπανάπτυξης πού τὸ ἴδιο το ἑλλαδικό κράτος –μέ τήν ἀδράνεια τῆς ἀριστερᾶς - διαχρονικὰ ἐπεφύλαξε στοὺς ὑπηκόοους του. Στό ρεπερτόριο τῶν στημένων συνωμοσιολόγων, πού ἐπιτίθενται στήν ἑλληνική κοινωνία καί τήν ἀπομυζοῦν ἀπό τίς τελευταῖες ἱκμάδες ἀντίστασης, ἔχει εἰσχωρήσει καί ἡ ἄνευ πολιτικοῦ καί ταξικοῦ περιεχομένου ἀντιμνημονιακή ρητορεία.

Μία κοινωνία ἄβουλη, παρηκμασμένη, συνηθισμένη νὰ τὴν κολακεύουν, προσλαμβάνει και συγχέει μαζί μέ τόν πολιτικό λόγο καί τὸν παρακμιακὸ. Τον δεύτερο εκλαμβάνει καί ὡς λόγο «αὐθεντίας», τὴν ὁποία ἐπιδοκιμάζει μὲ σχόλια ἀπρόσωπα ἀλλὰ διθυραμβικά. Εὐχαριστημένος ὁ τρομοκρατημένος ἄνθρωπος, πού πλέον δὲν χρειάζεται νὰ κουράζει τὸ μυαλὸ του, προστρέχει στὸν λόγο τῆς «ἀντιστασιακῆς» αὐθεντίας μὲ ἀνακούφιση. Ἡ κοινωνία τῆς "πληροφορίας" παρέχει αὐτή τήν δυνατότητα ἀφειδῶς.

Κάτω ἀπὸ μία ὑποτιθέμενη ἀντιμνημονιακή ὀμπρέλα, μέ τήν ἐπίκληση ἑνός ἀνέξοδου, ἀσαφοῦς καί ὑπόπτου περιεχομένου «πατριωτισμοῦ» ὡς περιτύλιγμα, στριμώχνονται ἄτομα καὶ σχήματα ποὺ ξεφυτρώνουν μὲ χαρακτηριστικὴ εὐκολία, ἄνευ ἰδεολογικῆς συνοχῆς καί στίγματος, κόντρα σὲ κάθε λογική. Μαζὶ μὲ ἀπελπισμένους, γνήσια ἀπογοητευμένους, πολλοὺς καλῶν προθέσεων ἀφελεῖς, καὶ τοὺς ἀγανακτησμένους γιὰ λόγους «δημοσιογραφικοῦ» βιοπορισμοῦ, ἔχουμε πάσης φύσεως λαμόγια ἀπό τόν ἐκδοτικό καί μή χῶρο χρεωμένα μέχρι τόν λαιμό πού ἀφησαν τούς ἐργαζόμενους ἀπλήρωτους γιά μῆνες καί ξιφουλκοῦν κατά τοῦ μνημονίου ἀνανίπτοντας «πατριωτικά», ἰδεολογικοὺς ἀπογόνους ταγματασφαλιτῶν τῆς Κατοχῆς πού «ἀγωνίζονται» πρώτη φορά μετά ἀπό 65 ὁλόκληρα χρόνια γιὰ τὴν καταβολὴ τῶν γερμανικῶν ἀποζημιώσεων, τήν διάδοχη τάξη τοῦ τότε μαυραγοριτισμοῦ νά κατηγορεῖ ἐκλεγμένους ἀντιπροσώπους ὡς broker, ἄτομα ποὺ ἀναμασοῦν συνεχῶς φληναφήματα γιὰ τὸν προδοτικὸ ρόλο τῶν κομμουνιστῶν νά καπηλεύονται ξεδιάντροπα τίτλους καὶ συνθήματα ἐαμικῶν ἀντιστασιακῶν ὀργανώσεων γιὰ νὰ παρουσιάσουν σύγχρονο «ἀντιστασιακὸ» κατὰ τῆς Νέας Τάξης λόγο. Γιὰ ὁρισμένους οἱ Ἑβραῖοι εἶναι οἱ πρωταίτιοι καὶ πρωταγωνιστὲς τῆς σημερινῆς κρίσης, ἀποτελοῦν δὲ τὸν προαιώνιο ἐχθρό τοῦ ἑλληνισμοῦ. Καιρὸς νὰ τελειώνουμε μὲ ὅλες αὐτὲς τὶς μποῦρδες, σῆμα κατατεθὲν τῶν ἀνθελλήνων, πού πέρα τοῦ ὅτι ἐγγυῶνται μία σειρὰ μνημονίων ἀποτελοῦν τὸ καλύτερο ἐχέγγυο γιὰ τὴν ἀφετηρία ὅλων τῶν κακῶν, τὴν παράταση τῆς πνευματικῆς μας ἀναπηρίας. Διότι …

« …ὁ ἄρρωστος νοῦς πού ἀδειάζει, δὲν χρειάζεται μακρύ καιρὸ γιὰ νὰ γεμίσει μὲ τὴν τρέλλα…». Γ. Σεφέρης ( Σαλαμίνα τῆς Κύπρος )

Θέατρο σκιῶν

2011-12-11T02:46:00.005+02:00

Θὰ μπορούσαμε νὰ ἀρχίσουμε μὲ τὴν ὑπόθεση πὼς πολλοὶ ἄνθρωποι ἀντιλαμβάνονται τὴν πραγματικότητα μέσω μίας διαστρεβλωμένης προοπτικῆς, καὶ κατασκευάζουν ἔτσι στὴ φαντασία τους ψεύτικα εἴδωλα τὰ ὁποῖα μπερδεύουν μὲ τὴν πραγματικότητα. Τὸ πρόβλημα μὲ αὐτὴ τὴν προσέγγιση εἶναι ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχει ἡ ἐξωτερικὴ θέση ἑνὸς οὐδέτερου παρατηρητῆ ποὺ μπορεῖ, ἀπὸ τὴν ἀσφαλῆ θέση του, νὰ συγκρίνει τὴν πραγματικότητα μὲ τὴ διαστρεβλωμένη ἀντίληψη. Ἔτσι θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσουμε τὴν ἑρμηνεία τῆς πραγματικότητας κάνοντας διαφορετικὲς ὑποθέσεις.

Ἂς φανταστοῦμε -χρησιμοποιώντας τό μύθο τοῦ Πλάτωνα- φυλακισμένους ποὺ εἶναι ἁλυσοδεμένοι ἀπὸ τὴν παιδική τους ἡλικία σὲ κάποια σκοτεινὴ σπηλιὰ καὶ ὄχι μόνο τὰ ἄκρα τους ἀλλὰ καὶ τὰ κεφάλια τους εἶναι ἀκινητοποιημένα μὲ τέτοιο τρόπο, ποὺ τὰ μάτια τους εἶναι καρφωμένα σὲ ἕνα τοῖχο. Ἡ μοναδικὴ πηγὴ φωτὸς μέσα στὴ σπηλιὰ εἶναι μιὰ τεράστια φωτιά, ποὺ βρίσκεται στὴν πλάτη τους. Πίσω ἀπὸ τοὺς κρατούμενους καὶ μπροστὰ ἀπὸ τὴ φωτιὰ κινοῦνται διάφορα σχήματα ἀνθρώπων, ζώων, φυτῶν, ἢ ἄλλων ἀντικειμένων. Οἱ σκιὲς τῶν ἀντικειμένων αὐτῶν προβάλλονται πάνω στὸν τοῖχο στὸν ὁποῖο εἶναι καρφωμένα τὰ μάτια τῶν κρατουμένων. Ἐπίσης, ἡ ἠχὼ εἶναι τέτοια ποὺ κάνει τοὺς κρατούμενους νὰ πιστεύουν πὼς οἱ ὑπάρχοντες ἦχοι προέρχονται ἀπὸ τὶς σκιές. Γιὰ τοὺς κατοίκους τῆς σπηλιᾶς ἡ μόνη πραγματικότητα ποὺ γνωρίζουν εἶναι οἱ σκιές.

Ἐὰν ἕνας ἀπὸ τοὺς φυλακισμένους καταφέρει νὰ ἀπελευθερωθεῖ καὶ στρέψει τὰ μάτια του πρὸς τὴ φωτιά, καταρχὴν τυφλωμένος δὲν θὰ μπορεῖ νὰ δεῖ τίποτα καὶ ἀργότερα τὰ σχήματα μπροστὰ στὰ μάτια του θὰ ἐμφανίζονται λιγότερο πραγματικὰ ἀπὸ τὶς σκιὲς τους πάνω στὸν τοῖχο. Ὁ ἀπελευθερωθείς κρατούμενος ἀναμφισβήτητα θὰ ἤθελε νὰ μιλήσει γι’ αὐτὴ τὴν ἐμπειρία του στοὺς συντρόφους του καὶ θὰ προσπαθοῦσε νὰ τοὺς πείσει πὼς αὐτὸ ποὺ ἐκλαμβάνουν ὡς πραγματικότητα εἶναι ἕνα τεχνητὸ θέαμα.

Ἂς ἀντικαταστήσουμε τώρα τὴ σπηλιὰ μὲ τὸ καθιστικό μας καὶ τὸν τοῖχο μὲ τὶς σκιὲς μὲ τὴν τηλεόραση ποὺ ἀναμεταδίδει τὸ πρόγραμμα τοῦ Fox, τοῦ CNN, τοῦ BBC ἢ τοῦ al-Jazeera. Ἡ παραίσθηση εἶναι ἀκαταμάχητη. Ὁ διαχωρισμὸς τῆς “ἀληθινής” πραγματικότητας ἀπὸ τὴν ἐξαπάτηση τοῦ θεάτρου σκιῶν προϋποθέτει μακρὸ χρόνο προσαρμογῆς στὸ φῶς.

Ναρκισσιστικό σκοτάδι

2011-12-04T20:39:00.005+02:00

Τὸ ἄνθος τοῦ νάρκισσου εἶναι τὸ μοναδικὸ μεταξὺ τῶν λουλουδιῶν, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε μέρη ἀντὶ τοῦ τυπικοῦ τῶν τεσσάρων. Τὸ ἄνθος τοῦ νάρκισσου ἐκτὸς ἀπὸ τὰ σέπαλα, τὰ πέταλα, τοὺς στήμονες καὶ τὸν ὕπερο ἔχει καὶ τὴν τρομπέτα.


Mulgrew Miller / Paul Carr - Black Narcissus

Στὴν Ἑλληνικὴ μυθολογία ὁ νάρκισσος ἦταν ἕνας φημισμένος γιὰ τὴν ὀμορφιὰ του κυνηγὸς ποὺ ζοῦσε στὴν περιφέρεια τῶν Θεσπιῶν τῆς Βοιωτίας. Ἡ αὐτοεκτίμηση τῆς ὀμορφιᾶς του ἔφτανε σὲ αὐνανιστικά ἐπίπεδα. Ἡ Νέμεσις διαπιστώνοντας τὴν ὑπεροπτικὴ στάση τοῦ Νάρκισσου ἔναντι θεῶν καὶ ἀνθρώπων τὸν προέτρεψε νὰ τὴν ἀκολουθήσει στὴν ὄχθη μίας λίμνης. Ἐκεῖ, ὁ Νάρκισσος βλέποντας τὸ εἴδωλό του στὰ νερὰ τῆς λίμνης τὸ ἐρωτεύθηκε. Δὲν κατόρθωσε ποτὲ νὰ ἀντιληφθεῖ πὼς εἶχε ἐρωτευθεῖ τὴν ἀντανάκλαση τοῦ προσώπου του καὶ ἀνίκανος νὰ ἀποχωριστεῖ τὸν ἔρωτά του τελικὰ πέθανε ἀπὸ τὴν πείνα.

Οἱ ἀντιδράσεις τῶν ἀνθρώπων στὸ σκοτάδι ποικίλουν, ἀλλὰ σὲ γενικὲς γραμμὲς τὸ σκοτάδι εἶναι ἡ καταλληλότερη εὐκαιρία γιὰ νὰ ἐπιδείξουν τὴν καταπιεσμένη μεγαλομανία τους. Ὅταν τὸ φῶς ἐπανέρχεται ἀπότομα, ξαφνιασμένοι δὲν μιλοῦν μεταξύ τους. Βιαστικὰ στριμώχνονται, μαλώνουν, ρωτοῦν πληροφορίες χωρὶς νὰ περιμένουν ἀπάντηση, χαμογελοῦν ἀνόητα, χασμουριῶνται, σιγοψιθυρίζουν κοιτάζοντας στὸ κενό. Μιὰ συλλογὴ ἀνεξάρτητων μεμονωμένων σωματιδίων, τὰ ὁποία δείχνουν σά νὰ μὴν ὑπάρχει τίποτα ποὺ νὰ τὰ κρατᾶ συνδεδεμένα μὲ κάτι ποὺ νὰ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τοὺς μικρούς τους κόσμους. Καθένα ἔχει συνηθίσει στὸ σκοτάδι νὰ ἀσκεῖ τὰ δικά του μεμονωμένα ἐνδιαφέροντα ἀδιαφορώντας γιὰ τὸ σύνολο.

Ἐν τῷ μεταξύ, οἱ Εὐρωπαῖοι ἡγέτες, ἀποφεύγοντας νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κρίση νομιμότητας τῆς ΕΕ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ προϊὸν μὴ δημοφιλοῦς σχεδιασμοῦ τῶν ἰδίων καὶ κατὰ συνέπεια πεδίο στὸ ὁποῖο διακυβεύεται ἡ ἀρχή τους, προτιμοῦν νὰ ἐπιβάλλουν “προσωρινὸ ἀλλὰ μακροχρόνιο” δημοκρατικὸ σκοτάδι. Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο ἐπιτρέπουν στὰ ἀκροδεξιὰ κόμματα τῶν χωρῶν τους νὰ ἐπιδεικνύουν ἐλεύθερα τὴν καταπιεσμένη μεγαλομανία τους καὶ νὰ αὐξάνουν τὴ δύναμή τους ἐκμεταλλευόμενα τὴ λαοφιλῆ ὀργὴ κατὰ τῆς κρίσης τοῦ εὐρώ, τῆς μετανάστευσης κόκ. Σὰν τὸν Νάρκισσο, οἱ Εὐρωπαῖοι ἡγέτες εἶναι ἀθεράπευτα ἐρωτευμένοι μὲ τὸ ἰδεολογικὸ μοντέλο ποὺ παρήγαγαν. Ἡ Νέμεσις διαπιστώνοντας τὴν ὑπεροπτική τους στάση μᾶς παρασύρει ἀργὰ πρὸς στὶς ὄχθες ἑνὸς νέου πολέμου.

Ἡ θανάσιμη περίπτυξις τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς ( Νῖκος Κιτσίκης -1962)

2011-11-29T17:50:00.017+02:00

Μὲ τὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναφορὰ τοῦ Γ.Α.Π., περὶ διενέργειας δημοψηφίσματος ,σχετικὰ μὲ τὴν ἀποδοχὴ ἢ ὄχι τῆς ἐπερχόμενης δανειακῆς σύμβασης, ἐκδοτικὰ καὶ ἐπιχειρηματικὰ συμφέροντα, ἐκπρόσωποι σχεδόν ὅλου τοῦ πολιτικοῦ φάσματος ἐξανέστησαν. Μὲ θαυμαστὴ ὁμοφωνία κατέληξαν στὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ σκέψη αὐτὴ ἔπρεπε νὰ ἀποσυρθεῖ, κάτι πού ἔγινε ἄδοξα. Ὁ ἀποβλακωμένος νεοέλληνας ὀφείλει πλέον νὰ ἀποστηθίσει, νὰ ἐμπεδώσει καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνει πλέον σὰν ξόρκι, σὲ τυχὸν ἀνάλογες παρεκτροπὲς πού προκύψουν μελλοντικὰ, ὅτι Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ. Ἀκόμη ὁ νεοέλληνας ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΤΡΕΜΕΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΣΚΕΨΗ ΕΞΟΔΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ.

Αὐτὴ ἡ ἐπιχείρηση συσκότισης σχετικὰ μὲ ἐνστάσεις καὶ διαφωνίες περὶ διαφορετικῆς πορείας τῆς χώρας, περιλαμβάνει καὶ θέσεις τοῦ παρελθόντος, ἀφοῦ ἡ θέση τοῦ εὐρωμονοδρόμου ἐπιβάλλεται νὰ μὴν ἔχει δημόσιο ἀντίλογο. Πόσοι γνωρίζουν, ὅτι πρὶν ἀπὸ 50 χρόνια ἐξεφράζετο σκεπτικισμὸς καὶ ἀντιρρήσεις , γιὰ τὴν ἁπλὴ σύνδεση καὶ ὄχι ἀκόμα τὴν πλήρη ἔνταξη τῆς Ἑλλάδας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Κοινή Ἀγορά; Τὸ παρακάτω κείμενο τοῦ 1962 μέ τίτλο Η ΘΑΝΑΣΙΜΗ ΠΕΡΙΠΤΥΞΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΓΟΡΑΣ,παρουσιάζει τὶς θέσεις μιᾶς κορυφαίας ἐπιστημονικῆς προσωπικότητας, τοῦ καθηγητοῦ Νίκου Κιτσίκη. Οἱ θέσεις του, πού ἐκτίθενται ἐκτενέστερα καί σέ ομιλία του τό 1963 ( γιά κατέβασμα ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ) φαίνεται νὰ ἔχουν κατὰ τραγικὸ τρόπο ἐπαληθευθεῖ.

Ἡ κατάσταση καὶ τοῦ ἑλλαδικοῦ ὅσο καὶ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ ὀργανισμοῦ ἔχουν διαφοροποιηθεῖ σὲ σχέση μὲ 50 χρόνια πρὶν, καὶ τὸ περιβάλλον εἶναι πολὺ πιὸ σύνθετο καὶ ρευστό. Θέλω να πῶ ὅτι ἡ δημοσίευση τοῦ ἄρθρου δὲν ἐκφράζει κάποια θέση μου γιὰ τὴν σημερινὴ πορεία τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀποτελεῖ προσπάθεια προβολῆς κάποιων ἀπόψεων πού ἐσκεμμένα δαιμονοποιοῦνται. Θὰ εἶναι λάθος ὅμως νὰ ταυτισθοῦν θέσεις πού ἀναπτύσσονται στὸ ἄρθρο, μὲ πολλὲς κίτρινες ἀπόψεις διαφόρων ἐφημερίδων καὶ ρυπαρογραφημάτων πού διαδίδουν κάτι ἀνάλογο γιὰ καθαρά ἰδιοτελεῖς σκοπούς.

Τὸ δίλημμα κατ’ οὐσίαν παραμένει. Προσωπικὴ ἄποψη εἶναι ὅτι ἡ νεοελληνικὴ κοινωνία νοσεῖ βαθειά, καί εἶναι σαφής ἀπό παλιότερες άναρτήσεις ὅπως εἶναι ἐξ ἄλλου σαφής καί ἡ ἀντιευρωπαϊκή ὀπτική μου. Αὐτή ἡ νοσηρότητα θὰ τὴν ἐπηρεάσει ὅποιον δρόμο καὶ νὰ τῆς ἐπιβάλλουν. Διότι νὰ τὴν ἀφήσουν νὰ διαλέξει χλωμὸ τὸ βλέπω. Ἄσε πού καὶ ἡ ἴδια φοβᾶται νὰ διαλέξει. Ἔχει ἐκχωρήσει τις ἁρμοδιότητές της στά πάνελ τῶν εἰδικῶν καί προτιμᾶ νὰ ἀγανακτεῖ.

Θεωρῶ ὅμως, ὅτι καὶ οἱ δύο ἐπιλογὲς τοῦ διλήμματος εἶναι πολὺ περισσότερο δυσβάστακτες σήμερα, ἡ δὲ ἀπάντηση εἶναι πολὺ πιὸ δύσκολη ἀπὸ τὸ 1962.

Ἡ θανάσιμη περίπτυξις τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς ( τοῦ Νίκου Κιτσίκη)

( Πηγή: Τεῦχος 11 -ἄνοιξη 1999-τοῦ περιοδικοῦ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗ.)

(Πρὸ 37 ἐτῶν, τὸ 1962, ἔτος ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἤρχισε νὰ ἰσχύει ἡ σύνδεση τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴ Ἀγορά, μετὰ τὶς διαπραγματεύσεις, ἀπὸ 1958 μέχρι 1961, τοῦ Ἕλληνος Ζάν Μοννέ, εὐρωκράτου καὶ ἀπάτριδος Γιάγκου Πεσμαζόγλου, ὡς πρόσθετος τρόπος νὰ προσδεθεῖ ἡ Ἑλλὰς στοὺς νατοϊκοὺς συμμάχους της , κατὰ τὴν ἔκφραση τοῦ Βρεταννοῦ ἱστορικοῦ Richard Clogg, στὸ βιβλίο του A Short History of Modern Greece, 1979, ἐδόθη εἰς τὸν διεθνῆ τύπο ἕνα κείμενο, τμήματα τοῦ ὁποίου δημοσιεύομε ἐδῶ, λόγῳ τῆς σημερινῆς του σημασίας, ἐφόσον οἱ προβλέψεις του ἀπεδείχθησαν ἐξ ὁλοκλήρου ἀκριβεῖς. Ὁ πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου, πατέρας τῆς ἑλληνικῆς στατικῆς, Νῖκος Κιτσίκης, 1887-1978, ἦτο τότε βουλευτὴς Α Ἀθηνῶν, τῆς ΕΔΑ. Τὸ παρακάτω κείμενο εὑρίσκεται στὸ ἀρχεῖο τῆς Βιβλιοθήκης Νίκου Κιτσίκη πού στεγάζεται στὸ Ἡράκλειο Κρήτης, στὸ Μέγαρο Ἀριστείδου Στεργιάδη, Τεχνικὸ Ἐπιμελητήριο Ἑλλάδος, Τμῆμα Ἀνατολικῆς Κρήτης)

Μὲ τὸν τίτλο Ἡ Θύελλα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἐκυκλοφόρησε τελευταῖα [1962] στὴν Ἑλλάδα ἕνας ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρων τόμος μὲ ἕξ μελέτας εἰδικῶν διακεκριμένων ἐπιστημόνων, ἀναφερομένας εἰς τὰς ὀλεθρίας συνεπείας πού θὰ ἔχη διὰ τὴν χώραν αὐτὴν ἀλλὰ καὶ γιά κάθε ὑπανάπτυκτον χώραν ἡ σύνδεσίς της μὲ τὴν ΕΟΚ. Ἡ συμφωνία ἤτις φέρει τὸν τίτλον Συμφωνία τῶν Ἀθηνῶν, ὑπεγράφη στάς 9 Ἰουλίου 1961.

Μεταξὺ τῶν ἐξ μελετῶν, πληρεστέρα εἶναι ἡ μελέτη τοῦ καθηγητοῦ κ. Νικολάου Κιτσίκη, καθόσον ἐκτείνεται ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν τῆς συνδέσεως. Φέρει τὸν τίτλον, "Ἡ θανάσιμη περίπτυξις τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς". Συμπληροῦται ὑπὸ τῶν ἄλλων μελετῶν ἐπὶ εἰδικῶν θεμάτων. Ὁ κ. Κιτσίκης ὑπῆρξεν ἐπὶ τριάκοντα ἔτη καθηγητὴς καὶ πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου Ἀθηνῶν, γερουσιαστὴς καὶ ἀπὸ τοῦ 1956 βουλευτὴς Ἀθηνῶν τοῦ Κόμματος τῆς Ἑνιαίας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς (Ε.Δ.Α). Δίδομεν κατωτέρω περίληψιν τῆς μελέτης τοῦ κ. Κιτσίκη.

[Α πλύσις ἐγκεφάλου : Οἱ ἀντιευρωπαϊστὲς εἶσθε περιθωριακοὶ καὶ παρελθοντολόγοι]

Ἀποτελεῖ πλάνην ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα ἐκτός τῆς ΕΔΑ συμφωνοῦν ὅτι ἡ σύνδεσις τῆς Ἑλλάδος μέ τήν Κοινὴν Ἀγοράν θὰ ἔχη εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας, ὅτι ἡ ΕΔΑ ἔχει ἀπομονωθῆ, ὅτι ὅλος ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος, ὅλαι αἱ παραγωγικαὶ τάξεις, ὁ βιομηχανικός, βιοτεχνικὸς καὶ ἀγροτικὸς κόσμος ἀποβλέπουν εἰς τὴν σύνδεσιν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν ὡς εἰς μέγα ἱστορικὸν οἰκονομικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχη ὡς ἀποτέλεσμα τήν ἔξοδον τῆς Ἑλλάδος ἀπό τὴν ἐξαθλίωσιν καὶ τὴν διάνοιξιν ὁδοῦ πρὸς τὴν εὐημερίαν.

[Ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἐξεγέρσεως τῶν ὑποανάπτυκτων τέως ἀποικιακῶν λαῶν, ἡ Δυτικὴ Εὐρώπη συνεσπειρώθη εἰς οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν σύνολον. Τὰ κράτη της τὸ ἕν μετὰ τὸ ἄλλο ἔχασαν τὰς ἀποικίας των. Τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἀποικιοκρατίας κατέρρευσε, καὶ οἱ Εὐρωπαῖοι ἀνεζήτησαν, μὲ τὴν ἕνωσιν, διεύρυνσιν τοῦ οἰκονομικοῦ χώρου μέσα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀποικίας μέσα εἰς τὴν Εὐρώπην, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς συνδέσεως ὑποανάπτυκτων γεωργικῶν χωρῶν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὡς ἀντιστάθμισμα τῶν ὑπερπόντιων ἀπολεσθεισῶν ἀποικιῶν. Πρώτη ἐκ τῶν τελευταίων ἀποικιῶν ἀποκτηθεῖσα διὰ τῆς συνδέσεως, ὑπῆρξεν ἡ Ἑλλάς.]

Τὸ ἀντίθετον συμβαίνει. Ὅλοι ἀνεξαιρέτως καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη, ἀντιμετωπίζουν τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας ὕστερα ἀπὸ τὴν σύνδεσιν μὲ τρομεράν ἀνησυχίαν καὶ φόβον. Δέχονται ὅμως τὸ μέτρον τῆς συνδέσεως ὡς πολιτικὴν καὶ οἰκονομικήν ἀναγκαιότητα, ὡς ἀναπότρεπτον συνέχισιν τῆς πολιτικῆς μας ἐντάξεως εἰς τὸν "ἐλεύθερον κόσμον". Ἡ σύνδεσις θὰ ἔχη μέγιστον ἀνασταλτικὸν ἀντίκτυπον στὴν ἐξέλιξιν τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας, θὰ δυσχεράνη σὲ μέγιστον βαθμὸν κάθε προσπὰθειαν, ὄχι μόνον τῆς βαρείας ἐκβιομηχανίσεως, τὴν ὁποίαν ὁριστικά θὰ ματαιώση, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐλαφρᾶς τῶν μέσων καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν σοβαρώτατα θὰ περιορίση, θὰ ἐπηρεάση δυσμενέστατα καὶ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν, ἡ ὁποία ἐπίσης θὰ συμπτυχθῆ στὰ ὅρια πού ἐπιτρέπουν τὰ συμφέροντα τῶν χωρῶν πού παράγουν ὅμοια γεωργικὰ προϊόντα, καὶ ἡ βιοτεχνία μας θὰ συντριβῆ.

[Β πλύσις ἐγκεφάλου : Ἡ ἔνταξη εἶναι μονόδρομος ὡς αὐτοκινητόδρομος χωρὶς πλαγίαν ἔξοδο]

Ἡ θεωρία πού ἀναπτύσσεται ἀπό τους ὑποστηρικτάς τῆς συνδέσεως εἶναι ὅτι πρέπει ἡ ἑλληνική παραγωγὴ νὰ ἐπιτύχη τὴν προσαρμογὴν της εἰς τὸν τρόπον παραγωγῆς πού ὑφίσταται εἰς τὰς ἀνεπτυγμένας οἰκονομίας τῶν ἕξ χωρῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἠμεῖς εἴμεθα γεωργικῶς καὶ βιομηχανικῶς. Ἡ θεωρία τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ δὲν εὐσταθεῖ διότι εἶναι πρακτικῶς ἀδύνατος ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀποστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιπέδου παραγωγικότητος μεταξύ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἑνοποιούμενων οἰκονομιῶν τῶν βιομηχανικῶς τεραστίως ἀνεπτυγμένων χωρῶν τῆς Εὐρώπης μέσα εἰς τὸν χρόνον τῶν 12 ἤ 22 ἐτῶν πού προβλέπει ἡ συμφωνία συνδέσεως. Ἀντιθέτως, ἡ ἀπόστασις αὔτη θὰ αὐξάνεται συνεχῶς, διότι ἡ τελειοποίησις τῶν τεχνικῶν μεθόδων εἰς τὰς ἕξ βιομηχανικάς χώρας θὰ βαίνει κατὰ γεωμετρικὴν πρόοδον ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἑλληνικήν βιομηχανικήν παραγωγὴν ἐντός τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ὁ ἀνταγωνισμὸς θ’ ἀποβῆ θανάσιμος διὰ τὴν ἑλληνικὴν δραστηριότητα. Οἱ ξένοι -πρόσωπα καὶ ἐπιχειρήσεις- θὰ μᾶς κατακλύσουν.

Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι Κοινὴ Ἀγορὰ σημαίνει ἐνοποίησιν τῶν ἐθνικῶν οἰκονομιῶν τῶν χωρῶν πού τὴν ἀποτελοῦν ὡς ἱδρυτικὰ ἰσότιμα μέλη ὡς ἂν πρόκειται διὰ μίαν οἰκονομίαν μὲ ἀποικίας τὰς συνδεομένας γεωργικάς χώρας λ.χ. τὴν Ἑλλάδα. Ἀπώτερος σκοπὸς εἶναι ὅπως ὁ εὐρύτατος αὐτὸς οἰκονομικὸς χῶρος ἀποκτήση καὶ πολιτικὴν ἑνότητα. Πράγματι ἡ συνθήκη τῆς Ρώμης προσδιορίζει τὴν Κοινὴν Ἀγοράν ὄχι μόνον ὡς οἰκονομικὸν σκοπόν, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτικὴν κοινοπραξίαν.

Οὕτω ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἐξεγέρσεως τῶν ὑποανάπτυκτων τέως ἀποικιακῶν λαῶν, ἡ Δυτικὴ Εὐρώπη συνεσπειρώθη εἰς οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν σύνολον. Τὰ κράτη της, τὸ ἕν μετὰ τὸ ἄλλο ἔχασαν τὰς ἀποικίας των. Τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἀποικιοκρατίας κατέρρευσε. Οἱ ὡς χθὲς ὑπόδουλοι λαοὶ ἀπέκτησαν τὴν ἀνεξαρτησίαν των καὶ ἐθεμελίωσαν ἰδικάς των βιομηχανίας ἤ εἰσάγουν βιομηχανικὰ προϊόντα ἀπὸ τὰς χώρας πού ἐξυπηρετοῦν καλύτερα τὰ οἰκονομικὰ των συμφέροντα, χωρὶς νὰ ρωτοῦν ποίαν γνώμην ἔχει ἡ τέως μητρόπολις. Τὰ κράτη τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, τὰ ὁποῖα κυρίως ἐστήριζαν τὴν οἰκονομικήν των ὑπόστασιν εἰς τὴν ἐξαντλητικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀποικιῶν, ἀνεζήτησαν, μὲ τὴν ἕνωσὶν των, διεύρυνσιν τοῦ οἰκονομικοῦ χώρου μέσα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀποικίας μέσα εἰς τὴν Εὐρώπην, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς συνδέσεως ὑποανάπτυκτων γεωργικῶν χωρῶν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὡς ἀντιστάθμισμα τῶν ὑπερπόντιων ἀπολεσθεισῶν ἀποικιῶν. Πρώτη ἐκ τῶν τελευταίων ἀποικιῶν ἀποκτηθεῖσα διὰ τῆς συνδέσεως, ὑπῆρξεν ἡ Ἑλλάς. Μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν αὐτὴν ἑνότητα, συνεδέθη ἡ Ἑλλὰς ὄχι ὡς ἰσότιμον μέλος, ἄλλως ἐπαρχία τῆς Δύσεως.

Οὕτω ἡ Ἑλλὰς ἐγκατέλειψε κάθε ἐλπίδα ἐκβιομηχανίσεως καὶ παρεδόθη εἰς τὴν ΕΟΚ μὲ τὸν ἰσχυρισμόν ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀγροτικήν της οἰκονομίαν. Ἀλλὰ ἡ ἀγροτική μας οἰκονομία ἔχει μεγάλην καθυστέρησιν, μέγα κόστος παραγωγῆς, ἐνῷ ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία τῆς ΕΟΚ ἔχει μονοπωλιακὴν συγκρότησιν καὶ μεγάλην ὑπεροχήν. Ἡ γεωργική μας παραγωγὴ θα διατρέξη ἀγωνιώδη περιπέτειαν καὶ θὰ βρίσκεται πάντοτε κάτω ἀπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ξένων. Βέβαια, εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ἔχομεν ἀρκετὰ πεδινὰ ἐδάφη, ὅτι μέγα μέρος τῶν ἐδαφῶν μας, ἰδιαίτερα τὰ ἐπικλινῆ καὶ τὰ ὀρεινὰ εἶναι κατεστραμμένα ἀπὸ τὴν διάβρωσιν, πτωχὰ εἰς ὀργανικάς οὐσίας καὶ θρεπτικὰ στοιχεῖα, χωρὶς νερὸ ἀρκετό. Ἡ καθυστέρησις μας πρέπει ὅμως νὰ ἀναζητηθῆ καὶ εἰς ἄλλα αἴτια, ἐκτὸς τῶν φυσικῶν συνθηκῶν κυρίως εἰς τὴν πενιχρότητα τῶν ἐπενδύσεων,εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ χρήματος καὶ τὸ ὑποανάπτυκτον τῆς βιομηχανίας. Χωρὶς βιομηχανικήν ἀνάπτυξιν ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία ἀδυνατεῖ νά προχωρήση εἰς ἀνώτερα ἐπίπεδα παραγωγῆς.

Εἰς ἄλλος λόγος, πολὺ δυσμενὴς διὰ τὴν ἀνταγωνιστικὴν ἱκανότητα τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας, εἶναι ἡ διάρθρωσις τῆς κατανομῆς τοῦ γεωργικοῦ ἐδάφους. Ὁ ἀνταγωνισμὸς μέ τάς χώρας τῆς ΕΟΚ καὶ ἡ προσπάθεια ὑποβιβασμοῦ τῶν τιμῶν θὰ ἐξαφανίσουν τὰς μικράς καὶ ὀλιγώτερον ἀποδοτικάς μικροϊδιοκτησίας πού ἀποτελοῦν τὸν κανόνα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ μέσος γεωργικὸς κλῆρος εἶναι 3,5 ἑκτάρια μόνον. Τί θὰ γίνει μὲ τὰς ἐκμεταλλεύσεις αὐτάς εἰς τὰς ὁποίας κυρίως ἀπασχολεῖται ὁ ἀγροτικός μας πληθυσμός;

Ἡ Ὀλλανδία,τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Δυτικὴ Γερμανία ἔχουν ἀγροτικήν οἰκονομίαν μὲ ἔντονον κτηνοτροφικὸν χαρακτήρα. Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὰς χώρας αὐτάς δημιουργεῖ σοβαρὰ προβλήματα ὑπάρξεως διὰ τὴν ἰδικήν μας κτηνοτροφίαν πού ἀποτελεῖ βασικὸν κλάδον τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἑλληνικῆς κτηνοτροφίας, τῆς ἐξαιρετικὰ καθυστερημένης σὲ σύγκρισιν μὲ τὴν κτηνοτροφίαν τῶν χωρῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἀναστέλλεται ὁριστικά. Ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν γαλακτοκομικῶν καὶ λοιπῶν προϊόντων τῆς Ὀλλανδίας πού εἶναι ἡ πρώτη τοῦ κόσμου εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, θ’ ἀποβῆ ἐξοντωτικὸς διὰ τὴν Ἑλλάδα μὲ καταστρεπτικὸς ἐπιπτώσεις διὰ τὸ σύνολον τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας.

Ἀλλὰ ἡ κυρία ἀποστολὴ τῆς ΕΟΚ εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς βιομηχανικῆς οἰκονομίας τῶν Ἕξ. Διὰ τὰς νεοϊδρυομένας βιομηχανίας, δηλαδὴ οἱασδήποτε σοβαρᾶς νέας βιομηχανίας, πού θὰ ἠμποροῦσε νὰ θεωρηθῆ ὡς συντελεστὴς κάποιας τροπῆς τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας πρὸς τὴν ἐκβιομηχάνισιν, - δεδομένου ὅτι ἡ σημερινὴ βιομηχανικὴ δραστηριότης τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑποτυπώδης, ἔχει δὲ ἐπανειλημμένως λεχθῆ σὲ ὅλους τους τόνους ὅτι ἵδρυσις νέων καὶ πρὸ παντὸς βιομηχανιῶν ὑποδομῆς, ἀποτελεῖ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην διὰ τὴν ἐπιβίωσιν μας - δημιουργοῦνται συνθῆκαι δυσμενέστατοι. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν χαμηλοτάτην βιομηχανικήν στάθμην τῆς Ἑλλάδος, τὴν κυριολεκτικήν ἀνυπαρξίαν σοβαρᾶς ἐκσυγχρονισμένης βιομηχανίας καὶ μάλιστα βαρείας, πρέπει νὰ συμπεράνωμεν ὅτι οἱ ὄροι διὰ τὴν ἵδρυσιν νέων βιομηχανιῶν σημαίνουν ἀναστολὴν κάθε προσπάθειας ἐκβιομηχανίσεως ἰδίως βαρείας ἐκβιομηχανίσεως. Αἱ οἰκονομίαι τῆς ΕΟΚ ὅταν ἔχουν σοβαρὰ ἐξαγωγικὰ συμφέροντα, θὰ καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἵδρυσιν κάθε νέας βιομηχανίας, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐμποδίζουν τὴν δασμολογικὴν προστασίαν, προστασίαν ὅμως ἀπαραίτητον διὰ τὴν βρεφικὴ ἡλικίαν τῆς νέας βιομηχανίας, διαρκοῦσαν πολλάς δεκάδας ἂν ὄχι ἑκατοντάδας χρόνια μέχρι τῆς στιγμῆς πού θὰ ἀποκτήση ρώμην ἀνταγωνιστικήν, ὅπως συνέβη μὲ τὴν ἀγγλικήν, τὴν γερμανικήν, τὴν ἀμερικανικὴν βιομηχανίαν. Κάτω ἀπὸ συνθῆκες εἰδικῆς προστασίας πρέπει νὰ περάση κάθε ὑπανάπτυκτος οἰκονομία διὰ νὰ ἐπιβιώση.

Ἡ ἑλληνικὴ βιομηχανία τίθεται ἀντιμέτωπος τῆς ξένης βιομηχανίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς πλεονεκτικῆς μεταχειρίσεως. Ἐνῷ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ πνεύματος τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας ἡ ἑλληνικὴ βιομηχανία ρίπτεται εἰς ἕνα συναγωνισμόν ἄνευ προηγουμένου πρὸς ἑαυτήν, ταυτοχρόνως ἀφήνεται τὸ ἔδαφος ἐλεύθερον καὶ εἰς τὴν ξένην βιομηχανίαν. Τὸ ἄρθρον 18 τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν δῆθεν προστασίαν νεοϊδρυμένων βιομηχανιῶν εἶναι τὸ δυσμενέστερον ὅλων. Πολὺ πρὶν τερματισθῆ ἡ μεταβατικὴ περίοδος θὰ ἐξαφανισθοῦν ὅλαι αἱ βιομηχανίαι μὲ σαθράς βάσεις [οἱ προβληματικὲς] πού εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν στὴν νεογέννητον ἑλληνικὴν βιομηχανίαν, πού ποτὲ δὲν ἐγνώρισε πραγματικὴν συμπαράστασιν τοῦ Κράτους, λόγου χάριν μὲ τὴν παροχὴν εὐθυνοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος (τὸ ἀκριβὸ βιομηχανικὸ ρεῦμα εἶναι ἡ πιὸ σαθρὰ βάσις) ἤ εὐθυνοῦ ἀκαθάρτου πετρελαίου ( μαζούτ). Εἶναι πολὺ ἀφελές, ἑπομένως, νὰ ἐξαρτοῦν οἱ ὑποστηρικταὶ τῆς συνδέσεως τὴν αἴσιαν ἔκβασιν ἀπὸ τό : «ἂν φανῆ ἱκανὴ ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομία, θ' ἀνταποκριθῆ εἰς τὴν ἀξιούμενην συναγωνιστικότητα» , ὡς ἐὰν ἡ ἀξίωσις αὔτη νὰ εἶναι τὸ ἁπλούστερον πράγμα τοῦ κόσμου.

[Γ πλύσις ἐγκεφάλου : Ἡ "ἀναδιάρθρωση" -restructuring- τῶν ἑταιρειῶν -δηλαδὴ ἡ ἀπόλυση δεκάδων χιλιάδων ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων-εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ νὰ εἶναι πιὸ ἀποδοτικὲς]

Βέβαια, οἱ ὑποστηρικταὶ τῆς συνδέσεως τονίζουν ὅτι ἀναγκαίαν προυπόθεσιν διὰ τὴν ἐπιβίωσιν μας ἀποτελεῖ ἡ ὑποβίβασις τοῦ κόστους τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς διὰ νὰ γίνομεν ἀνταγωνιστικοί. Τὸν ὑποβιβασμὸν ὅμως τοῦ κόστους παραγωγῆς τὸν θέλουν νὰ πραγματοποιηθῆ μέ : «ἄρσιν ἐπιβαρύνσεως τοῦ κόστους πού ἐπεβλήθη ἐν ὀνόματι τῆς κοινωνικότητος καὶ τῆς ἀλληλεγγύης τῶν πολιτῶν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν κοινωνικῶν κατὰ τὸ μᾶλλον ἤ ἧττον σκοπῶν ἤ πρὸς δημιουργίαν πόρων προωρισμένων νὰ ἀνακουφίσουν τάξεις τινὰς τοῦ ἑλληνικοῦ κοινωνικοῦ συνόλου , ὅπως κατὰ λέξιν γράφει ὁ πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Βιομηχάνων. Ὅλοι οἱ συνδεόμενοι μὲ τὸ μέγα κεφάλαιον ζητοῦν τὴν κατάργησιν τῶν εἰσφορῶν ὑπὲρ τῶν ἀσφαλιστικῶν ταμείων τῶν ἐργαζομένων, δηλαδὴ ἀξιοῦν νὰ λύσουν τὸ πρόβλημα τοῦ κόστους τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων οἱ ἐργαζόμενοι μὲ τὰς ἀπολαβάς τῆς πείνας, νὰ στερηθοῦν τῶν συντάξεων, τῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως καὶ βοηθημάτων πού τοὺς παρέχουν τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὰς τιμάς πού συμφέρουν στοὺς μεγαλοβιομήχανους. Αὐτοί, φυσικά, δὲν δέχονται νὰ ὑποβληθοῦν εἰς καμμίαν θυσίαν κερδῶν διὰ νὰ ἐπιτύχουν χαμηλὸν κόστος. Πρέπει ὁ ἐξαθλιωμένος Ἕλλην ἐργάτης, μὲ τὰ ἐξευτελιστικὰ ἡμερομίσθια, ν’ ἀντιληφθῆ τὸ πατριωτικόν του καθῆκον καὶ νὰ θυσιασθῆ διὰ νὰ ἐπιτευχθῆ τὸ χαμηλὸν κόστος.

Ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς εἶναι νὰ κρατήσουν ὁπωσδήποτε αἱ βιομηχανικαὶ χῶραι τῆς ΕΟΚ τὴν βαρείαν βιομηχανίαν διὰ τὸν ἑαυτόν τους καὶ νὰ μεταθέσουν ἐνδεχομένως τὴν ἐλαφράν εἰς τὰς ἀποικίας των, δηλαδὴ εἰς τὰς συνδεομένας χώρας ὅπως ἡ Ἑλλάς. Παραβλέπει ὅτι καὶ αὐταί, αἱ ἀσήμαντοι ἀπὸ ἀπόψεως συμβολῆς εἰς τὴν οἰκονομικήν μας ἀνασυγκρότησιν, θὰ ἔχουν τρομακτικὸν ἀνταγωνισμόν.

[Ὁ πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Βιομηχάνων γράφει, τὸ 1962, ὅτι ἡ σύνδεση τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ΕΟΚ θὰ ἐπιτρέψει τὴν "ἀναδιάρθρωση" τῶν ἑταιρειῶν, δηλαδὴ ἄρσιν ἐπιβαρύνσεως τοῦ κόστους πού ἐπεβλήθη ἐν ὀνόματι τῆς κοινωνικότητος καὶ τῆς ἀλληλεγγύης τῶν πολιτῶν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν κοινωνικῶν σκοπῶν ἤ πρὸς δημιουργίαν πόρων προωρισμένων νὰ ἀνακουφίσουν τάξεις τινὰς τοῦ ἑλληνικοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Δηλαδὴ ἀξιοῖ νὰ λύσουν τὸ πρόβλημα τοῦ κόστους τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων οἱ ἐργαζόμενοι, μὲ τὴν στέρηση τῶν συντάξεων, τῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως καὶ βοηθημάτων πού τοὺς παρέχουν τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα, γιὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὶς τιμὲς πού συμφέρουν στοὺς μεγαλοβιομήχανους, κάτι πού τείνει νὰ ἐπιτευχθεῖ μὲ τὴν εὐρωπαϊκὴ ὁλοκλήρωση, τὸ 1999.]

Αἱ ἑλληνογερμανικαί συμφωνίαι θὰ δώσουν στὴν Γερμανίαν τὸ προβάδισμα διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ξένων ἐπιχειρήσεων. Ἄλλωστε, δὲν πρέπει να λησμονῶμεν ὅτι αἱ διατάξεις τῆς συνθήκης τῆς Ρώμης προβλέπουν τὴν ἔλευθεραν ἐγκατάστασιν ξένων βιομηχανιῶν εἰς ὅλην τὴν περιοχὴν τῆς ΕΟΚ, δηλαδὴ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς "ἀνοικτῶν θυρῶν", μὲ σκοπὸν νὰ προωθήσουν τὴν περαιτέρω βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὑπερβιομηχανικῶν χωρῶν αὐτῆς, εἰς βάρος τῶν βιομηχανικῶς ὑποανάπτυκτων ἤ γεωργικῶν χωρῶν, διὰ τὴν εὐρύτατην οἰκονομικήν ἀκτινοβολίαν ἀκόμη καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς ΕΟΚ καὶ τὸν ἀνταγωνισμὸν μὲ τὰ ἄλλα μεγάλα βιομηχανικὰ συγκροτήματα. Ἤδη εἰς τὴν περιοχὴν τῆς ΕΟΚ σημειοῦνται πολὺ ὑψηλοὶ ρυθμοὶ ἀνόδου τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως.

[Στὰ πλαίσια τοῦ ψυχροῦ πολέμου, ἡ σύνδεση τῆς Ἑλλάδος τὸ 1962 μὲ τὴν ΕΟΚ εἶχε καὶ ἄμεσο πολιτικὸ στόχο : νὰ ἀνορθώσει τεῖχος μεταξύ τῆς χώρας μας καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ στρατοπέδου]

Ὁ τέως ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου κ. Δερτιλῆς, θεωρεῖ ὡς θεραπείαν τῆς ἐλλειμματικότητος τοῦ ἰσοζυγίου τὴν στροφὴν πρὸς τὰς χώρας διμερῶν συμφωνιῶν -δηλαδὴ κυρίως τὰς Ἀνατολικάς χώρας- ἴνα οὕτω δημιουργηθῆ αὐτόματος τρόπος ἀπορροφήσεως τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων. Ὁ κίνδυνος γιὰ τὴν Δύση ἦτο ὁρατὸς διότι, ὅπως ἔγραφε τὸ τεῦχος 9, 1962, τῆς τριμηνιαίας ἐκθέσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὴν σελίδα 9 : «Προκύπτει σαφῶς ὅτι μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958 καὶ 1961 ἐπῆλθεν ἀξία λόγου μετατόπισις τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Χώρας ἀπὸ τὴν περιοχὴν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης». Ἡ συμφωνία Ἀθηνῶν ἐπιβάλλει βιαίαν μεταβολὴν τῆς κοίτης διοχετεύσεως τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων καὶ ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὰς δημιουργηθείσας φυσιολογικάς διεξόδους μὲ μοιραῖον ἀποτέλεσμα τὸν βαθμιαῖον ἐκμηδενισμὸν τῶν ἐξαγωγῶν. Ἡ τόσον ἐπικίνδυνος κατάστασις, πού διεξετραγώδησε τὸν Φεβρουάριον 1961, ὁ τέως ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ προσφάτως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τώρα θὰ χειροτέρευση. Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν ΕΟΚ σημαίνει ἀθρὀαν, ἀπεριόριστον αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν ἀπὸ τὰς Δυτικάς χώρας μὲ ἐλεύθερον συνάλλαγμα, ἐνῷ θὰ ὀρθωθοῦν δασμολογικὰ τείχη, ἀπαγορευτικὰ διὰ τὰς εἰσαγωγάς ἀπὸ τὰς Ἀνατολικάς χώρας μὲ ἀνταλλαγὴν ἑλληνικῶν προϊόντων.

[ Ἡ ἄνοδος τοῦ Τετάρτου Γερμανικοῦ Ράιχ καὶ ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ ἑλληνικοῦ οἰκονομικοῦ προστατευτισμοῦ]

Ἀλλὰ τί θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει; Νὰ μείνωμεν μακράν τῆς ΕΟΚ ἤ τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἑπτὰ τοῦ Ἐλευθέρου Ἐμπορίου, παρὰ τὸν ἐπισειόμενον ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ὑποτελείας κίνδυνον τῆς ἀπομονώσεως ; Ἀσφαλῶς ναὶ ! Ἡ εὐθυγράμμισις μας μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ΕΟΚ ἀποτελεῖ τεράστιον, ὀλέθριον σφάλμα ἡ πελωρίαν ἀπάτην διὰ τοὺς πολὺ ἀφελεῖς, ὅτι δῆθεν μᾶς τοποθετεῖ στὸ ὕψος μὲ τοὺς οἰκονομικὰ ἀνεπτυγμένους. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῆ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς Ἑνώσεως εἶναι κυρίως πολιτικός. Αἱ προσπάθειαι πρὸς οἰκονομικὴν ἐνοποίησιν ἀπέβλεπον πάντοτε καὶ εἰς πολιτικάς ἐπιδιώξεις. Τὰ σχέδια εὐρωπαϊκῆς οἰκονομικῆς ἐνσωματώσεως πηγάζουν ἀπὸ τὴν ἰμπεριαλιστικὴν πολιτικὴν τῶν εὐρωπαϊκῶν κυβερνητικῶν καθεστώτων καὶ ἰδίως τῆς Γερμανίας. Ἡ ἕνωσις τῶν χωρῶν-μελῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς θὰ λαμβάνη ἐπικίνδυνους ἀποφάσεις προσανατολισμοῦ, ἐξωτερικοῦ καὶ ἐσωτερικοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἰσχύουν καὶ διὰ τὴν συνδεδεμένη μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν Ἑλλάδα. Ὅλα τὰ μέλη τῆς ΕΟΚ εἶναι μέλη τοῦ NATO. Εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΟΚ θὰ ὑποταχθῆ στοὺς σκοποὺς τοῦ NATO [τὸ 1999, ἐπέμβαση τοῦ NATO στὴν φίλη ὀρθόδοξη Γιουγκοσλαυΐα. Ἡ Ἑλλὰς ἀκολουθεῖ. Τό NATO ἐπιχαίρει γιὰ τὴν σύλληψη τοῦ Ὀτζαλάν. Ἡ Ἑλλὰς προδίδει].

Ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ κυριαρχεῖται ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν [πόσῳ μᾶλλον μετὰ τὴν ἐπανένωση τῶν δύο Γερμανιῶν, στὶς 3 Ὀκτωβρίου 1990]. Πράγματι ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας καλύπτει περίπου τὸ ἥμισυ τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς τῆς ΕΟΚ. Ἡ Δυτικὴ Γερμανία ἀποκτᾶ τεραστίαν ὑπέροχην μὲ τὴν συγκέντρωσιν κεφαλαίων καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων σὲ σύγκρισιν μὲ τὰς ἄλλας χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ ἀκολουθεῖ ἰλιγγιώδη ρυθμὸν βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν σημαίνει ὄχι μόνον τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ὑποδούλωσιν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τὴν διάνοιξιν μίας εὐρυτάτου λεωφόρου διὰ τὴν διείσδυσιν τῆς Γερμανίας εἰς τό νευραλγικὸν αὐτὸ σημεΐον πού ἔχει δεσπόζουσαν σημασίαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν τύχην τῆς νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης [τὸ 1999 ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ γκαουλάϊτερ γερμανοτραφοῦς Κώστα Σημίτη].

Οἰκονομικῶς προσεδέθημεν ἀρρήκτως μὲ τὴν Δύσιν παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι μόνον δυτικοευρωπαϊκὴ χώρα. Εἶχεν ἀνέκαθεν, καὶ τὰς ἀνέπτυξε τελευταῖα, στενάς σχέσεις μὲ τὰς χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, εἶναι χώρα Βαλκανικὴ καὶ ἀνέπτυξεν ἀνάλογους σχέσεις μὲ τὰς σοσιαλιστικάς ἀνατολικάς χώρας καὶ τήν ΕΣΣΔ. [Τὴν θέση αὐτὴ τοῦ Νίκου Κιτσίκη τοῦ 1962, ἀκολούθησε, φραστικῶς μόνον, ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου, στὴν δεκαετία τοῦ 1980]. Ὅλαι αὐταί αἱ ἐλπίδες καταρρέουν ὕστερα ἀπὸ τὴν σύνδεσίν μας μὲ τὴν ΕΟΚ. Ἡ Ἑλλὰς συνδεόμενη, ὅπως συνεδέθη, μὲ τὴν ΕΟΚ καὶ ὡς μέλος τοῦ NATO, χάνει πλέον κάθε ἴχνος οἰκονομικῆς καὶ πολιτικῆς ἀνεξαρτησίας, κάθε ἐλευθερίαν ρυθμίσεως τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς της. Καθαρῶς πολιτικοὶ ὑπολογισμοὶ ἐπέβαλαν τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας. Μόνον ὁ λαὸς ἠμπορεῖ νὰ ἀπομακρύνη τὸν τρομερὸν κίνδυνον, πρὸς ἀπαλλαγὴν τῆς χώρας ἀπὸ τὴν θανάσιμη περίπτυξιν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς.

Νῖκος Κιτσίκης

Νυχτερινό τραῖνο γιά κλέφτες

2011-11-22T23:03:00.008+02:00

Οἱ ὑποδεέστεροι ἀντιπροσωπεύουν μία ἑτερογενῆ συλλογὴ ἀτόμων ποὺ καθίσταται ὁλοένα καὶ περισσότερο ἄχρηστη γιὰ τὶς διαδικασίες τῆς ἐλεύθερης ἀγορᾶς καὶ τῆς παγκοσμιοποίησης. Καθὼς μόνο ἡ ὑψηλῆς ἐξειδίκευση καὶ πειθαρχημένη ἐργασία εἶναι χρήσιμη σήμερα στὴν παραγωγή, οἱ ὑποδεέστεροι εἶναι ἀποκλεισμένοι ἀπὸ τὴν ἐργασία. Οἱ ὑποδεέστεροι εἶναι δυνάμει ἐπικίνδυνοι γιὰ τὶς κοινωνικὲς τάξεις τῶν ἐπιτυχημένων καὶ τῶν ἐκσυγχρονιστῶν. Ἀπειλή γιὰ τὴν κοινωνία τῶν καταναλωτῶν εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἔχουν τὴ δυνατότητα νὰ καταναλώνουν. Ὁ κίνδυνος συνίσταται στὸ ὅτι αὐτὰ τὰ σκουπίδια ἐνοχλοῦν τοὺς καταναλωτὲς ποὺ ἁπλῶς ἐπιδεικνύουν τὴν ἐπιτυχία τοὺυς μέσω τῆς καταναλωτικῆς τους δύναμης. Ὡς ἐκ τούτου, οἱ φτωχοὶ εἶναι μία τάξη κοινωνικῶν ἀποβλήτων καὶ κυρίως χωρὶς δυνατότητα ἐπανεισδοχῆς.

Αὐτὸ ποὺ διαφοροποιεῖ τὸ σύγχρονο ἀντικοινωνικὸ ψυχοπαθῆ, ποὺ προωθεῖται ἀπὸ τὰ κυρίαρχα σύγχρονα κέντρα ἐξουσίας, ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ κλέβει περιστασιακὰ ἕνα ψιλικατζίδικο, δὲν εἶναι τίποτα περισσότερο ἀπὸ τὴν κοινωνικὴ θέση, καὶ τὰ κίνητρα. Ὁ πρῶτος εἶναι ἀξιοθαύμαστος γιὰ τὴν ἐργατικότητά του καὶ τὶς ἀξιοζήλευτες ἐπαγγελματικὲς ἐπιτυχίες του, ἐνῶ ὁ δεύτερος εἶναι ἀπόβλητος καὶ καταδιωκόμενος. Στὴν κατάσταση τοῦ καταδιωκόμενου βρίσκονται ἐπίσης καὶ ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ συμπεριληφθοῦν στὴν οἰκονομία τοῦ καταναλωτισμοῦ, καὶ δὲν νοιώθουν τὴν ὑποχρέωση νὰ θεωροῦν ὡς κατευθυντήριο σκοπὸ τῆς ζωῆς τους τὶς ἀπολαύσεις ποὺ θὰ τοὺς προσέφερε ὁ καταναλωτισμός. Ἔτσι καὶ αὐτοὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἄνεργους καὶ τοὺς φτωχοὺς ἀνήκουν στὴν κατηγορία τῶν ὑποδεέστερων.

Ἡ ὁμίχλη ἤτανε πυκνή. Πολλὰ ἀεροπορικὰ δρομολόγια εἶχαν ἀκυρωθεῖ ἐκείνη τὴ βραδυὰ καὶ τὸ τραῖνο ἦταν ἀσφυκτικὰ γεμάτο μὲ καλοντυμένους ἀνθρώπους ποὺ ἔχασαν τὴν πτήση τους. Τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ χρόνος δὲν ἦταν ἀσφυκτικὴ θηλιὰ στὸ λαιμὸ καὶ μποροῦσα ἀκόμα νὰ βρῶ διέξοδο στὰ ἐπίμονα γιατί, ποὺ τώρα ἔχουν φτιάξει μιὰν ἀδιαπέραστη κρούστα, τὸ ταξίδι μὲ τὸ τραῖνο ἦταν μακροχρόνιο. Δὲν ἦταν οἱ καθυστερήσεις ὅμως ποὺ μὲ δημιουργοῦσαν μιὰ γλυκιὰ θλίψη, ἦταν περισσότερο οἱ λυπητερὲς ἱστορίες ποὺ μ’ ἔρχονταν στὸ νοῦ, ὧρες χωρὶς διαφυγή, Ἄννα Καρένινα, παραλήρημα βαλκάνιας μουσικῆς, μπαλάντες μελαγχολικῶν ἤχων ἀπὸ ἀκορντεόν, βιολιά, κιθάρες, ντράμς, τρομπέτες, τοῦμπες, κλαρινέτα καὶ σαξόφωνα. Ἔτσι ὅπως στεκόταν ἀκινητοποιημένο γιὰ ὧρες, μποροῦσα νὰ κατέβω νὰ μαζέψω φροῦτα ἀπ’ τὰ χωράφια δίπλα στὶς γραμμὲς κι ἂν ξεκινοῦσε δὲν ἦταν ἀνάγκη νὰ βιαστῶ νὰ τὸ προλάβω, ἔτσι κι ἀλλοιῶς θὰ σταματοῦσε καὶ πάλι γιὰ ὧρες καμμιὰ ἑκατοστὴ μέτρα παρακάτω. Ἡ παραμικρὴ παρέκκλιση ἀπὸ τὴν καθημερινὴ ρουτίνα τὰ τελευταῖα χρόνια ὅμως, μὲ φέρνει ἀναστάτωση. Νά, ἐκείνη τὴ νύχτα οὔτε μιὰ ὥρα δὲν ἤτανε ἡ καθυστέρηση καὶ μ΄ἔφερε πονοκέφαλο. Θυμᾶμαι τὴ Νορίκο ποὺ μ΄ἔλεγε μὲ ὑπερηφάνεια πὼς στὴν Ἰαπωνία ἅμα τὸ τραῖνο δὲν εἶναι στὴν ὥρα του πέφτει ἡ κυβέρνηση.

Ἕνας καταιγισμὸς περιστατικῶν κλοπῆς χαλκοῦ τοὺς τελευταίους μῆνες ἔχει πλήξει τὶς σιδηροδρομικὲς ὑπηρεσίες προκαλώντας τεράστιες καθυστερήσεις. Οἱ κλοπὲς αὐτὲς ἀποτελοῦν ἀπειλὴ γιὰ τὴ σιδηροδρομικὴ ὑποδομὴ καὶ εἶναι ἀπίθανο νὰ ὑποχωρήσουν λόγῳ τῆς αὐξημένης ζήτησης χαλκοῦ, ἡ τιμὴ τοῦ ὁποίου ἔχει ὑπερδιπλασιαστεῖ τὰ τελευταία χρόνια. Κομμάτια χαλκοῦ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὶς σιδηροδρομικὲς γραμμές, μεταφέρονται στὶς ἀποβάθρες καὶ ἀπὸ κεῖ καταλήγουν στὴν Κίνα ἀπ’ ὅπου ἀγοράζονται ξανὰ γιὰ νὰ τοποθετηθοῦν πάλι πίσω στὶς γραμμές.

Ἅμα τὸ καλοσκέφτηκα μὲ πέρασε ὁ πονοκέφαλος...


*GYPSY GROOVZ ORCHESTRA*

Ἡ "παράδοση" ὡς σκλαβιά καί ὡς ἄλλοθι...

2011-11-18T11:12:00.014+02:00


"Ἄλλοθι" - Λήδα, Ἀργύρης Κουνάδης-Βαγγέλης Γκούφας, Μάριος Ποντίκας, ἀπό τήν τηλεοπτική σειρά τῆς ΕΡΤ "Ἐν Ἀθήναις", 1976

«Ἀλοίμονο στὶς χῶρες πού ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ ἥρωες».Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ Μπρέχτ το ἔγραψε ἔχοντας τὴν Ἑλλάδα ὑπ’ ὄψιν του, ἀλλὰ ἡ περίπτωση μας ἀποτελεῖ τὴν καλύτερη ἐπιβεβαίωση.

Ζοῦμε σὲ μία χώρα ὅπου ἡ κοινωνία ἐπιμένει νὰ κρύβεται πίσω ἀπὸ τὸ παρελθόν της, προσαρμόζοντας το στὰ δικά της κενὰ καὶ ἀδιέξοδα. Τὴν ἀδυναμία νὰ σηκωθεῖ καί νά σταθεῖ στὰ πόδια της, τὴν καλύπτει σκαλίζοντας το τσαπατσούλικα, ἀναζητώντας πνευματικούς ὀγκόλιθους, ἀγῶνες γιὰ τὴν «ἐλευθερία» καὶ τὴν «δημοκρατία». Καὶ ὅτι βρίσκει, ἐπειδὴ ἀποφεύγει νὰ τὸ κατανοήσει καὶ νὰ τὸ ζήσει στὴν καθημερινότητά της, τὸ βαφτίζει «παράδοση», παράδοση ἀγωνιστική, πνευματική, δημοκρατική. Καὶ τὸ «γιορτάζει». Γιορτάζει σὰν μασκαράς, ζῶντας λαθραῖα, ντυμένος «ἀγωνιστής».

Σημάδι τῆς πνευματικῆς σύγχυσης καί τῆς πολιτικῆς ὑπανάπτυξης μιᾶς κοινωνίας εἶναι τά αιτήματα αλλά καί ο τρόπος πού κατά καιρούς τά διεκδικεῖ καί τά προβάλλει. Στὰ μέσα τῆς δεκαετίας τοῦ 1970 πήγαινα στὶς μικρὲς τάξεις τοῦ Γυμνασίου. Θυμᾶμαι τοὺς μαθητὲς τῶν μεγαλυτέρων τάξεων νὰ διοχετεύουν ὅλη τὴν ζωτικότητα, τὴν ὁρμὴ καὶ τὴν ὑγιῆ ἐπαναστατικότητά τους στὴν προβολὴ τοῦ αἰτήματος νὰ καθιερωθῆ ἡ 17η Νοέμβρη , ἐπέτειος τῶν γεγονότων του Πολυτεχνείου το 1973, ὡς ἐθνική γιορτή. Παρ’ ὅλες τίς πιθανές ἐνστάσεις πού θα μποροῦσε νά διατυπώσει κάποιος γιὰ τὸ καθαυτό περιεχόμενο τοῦ αἰτήματος, ὁ παραλογισμός ἔγκειται ἀλλοῦ. Τις ἐπετείους καί τις εκδηλώσεις γιά την 25^η Μαρτίου, καί την 28^η Ὀκτωβρίου, τίς περίμεναν οι μαθητές με ανυπομονησία. Γιά νά γλυτώσουν σχολεῖο καί μαθήματα. Κάτι ἀπόλυτα φυσιολογικό. Μάλιστα πανηγύριζαν ἄν ἔπεφτε Δευτέρα ἤ Σάββατο – τά μαθήματα κράταγαν τότε ἕξη ἡμέρες - , ἀδιαφορῶντας γιά τό βαλσάμωμα καί τήν στρογγυλοποίηση τῆς ἱστορίας πού ἡ ἐπίσημη ἰδεολογία ἤθελε νά περάσει μέ τόν ἑορτασμό. Γιά τήν 17^η Νοεμβρίου, ἡ ὁποία συνέπαιρνε ὡς πολύ πρόσφατη καί μέ πρωταγωνιστές κοντύτερα στήν ηλικία τους, «διεκδικοῦσαν» ἕναν ἑορτασμό ἀνάλογο τῶν προηγουμένων, πού πέραν ὅλων τῶν ἄλλων στραβῶν, μέχρι τότε ἀντιπροσώπευαν εὐκαιρία γιά ὕπνο, βόλτα καί χαβαλέ.

Μὲ ἀνάλογους τρόπους ἡ ἀναφορὰ στὸ παρελθὸν ἔχει καταντήσει νά λειτουργεῖ ὡς φορτιστὴς ἢ ἐκφορτιστής συναισθημάτων, στοχεύοντας στὸ θυμικό τοῦ «ἀγωνιστῆ». Ξεχωρίζοντας τες μεταξύ τους ἀδρανοποιεῖ τὴν σκέψη καὶ δηλητηριάζει τὴν καρδιά. Κατατρώει τὸν ἐσωτερικὸ κόσμο, τὸν καθιστᾶ βορὰ μιᾶς πεποιημένης ἱστορίας , «ἠρωϊκῆς» ἐπὶ τὸ πλεῖστον, πού γίνεται καθεστὼς καὶ τρέφεται μὲ νέες ψυχὲς, ἀνθρώπινες, ὑποδουλώνοντάς τις, μετατρέποντάς τις ὅσο παιρνοῦν τά χρόνια σέ «ἀγωνιστές». Ἀποτρέπει ἔτσι πράξεις ἀφανοῦς ἠρωϊσμοῦ σὲ παρόντα χρόνο, ἰδίως ἂν πρόκειται γιὰ καιρὸ «εἰρήνης». Οἱ πάντα ὑπαρκτές ἐξαιρέσεις, χαρακτηριστικές γιά τήν σεμνότητά τους, περιθωριοποιοῦνται, μπαίνουν σέ ψυχιατρεῖα, ἐξορίζονται σέ ξερονήσια, ἄν μάλιστα γίνονται ἰδιαίτερα ἐνοχλητικές δολοφονοῦνται. Π.χ. Λαμπράκης. Σε ἀντίθεση, ὁ «ἀγωνιστής» τῆς «ἐλευθερίας» καί τῆς «δημοκρατίας» γιορτάζει τὸ 1821, τὸ 1940, τὴν ἐθνικὴ ἀντίσταση, καὶ τὸ σχετικὰ πρόσφατο Πολυτεχνεῖο. Ἐρήμην τῶν τότε πρωταγωνιστῶν, τοὺς κόβει στα μέτρα του καί τούς ἑρμηνεύει κατὰ τὸ δοκοῦν. Στὸ πρόσωπο ὅποιου ἰσχυρισθεῖ πώς τὰ συνθήματα, οἱ παράτες καὶ οἱ ζητωκραυγὲς δὲν πολυταιριάζουν μὲ τήν πνευματική καθίζηση, τὸν καθημερινὸ συμβιβασμὸ καὶ τὸ βόλεμα, ἀνακαλύπτει ἕναν ἀκόμα «ἐχθρό», ἕναν ἀκόμα προδότη τῆς «δημοκρατίας», τῶν «ἱερῶν καὶ τῶν ὁσίων» της φυλῆς.

Τὸ τί δὲν πρόδωσες ἐσὺ νὰ μοῦ πεῖς,

ἐσὺ κι οἱ ὅμοιοί σου, χρόνια καὶ χρόνια,

ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ὑπάρχοντά σας ξεπουλώντας,

στὶς διεθνεῖς ἀγορὲς καὶ τὰ λαϊκὰ παζάρια.

Καὶ μείνατε χωρὶς μάτια γιὰ νὰ βλέπετε, χωρὶς ἀφτιὰ ν’ ἀκοῦτε,

μὲ σφραγισμένα στόματα καὶ δὲ μιλᾶτε.

Γιὰ ποιὰ ἀνθρώπινα ἱερά μᾶς ἐγκαλεῖτε; ( Μανώλης Ἀναγνωστάκης)

Πλῆθος ἀγαλμάτων καὶ μνημείων διαθέσιμων γιὰ ὑμνολόγια καὶ πανηγυρικούς, καταθέσεις στεφάνων, κατακραυγὲς, ὕβρεις ἢ βεβήλωση. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἄλλη χώρα στὸν κόσμο, ὅπου ἕνα ἄγαλμα, ἕνα μνημεῖο, νὰ ἕλκει μὲ τὴν ἴδια εὐκολία τόσο ἀντίθετες μεταξύ τους συμπεριφορές. Δὲν τάσσομαι ὑπὲρ τῆς πρώτης γιὰ νὰ καταδικάσω τὴν δεύτερη. Ἀντιφατικές ἐκφράσεις τῆς ψυχολογίας καὶ τῆς νοοτροπίας μας ὡς λαοῦ εἶναι, οἱ ὁποίες ὡς ἀντιφατικές ὁδηγοῦν με ἀσφάλεια στό ἑξῆς συμπέρασμα. Μνημεῖα, μουσεῖα, ἱστορικό παρελθόν δέν ἔχουν πλέον καμιά δυναμική καί ἀντιστοιχία μέ τήν σημερινή ζῶσα παραγματικότητα.

Ἡ στεῖρα ἀπαρίθμηση ἠρωϊσμῶν λειτουργεῖ εἰς βάρος τῆς συνείδησης καὶ τῆς κριτικῆς ἱκανότητας. Οἱ ἐπετειακὲς ἐκδηλώσεις, παρέα μὲ τὸν στρουθοκαμηλισμὸ, πετυχαίνουν τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο ἀπὸ αὐτὸ πού ὑποτίθεται ἐπιδιώκουν. Τὸ «παρελθὸν» ἀντὶ νὰ κατανοηθεῖ σὲ βάθος, λειτουργεῖ ὡς ἐμμονή. Ἀντὶ ἡ κατανόησή του νὰ βοηθήσει στὴν ὀργάνωση καὶ λειτουργία τοῦ παρόντος, τὸ παρελθὸν ξεπλένεται, λουστράρεται, «ἀνανεώνεται» διαρκῶς, ἀποκόπτεται ἀπό τό παρόν καὶ «ἀπαιτεῖ» νὰ ἐκλαμβάνεται ὡς τὸ «μέλλον». Ἕνας κατά παραγγελίαν μῦθος στρογγυλοκάθεται στὴν θέση τῆς ζωντανῆς πραγματικότητας, ἡ ὁποία ἐνῷ κατρακυλᾶ στὸν γκρεμό, ἐπιμένει νὰ τραγουδᾶ « ἡ ζωὴ τραβᾶ τὴν ἀνηφόρα».

Συνήθως ὁ «ἀγωνιστής» δέν ξέρει τί πραγματικά γιορτάζει. Ζεῖ ἕνα παραμύθι πού μεταβιβάζεται ὡς «παράδοση» ἀπό μιά γενιά στήν ἑπόμενη, ἕνα παραμύθι πού πέραν τῆς παρεχομένης ψυχοθεραπείας λειτουργεῖ καί ὡς ἄλλοθι γιὰ τὶς ἁμαρτίες τῆς κάθε γενιᾶς.

ΓΕΝΝΑΙΟΙ

Ἕνα πρωὶ τοὺς βρήκαμε,
ἀναπάντεχα, πεθαμένους.

Κάποιος ψιθύρισε: «συμφόρηση»•
ἄλλος: «ἀτύχημα»•
ἄλλος: «αὐτοκτονία»•

Τοὺς σκέπασε, ὅμως,
τοὺς ψίθυρους αὐτοὺς ἡ φωνή μας:
«Ἐμεῖς! ἐμεῖς τοὺς σκοτώσαμε!
Ἐμεῖς τοὺς καθαρίσαμε, τοὺς τυρράνους!»

Κανένας δὲν ἀντιμίλησε.
Τὰ βλέμματά τους μὲ θαυμασμὸ
καρφώθηκαν ἀπάνω μας.

Τινάξαμε τὰ μαλλιά,
Σηκώσαμε ψηλὰ τὸ κεφάλι.

(Αὐτὸ θὰ πῆ νἄσαι γενναῖος:
νὰ παίρνης ἀπάνω σου
καὶ φονικὸ ποὺ δὲν ἔκανες!)

Φαῖδρος Μπαρλᾶς

Ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις ὅπου ξέρει πολύ καλά τί «γιορτάζει» καί ἐν μέσῳ τῆς ὀχλαγωγίας, τῶν συνθημάτων καί κυρίως ἐντός ἑνός εὐνοϊκοῦ περιβάλλοντος πνευματικῆς καί πολιτικῆς καθίζησης, ὁ «ἀγωνιστής» ἔρχεται ἀπό τό πουθενά καί ἐξαργυρώνει τούς «ἀγῶνες» χωρίς νὰ τὸν πάρει κανείς χαμπάρι. Ἡ λεγομένη «γενιά τοῦ Πολυτεχνείου» εἶναι κλασσικό παράδειγμα γενιᾶς πού μπαίνει καὶ αὐτὴ ἀπὸ τὸ παράθυρο στὴν «ἀγωνιστικὴ παράδοση» τοῦ λαοῦ μας. Μιλᾶμε γιά ὅσους ἐκεῖνο τό βράδυ παρέμειναν κλειδωμένοι στά σπίτια τους, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ξεσκόνισαν τόν «Ὕμνο εἰς τήν Ἐλευθερία», προτίμησαν νά κάνουν πρόβα στόν καθρέφτη γιά ὅτι θά ἀκολουθοῦσε. Στά βήματα τῆς ς κυβέρνησης τοῦ Καῒρου, ὑποτίθεται ἐξόριστης ὅσο διαρκοῦσε ἡ Κατοχή καί ἡ Ἀντίσταση…

Αὐτή ἡ «ἀγωνιστική παράδοση» εἶναι μέρος μιᾶς εὐρύτερης ἔννοιας «παράδοσης», ποὺ δὲν ἀνιχνεύεται στὸ ζωντανὸ παρὸν και ἀναγνωρίζεται ὡς ἕνα μουσειακὸ εἶδος φαινομενικά ἀθῶο, ὡς φολκλὸρ κατάλληλο γιὰ πανηγύρια, ἐκθέσεις, ἐκδηλώσεις καὶ ἐπενδύσεις ἀξιοποίησης. Μία «παράδοση» πού ἀνοίγει μιά καταστροφική ὄρεξη σὲ πάσης φύσεως ἐργολάβους, πού ἐμπορεύονται ἀπὸ δημόσια ἔργα μέχρι ἰδέες, πατριωτισμὸ καὶ συνειδήσεις.Ἡ μάταιη ἀναζήτηση της μέσα στὴν καθημερινότητα, εἶναι σαφὴς ἔνδειξη κενοῦ καὶ πνευματικῆς σύγχυσης. Σάν κακοσυντηρημένη πού εἶναι μυρίζει ἄσχημα. Ὅμως ἡ ἀληθινὴ πνευματικὴ καὶ πολιτιστικὴ παράδοση ὑπάρχει μέσα στὶς ζωντανὲς κοινωνικὲς διαδικασίες, σὲ καμιὰ περίπτωση δὲν ἔχει ἀνάγκη διατήρησης, ὑπεράσπισης ἢ προστασίας ὡς εἶδος εὑρισκόμενο ὑπὸ τὸν κίνδυνο ἀφανισμοῦ. Ὄντας ἀπόλυτα συνυφασμένη μὲ τοὺς λαούς, ἡ μανιώδης ἀναζήτησή της ὑποκρύπτει τὴν πνευματικὴ χρεωκοπία τους. Οἱ σοβαροί λαοὶ δημιουργοῦν παράδοση, οὔτε τὴν ἀναζητοῦν, οὔτε τὴν συντηροῦν, λὲς καὶ εἶναι περιεχόμενο κονσέρβας. Ὅταν ἀκοῦτε ἐκστρατεῖες, ἐκκλήσεις γιὰ διάσωση τῆς παράδοσης σημαίνει δυὸ πράγματα. Ὅτι ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος «παράδοση» εἶναι πρακτικὰ ἀνενεργή, νεκρώνεται καὶ ὅτι κάποιοι προσπαθοῦν νὰ ἐπωφεληθοῦν ἀπὸ τό πτῶμα.

Αὐτή ἡ «παράδοση» εἶναι σκλαβιά. Βάρος ποὺ καμπουριάζει τὸ σῶμα καὶ ἀρρωσταίνει τὸ πνεῦμα. Μιά ὀσφυοκαμψία πού παραμένει, λόγῳ τῆς διαρκοῦς ἀναζήτησης «ἡρώων» καί πνευματικῶν ἀνθρώπων στό παρελθόν. Ἐνοχὴ καὶ παγίδα γιὰ τοὺς ἀφελεῖς, εὐκαιρία ἀνάδειξης, πλουτισμοῦ, ἁρπαχτῆς γιὰ τοὺς κουτοπόνηρους καὶ τοὺς καπάτσους. Γιὰ τοὺς πάσης φύσεως λαθρεπιβάτες τῆς ἱστορίας.

Τὸ παρὸν ὡς διαρκὲς ὑποζύγιο. Εὔκολη λεία γιὰ κάθε ἐπικυρίαρχο. Ἐντὸς ἢ ἐκτὸς συνόρων εὑρισκόμενο.